Ομιλία Πρωθυπουργού, Γιώργου Α. Παπανδρέου, στην Κυβερνητική Σύσκεψη για τα ναρκωτικά και τις εξαρτήσεις
ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ
Αθήνα, 6 Ιουλίου 2010
Υπό την προεδρία του Πρωθυπουργού, Γιώργου Α. Παπανδρέου, πραγματοποιήθηκε σήμερα, στο Κέντρο Πρόληψης της χρήσης των Εξαρτησιογόνων Ουσιών, στο Ίλιον, Κυβερνητική σύσκεψη.
Στη σύσκεψη συμμετείχαν η Υπουργός και η Υφυπουργός Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Μαριλίζα Ξενογιαννακοπούλου και Φώφη Γεννηματά, οι υπουργοί, Εσωτερικών Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης, Γιάννης Ραγκούσης, Δικαιοσύνης Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, Χάρης Καστανίδης, Προστασίας του Πολίτη, Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, Πολιτισμού και Τουρισμού, Παύλος Γερουλάνος, ο Αναπληρωτής Υπουργός Εθνικής Άμυνας, Πάνος Μπεγλίτης, οι Υφυπουργοί, Εσωτερικών Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης, Γιώργος Ντόλιος, Οικονομικών, Φίλιππος Σαχινίδης, Προστασίας του Πολίτη, Σπύρος Βούγιας, η Πρόεδρος του ΟΚΑΝΑ, Μένη Μαλλιώρη, καθώς και οι Δήμαρχοι, Ιλίου, Νίκος Ζενέτος, Πετρούπολης, Στέφανος Βλάχος, Αγίων Αναργύρων, Νίκος Σαράντης, και Καματερού, Νικήτας Καμαρινόπουλος.
Στην αρχή της σύσκεψης, ο Πρωθυπουργός, είπε τα εξής:
Κυρίες και κύριοι, αποφασίσαμε να κάνουμε αυτή τη διυπουργική συνάντηση εδώ, στο Δήμο Ιλίου, όπου μας φιλοξενεί ο Δήμαρχος, Νίκος Ζενέτος, έχοντας μαζί μας όμως και τους υπολοίπους Δημάρχους της περιοχής. Είναι μαζί μας ο Στέφανος Βλάχος από το Δήμο της Πετρούπολης, ο Νίκος Σαράντης από τους Αγίους Αναργύρους και ο Νικήτας Καμαρινόπουλος από το Καματερό.
Να τους ευχαριστήσουμε για την παρουσία τους και βεβαίως για τη φιλοξενία εδώ, στην περιοχή. Μια περιοχή, που εμείς έχουμε ως στόχο να αναβαθμίσουμε, όχι μόνο με τα θέματα τα οποία συζητούμε σήμερα, αλλά και γενικότερα, σε ό,τι αφορά την συμμετοχή, την οικονομική ανάπτυξη, την κοινωνική πρόνοια, την περιβαλλοντική προστασία, τη χωροταξική αναδιάρθρωση, στα οποία, βεβαίως, και η νέα διάρθρωση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με τον «Καλλικράτη», θα συμβάλλει τα μέγιστα.
Θέλω όμως να ξεκινήσω, λέγοντας ότι η χώρα μας βρέθηκε στο επίκεντρο μιας βαθιάς οικονομικής κρίσης και, αυτή τη χρονιά, ζήσαμε όλοι τα αρνητικά αποτελέσματα αυτής της κρίσης. Κάνουμε αυτό που πρέπει να κάνουμε τους τελευταίους μήνες, υποχρεωτικά, όλοι μας, Ήταν μια περίοδος πρωτόγνωρη, όπου μέσα σε πολύ πιεστικά χρονικά περιθώρια συμμαζεύουμε τα δημόσια οικονομικά και βάζουμε τάξη σ’ ένα χάος το οποίο υπήρχε. Και ο μεγάλος ασθενής, το κράτος, η Πολιτεία, δυστυχώς, είδαμε ότι τα τελευταία χρόνια ούτε σεβάστηκε τα χρήματα του Ελληνικού λαού, ούτε όμως μπόρεσε και να προστατεύσει επαρκώς τον πολίτη, τα δικαιώματά του και ιδιαίτερα εκείνα τα τμήματα της κοινωνίας, που έχουν μεγαλύτερες ανάγκες, καθώς είναι οι πιο αδύναμοι και έχουν συγκεκριμένα προβλήματα.
Όμως, για εμάς, αυτό δεν σημαίνει ότι επειδή είχαμε τα πιεστικά προβλήματα, δεν δίνουμε βάρος. Το αντίθετο θα έλεγα, δίνουμε βάρος στην προσπάθειά μας να αντιμετωπίσουμε πραγματικά προβλήματα της κοινωνίας, μεγάλα θέματα που επηρεάζουν την καθημερινότητα των συνανθρώπων μας, που αγγίζουν κάθε οικογένεια. Είναι και πολλά ζητήματα που δεν απαιτούν μεγάλα κονδύλια, απαιτούν όμως διαφορετική αντίληψη και μια διαφορετική πρακτική, απαιτούν ανθρωπιά, απαιτούν ένα ανοιχτό μυαλό στην αντιμετώπιση των προβλημάτων.
Γι’ αυτό είμαστε εδώ σήμερα, για την αντιμετώπιση ενός από τα μεγάλα κοινωνικά προβλήματα, που είναι τα ναρκωτικά και οι εξαρτήσεις. Όπως ξέρετε, πριν από περίπου τρεις μήνες, επισκέφθηκα μαζί με την ηγεσία του Υπουργείου Υγείας, με την Μαριλίζα Ξενογιαννακοπούλου και την Φώφη Γεννηματά, αλλά και με την Μένη Μαλλιώρη, που είναι υπεύθυνη για τον ΟΚΑΝΑ, τη μία από τις Μονάδες στο κέντρο της Αθήνας, όπου διαπιστώσαμε και από κοντά ποια είναι η κατάσταση. Θα έλεγα ότι, δυστυχώς, ήταν μια δραματική διαπίστωση για τους ανθρώπους που προσπαθούν να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα της εξάρτησης, καθώς χιλιάδες άνθρωποι περίμεναν να ενταχθούν σε προγράμματα και ήταν αναγκασμένοι να περιμένουν πολλά χρόνια στις λεγόμενες λίστες.
Όλοι μας γνωρίζουμε καλά αυτή την κατάσταση. Τα προηγούμενα χρόνια, δεν υπήρξε απολύτως καμία πολιτική βούληση για να αντιμετωπισθεί αυτό το μεγάλο πρόβλημα της μακράς παραμονής στη λίστα, με υπηρεσίες δυστυχώς εγκαταλελειμμένες, διαλυμένες, με καταχρεωμένους λογαριασμούς και, βέβαια, με αποτέλεσμα μηδενικό, μέχρι και αρνητικό.
Το αδιανόητο, που συνέβη τα προηγούμενα χρόνια, είναι ότι η Πολιτεία δεν σεβάστηκε ούτε καν ένα τραγικό κοινωνικό πρόβλημα, όπως είναι το θέμα των ναρκωτικών, δεν σεβάστηκε καν τον ανθρώπινο πόνο. Ακόμα και στον ΟΚΑΝΑ, στήθηκε δυστυχώς ένα «πάρτι» κακοδιαχείρισης και διασπάθισης του δημόσιου χρήματος.
Αυτή είναι η κατάσταση, την οποία εδώ και μήνες το Υπουργείο Υγείας προσπαθεί να αναστρέψει. Όμως, το πρόβλημα είναι βέβαια ευρύτερο, αφορά σε πολλά Υπουργεία, πολλούς φορείς και τομείς. Δεν είναι μόνο η απεξάρτηση, για την οποία οφείλουμε να μεριμνήσουμε. Μια ευαίσθητη Πολιτεία κάνει ό,τι μπορεί για την πρόληψη των εξαρτήσεων, γι’ αυτό και συγκάλεσα σήμερα αυτή τη σύσκεψη, με όλα τα Υπουργεία που εμπλέκονται, για να μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε αυτό το μεγάλο ζήτημα.
Και ναι μεν η κρίση μπορεί να μας περιορίζει ως προς το γενικότερο ζήτημα των δημοσίων δαπανών, και οφείλουμε να είμαστε πλέον πολύ προσεκτικοί ως προς το τι αποφασίζουμε και πού επενδύουμε το δημόσιο χρήμα, για εμάς, όμως, είναι βασική προτεραιότητα, ιδιαίτερα εν μέσω κρίσης, η κοινωνική προστασία.
Και αυτό σηματοδοτούμε με την παρουσία μας και με τις αποφάσεις μας σήμερα, εδώ, στο Ίλιον. Τώρα είναι η ώρα της αλληλεγγύης, στις δύσκολες περιόδους. Και αυτή η Κυβέρνηση στέκεται δίπλα στους πολίτες, όταν έρχονται αντιμέτωποι με προβλήματα, πόσο μάλλον με ένα πρόβλημα όπως είναι η εξάρτηση, το θέμα των ναρκωτικών, που αφορά πολλούς, περισσότερο τη νέα γενιά, αλλά και κάθε οικογένεια που αντιμετωπίζει ένα τέτοιο πρόβλημα.
Γι’ αυτό, σήμερα, θα ήθελα να ξεκινήσει ο διυπουργικός συντονισμός για την κατάρτιση, αλλά κυρίως την εφαρμογή του λεγόμενου «Εθνικού Σχεδίου Καταπολέμησης των Εξαρτήσεων», με στόχους, χρονοδιάγραμμα, αλλά και αξιολόγηση των αποτελεσμάτων.
Το Υπουργείο Υγείας και ο ΟΚΑΝΑ επισημαίνουν σωστά τις προτεραιότητές μας: από τις λίστες των συμπολιτών μας, που έχουν κάνει αιτήσεις για τη συμμετοχή τους στα προγράμματα απεξάρτησης, οι οποίες πρέπει άμεσα να εκμηδενιστούν, δηλαδή πρέπει να βρουν θέσεις στο πρόγραμμα της υποκατάστασης τα άτομα που το έχουν ανάγκη, μέχρι βέβαια και την πολλή δουλειά που πρέπει να γίνει σε σωφρονιστικά ιδρύματα. Εξακολουθούμε να είμαστε η μοναδική ευρωπαϊκή χώρα, που δεν έχει εντάξει αντίστοιχα προγράμματα για τους ασθενείς που φυλακίζονται και, ουσιαστικά, δεν έχουν σήμερα το δικαίωμα σε μια ομαλή επανένταξη στην κοινωνία, στην αγορά εργασίας, στην ουσιαστική συμμετοχή στη γειτονιά τους και στη χώρα μας.
Αισθάνονται δηλαδή μια μόνιμη εξορία από την κοινωνία. Και αυτό είναι κάτι, το οποίο πρέπει εμείς να αναστρέψουμε, μέσα από τα προγράμματα, μέσα από την ανθρωπιά μας, μέσα από συγκεκριμένες δράσεις.
Θυμίζω επίσης και μια βασική αντίληψη, που προσωπικά έχω εκφράσει εδώ και χρόνια: άλλο ο χρήστης, άλλο η εμπορία ναρκωτικών. Ο πρώτος, ο χρήστης, ιδιαίτερα εάν είναι εθισμένος σε σκληρά ναρκωτικά, χρειάζεται βοήθεια, χρειάζεται προστασία, χρειάζεται είτε προγράμματα υποκατάστασης, είτε αποτοξίνωσης. Δεν ποινικοποιούμε τον χρήστη, θέλουμε να του συμπαρασταθούμε και να χτυπήσουμε τα κυκλώματα της παραοικονομίας, της εμπορίας των ναρκωτικών.
Αλλά και σε επίπεδο πρόληψης, η συζήτηση και η ενημέρωση στα σχολεία μας είναι βασική, ως προς το πώς η ίδια η εκπαίδευση και η δουλειά μέσα στην τάξη γίνεται εργαλείο ενημέρωσης του κάθε νέου, για το τι θα αντιμετωπίσει και ποια είναι η πραγματικότητα γύρω του. Και φυσικά, σημαντική είναι και η πολιτική της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που έχει ήδη ξεκινήσει να γίνεται σε κέντρα πρόληψης, όπως σε αυτό εδώ όπου βρισκόμαστε σήμερα, στο Ίλιον.
Είναι πολλές και οι δυνατότητες που υπάρχουν πια μέσω του «Καλλικράτη», που δίνει νέα δυναμική στο θεσμό της Αυτοδιοίκησης. Σε συνεργασία με την Αυτοδιοίκηση, σε συνεργασία με τοπικούς φορείς, Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις, περιβαλλοντικές οργανώσεις, πολιτιστικούς συλλόγους, πρέπει να δώσουμε χώρο στη δημιουργία των νέων, στη συμμετοχή των νέων, στην καινοτομία των νέων.
Ιδιαίτερα ενόψει της εφαρμογής του «Καλλικράτη», είναι ευκαιρία να δούμε πώς οι τοπικές κοινωνίες, η Αυτοδιοίκηση, παίρνει σιγά – σιγά στα χέρια της ολοένα και μεγαλύτερο – ολόκληρο, αν θέλετε – κομμάτι της διαχείρισης των κοινωνικών ζητημάτων, του συστήματος κοινωνικής πρόνοιας, διότι αυτοί ξέρουν τα προβλήματα, είναι δίπλα στον πολίτη, ξέρουν ποιοι έχουν πράγματι ανάγκη και μπορούν να αξιολογούν άμεσα και τις δράσεις.
Γι’ αυτό, η στενή συνεργασία της Πολιτείας με την Αυτοδιοίκηση, της Κεντρικής Διοίκησης με την Αυτοδιοίκηση, είναι καθοριστικό στοιχείο για να μπορούμε να μεταφέρουμε αρμοδιότητες, πόρους και προγράμματα, αλλά και για να ενδυναμωθούν οι φορείς της Αυτοδιοίκησης και της τοπικής κοινωνίας, ώστε να μπορούν να διαχειρίζονται αυτά τα προβλήματα με αποτελεσματικό τρόπο.
Είναι κάτι που γίνεται στις περισσότερες, αν όχι σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου η Αυτοδιοίκηση παίζει αυτό τον καθοριστικό ρόλο. Και ένας λόγος για τον οποίο, σήμερα, δεν έχουμε ένα σοβαρό σύστημα πρόνοιας, είναι ακριβώς επειδή είναι συγκεντρωτικό, δυστυχώς και πελατειακό, καθώς χρησιμοποιήθηκε για λόγους πελατειακής διαχείρισης και εξυπηρέτησης διαφόρων ομάδων, φίλων, γνωστών ή συντεχνιών, αντί να κοιτάει πρώτα απ’ όλα ποιες είναι οι πραγματικές ανάγκες του πολίτη, κάτι το οποίο μπορεί να κάνει η Δημοτική Αρχή, που είναι κοντά στον πολίτη.
Δεν χρειάζεται να αναφερθώ, βεβαίως, και σε άλλα ζητήματα, που αφορούν στην αντιμετώπιση της εμπορίας των ναρκωτικών, στην εξωτερική μας πολιτική, στις σχέσεις μας, της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τις γειτονικές χώρες, στις δικές μας διμερείς σχέσεις με χώρες όπως η Τουρκία, στην διασυνοριακή αστυνόμευση κ.λπ. Γι’ αυτό, είναι εδώ μαζί μας και ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης από το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, και ο Πάνος Μπεγλίτης από το Υπουργείο Άμυνας, που έχουν σημαντικό ρόλο σε αυτό τον τομέα.
Θα ήθελα όμως να ξεκινήσω, δίνοντας το λόγο στην Μαριλίζα Ξενογιαννακοπούλου και, μετά, στην Φώφη Γεννηματά και στην Μένη Μαλλιώρη, για να μας κάνετε μια πρώτη εισήγηση σχετικά με αυτά τα προβλήματα.
Και πάλι ευχαριστώ τον Δήμαρχο, τον Νίκο Ζενέτο, για την φιλοξενία.
Ο Πρωθυπουργός, Γιώργος Α. Παπανδρέου, κλείνοντας την Κυβερνητική σύσκεψη, είπε, μεταξύ άλλων, τα εξής:
Κλείνοντας να πω δυο λόγια, για να καταλήξουμε σε κάποια σημεία. Το ένα είναι να ορίσουμε και τυπικά την Μένη Μαλλιώρη, να είναι η εθνική συντονίστρια αυτής της υπόθεσης. Επίσης το κάθε Υπουργείο, ο κάθε Υπουργός, θα ορίσει είτε έναν συνεργάτη, είτε έναν υπηρεσιακό παράγοντα, είτε έναν Σύμβουλο, είτε έναν Γραμματέα – Ειδικό ή Γενικό, είτε έναν Διευθυντή, οι οποίοι θα αποτελούν την ομάδα προετοιμασίας αυτού του οργάνου και του καθημερινού συντονισμού του, ώστε την επόμενη φορά που θα βρεθούμε, να έχουν προχωρήσει αυτά τα οποία αποφασίσαμε και να μπορούμε να αξιολογήσουμε πού πήγαμε καλά και πού δεν πήγαμε καλά.
Επόμενο θέμα: συντονισμό και πιθανώς συγχώνευση Υπηρεσιών πρόνοιας, μέσω «Καλλικράτη». Θα κάνουμε μια Επιτροπή στο Υπουργικό Συμβούλιο – θα το ανακοινώσω, αρχές Σεπτεμβρίου – για την κοινωνική μέριμνα, ώστε να συνεργαστούν μεταξύ τους όλα τα Υπουργεία. Το Υπουργείο Εσωτερικών θα πρέπει εδώ να παίξει έναν πολύ καθοριστικό ρόλο, προκειμένου όλα τα προγράμματα και όλες οι δομές, να δούμε πώς συνδέονται με την Αυτοδιοίκηση, πώς περνούν στην Αυτοδιοίκηση.
Να παρουσιάσουμε τον Σεπτέμβριο ένα συνολικό πρόγραμμα κοινωνικής μέριμνας, αλλά συνδέοντάς το με την Αυτοδιοίκηση. Μιλήσαμε για συμβουλευτικές υπηρεσίες, κέντρα πρόληψης, σχολεία δεύτερης ευκαιρίας, πολιτιστικές και αθλητικές δράσεις στις φυλακές, ακόμα και για επιχειρηματικές δράσεις – είτε μέσω Υπουργείου Παιδείας, είτε μέσω ΟΑΕΔ – καθώς και για συλλογικές δράσεις νέων συνεταιριστικών στελεχών, κοινωνικοί Συνεταιρισμοί κ.λπ.
Σε ό,τι αφορά την εκπαίδευση, έχουμε μιλήσει για την αγωγή υγείας στα σχολεία, αλλά αξιοποιώντας και τις άλλες δομές, όχι δημιουργώντας πάλι στεγανά. Σε ό,τι αφορά την Αστυνομία – υπάρχει και η γενική πρόληψη, που γίνεται τώρα με το πρόγραμμα «Δίας» – τέθηκε και ένα θέμα προστασίας των κέντρων υποκατάστασης, όπου εκεί θα μπορούσε να βοηθήσει.
Θέλω να τονίσω και πάλι ότι, με τον «Καλλικράτη», θα μπορέσετε εσείς, η Τοπική Αυτοδιοίκηση πια να συντονίζετε. Δηλαδή, για παράδειγμα, το τοπικό γραφείο του ΟΑΕΔ, τα σχολεία, το Κέντρο Υγείας, τα Νοσοκομεία, να τα συντονίζετε εσείς πια. Οι προνοιακές δομές, όπως το «Βοήθεια στο Σπίτι», τα ΚΑΠΗ, αυτά θα μπορείτε να τα συντονίζετε εσείς, με τους κοινωνικούς λειτουργούς, ώστε να υπάρχει μια πιο ενιαία αντιμετώπιση και μια αλληλοσύνδεση στα προγράμματα για το συγκεκριμένο πρόσωπο. Μπορεί να είναι προσωποκεντρικά αυτά, να χρειάζεται μια προσωποκεντρική αντιμετώπιση.
Αν μείνουν όλες οι κεντρικές Υπηρεσίες και σας μεταφέρουμε τις αρμοδιότητες, τότε θα έχουμε και κεντρικές υπηρεσίες, και δικές σας αρμοδιότητες, με αποτέλεσμα να μην γίνεται τίποτα. Το θέμα είναι να μεταφερθούν ουσιαστικά αυτές οι υπηρεσίες σε εσάς, που σημαίνει ότι θα υπάρχουν και συνέργειες. Για παράδειγμα, ο ΟΑΕΔ, τα ΤΕΙ κλπ, γιατί να μην συνεργαστούν σε προγράμματα ανεργίας, ή για τα ναρκωτικά, που θα μπορείτε να τα συντονίζετε εσείς; Ποιος θα αποφασίζει για παράδειγμα, την ένταξη κάποιου στα προγράμματα αποτοξίνωσης; Θα πάει ο ενδιαφερόμενος στο κεντρικό Υπουργείο, για να αποφασίσει εάν κάποιο παιδί στο Καματερό πρέπει να ενταχθεί στο πρόγραμμα αποτοξίνωσης; Θα πρέπει να αποφασίσει η κεντρική Κυβέρνηση; Ή μπορείτε να το οργανώσετε εσείς, τοπικά;
Έτσι, με την αποκέντρωση θα γίνει και οικονομία, σε μεγάλο βαθμό. Θα έχετε εργαλεία στα χέρια σας. Και αν αυτά τα εργαλεία δεν είναι σε χρήμα, εξαιτίας της οικονομικής συγκυρίας, θα είναι σε «είδος», σε δράσεις, τουλάχιστον. Και θα έχετε και τους απαραίτητους υπαλλήλους, γιατί το Δημόσιο έχει πολλούς υπαλλήλους.
