Να αρχίσω με ορισμένα γενικά σχόλια σχετικά με το άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που συνεδρίασε σήμερα, στο οποίο συζητήθηκαν δύο θέματα τα οποία έχουν μεγάλη σημασία για την Ελλάδα. Το πρώτο αφορά την ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων εργασίας και το δεύτερο αφορά τη Συνθήκη για τη σταθερότητα, το συντονισμό και τη διακυβέρνηση στην Ευρωζώνη. Θα πω μόνο λίγα πράγματα γι’ αυτά, για να έρθω στα θέματα που αφορούν περισσότερο τη χώρα μας.

Τα δύο σημεία που θα ήθελα να επισημάνω, που αφορούν τα συμπεράσματα που προέκυψαν από τη συζήτηση σχετικά με μέτρα που προωθούν την ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων εργασίας είναι, πρώτον, η τόνωση της απασχόλησης, μέτρα για την τόνωση της απασχόλησης, ιδίως στους νέους, ένα ζήτημα που κατεξοχήν αφορά την Ελλάδα γιατί όπως θα γνωρίζετε το ποσοστό ανεργίας των νέων στην Ελλάδα υπερβαίνει το 40%.

Επομένως τα μέτρα τα οποία περιλαμβάνονται στα συμπεράσματα του σημερινού Συμβουλίου έχουν ιδιαίτερη σημασία για την καταπολέμηση του φαινομένου της ανεργίας των νέων. Και μεταξύ των συγκεκριμένων μέτρων που περιλαμβάνονται είναι και η διάθεση κεφαλαίων από την Ευρωπαϊκή Ένωση για την αύξηση της απασχόλησης και της κατάρτισης των νέων, καθώς και η στήριξη της νεανικής επιχειρηματικότητας μέσω του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου.

Ένας άλλος τομέας που έχει μεγάλο ενδιαφέρον για την Ελλάδα αφορά τη χρηματοδότηση της οικονομίας – ειδικότερα η ενίσχυση της χρηματοδότησης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, οι οποίες σήμερα αντιμετωπίζουν τεράστια προβλήματα ρευστότητας. Μεταξύ των μέτρων που αποφασίστηκαν είναι η μεγαλύτερη ενεργοποίηση των διαρθρωτικών κεφαλαίων, του ΕΣΠΑ, καθώς και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων για τη στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και των υποδομών.

Τέλος θα ήθελα να επισημάνω ότι συζητήσαμε, την προηγούμενη φορά που συναντηθήκαμε εδώ, αναλυτικά, τη σημασία της νέας Συνθήκης για τη σταθερότητα, το συντονισμό και τη διακυβέρνηση στην Ευρωζώνη. Η Συνθήκη αυτή εγκρίθηκε σήμερα από το Συμβούλιο και πιστεύω ότι η συμβολή της στη διασφάλιση της δημοσιονομικής σταθερότητας στο μέλλον θα είναι ιδιαίτερα σημαντική. Είναι ένα μεγάλο βήμα θεσμικό, το οποίο εκτός από τη δημοσιονομική σύγκλιση αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς την οικονομική εμβάθυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Τέλος, στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενημέρωσα τους ηγέτες για την πορεία των διαβουλεύσεων με τους ιδιώτες πιστωτές και για την πρόοδο των συζητήσεων με την τρόικα σχετικά με το Οικονομικό Πρόγραμμα 2012-2015.

Σε ό,τι αφορά την εθελούσια αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους (το γνωστό PSI) έχει γίνει σημαντική πρόοδος στις βασικές οικονομικές παραμέτρους. Τις επόμενες μέρες θα συνεχιστούν οι σχετικές συζητήσεις, και η επιδίωξη είναι να επιτευχθεί συμφωνία παράλληλα με την ολοκλήρωση των διαβουλεύσεων για το νέο οικονομικό πρόγραμμα της Ελλάδας.

Έως το τέλος της εβδομάδας επιδιώκουμε να ολοκληρώσουμε τις διαπραγματεύσεις με την τρόικα, όσον αφορά το οικονομικό πρόγραμμα, και παρά τις δυσκολίες που εξακολουθούν να υπάρχουν, επιδίωξη είναι η συμφωνία αυτή να ολοκληρωθεί ως το τέλος της εβδομάδος.

Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αναφέρθηκα επίσης στις διαρθρωτικές αλλαγές και άλλες πολιτικές που προωθούμε για τη βελτίωση του επιχειρηματικού κλίματος, την απελευθέρωση των επαγγελμάτων και υπηρεσιών, καθώς και άλλα μέτρα τα οποία λαμβάνονται προκειμένου να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας.

Τους ενημέρωσα επίσης για τα τελευταία στοιχεία τα οποία αποτυπώνουν τις προσπάθειες που έχει καταβάλει η χώρα μας, τα αποτελέσματα των προσπαθειών. Θα ήθελα να επισημάνω μόνο δύο αριθμούς οι οποίοι πιστεύω ότι συνοψίζουν σε πολύ μεγάλο βαθμό την πρόοδο που έχει σημειωθεί προς την αποκατάσταση της δημοσιονομικής ισορροπίας, καθώς και τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας.

Την τελευταία διετία το πρωτογενές δημοσιονομικό έλλειμμα, δηλαδή το δημοσιονομικό έλλειμμα αφού αφαιρεθούν οι πληρωμές τόκων του χρέους, μειώθηκε κατά 8 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ και έφτασε το 2011 στο 2,4% του ΑΕΠ. Αυτό δείχνει τη μεγάλη δημοσιονομική πρόοδο που σημειώθηκε, κάτι που αποτυπώνεται και στη μείωση του συνολικού ελλείμματος το οποίο όμως εξακολουθεί να επιβαρύνεται πάρα πολύ από τη δαπάνη που συνδέεται με την εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους.

Τέλος, είναι εξίσου σημαντικό να επισημανθεί κάτι που επισήμανα επίσης κατά τη διάρκεια του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ότι τα τελευταία δύο έτη, δηλαδή το 2010 και το 2011, η ελληνική οικονομία ανέκτησε το 1/3 της ανταγωνιστικότητας που είχε χάσει μεταξύ του 2000 και του 2009, στη δεκαετία αυτή, έναντι όλων των εμπορικών της εταίρων, και ανέκτησε επίσης το 50% περίπου της ανταγωνιστικότητας που είχε χάσει κατά τη δεκαετία 2000-2009 έναντι των εταίρων της στην ευρωζώνη.

Αυτό δείχνει ότι η προσαρμογή της οικονομίας είχε ως αποτέλεσμα τη σημαντική ανάκτηση της ανταγωνιστικότητας μέσα σε δύο χρόνια. Ωστόσο πρέπει να γίνουν πρόσθετα βήματα προκειμένου η ελληνική οικονομία να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητά της σε ένα επίπεδο που θα ενισχύσει την οικονομική δραστηριότητα, την ανάπτυξη, και θα συμβάλει στη σταδιακή απορρόφηση της ανεργίας.
Τέλος, επισήμανα κατά τη διάρκεια του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ότι η ελληνική κυβέρνηση είναι αποφασισμένη να προωθήσει όλες τις κατάλληλες αλλαγές για την οικονομική ανόρθωση της χώρας, προκειμένου να πιάσουν τόπο οι θυσίες των ελλήνων πολιτών.

Πιστεύω ότι έχετε ήδη δει από τα συμπεράσματα του άτυπου Συμβουλίου τη σχετική παράγραφο η οποία αναφέρεται στην Ελλάδα, και ειδικότερα θα ήθελα να επισημάνω ότι οι ηγέτες κάλεσαν τις ελληνικές αρχές και όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, βασικά αυτό είναι μια αναφορά στην τρόικα, να ολοκληρώσουν τις διαπραγματεύσεις για το νέο πρόγραμμα τις επόμενες μέρες.

Επισήμαναν ότι η αποκατάσταση της αξιοπιστίας απαιτεί όλα τα πολιτικά κόμματα να δεσμευτούν αμετάκλητα στο νέο πρόγραμμα. Επίσης κάλεσαν τους υπουργούς Οικονομικών να προχωρήσουν σε όλα τα απαραίτητα βήματα για την εφαρμογή της συμφωνίας του PSI και να υιοθετήσουν το νέο πρόγραμμα εγκαίρως για την ανακοίνωση του PSI στα μέσα του Φεβρουαρίου.

Τώρα είμαι στη διάθεσή σας για ορισμένες ερωτήσεις.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ (ΣΤΑΘΗΣ ΕΥΣΤΑΘΙΑΔΗΣ) Κύριε Πρόεδρε, μια γενική αντίληψή σας: οι σημερινές αποφάσεις αλλάζουν το κλίμα της μεμψιμοιρίας, της απογοήτευσης, της άρνησης που επικρατεί στην Ελλάδα, κατά την εκτίμησή σας; Δηλαδή αυτά τα μέτρα για χρηματοδότηση μικροεπιχειρήσεων, η ανεργία των νέων ιδιαίτερα κτλ, είναι τέτοια που θα ληφθούν αμέσως ώστε να αλλάξει το κλίμα;

Λ. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ Τα μέτρα αυτά είναι ιδιαίτερα σημαντικά, αλλά προκειμένου να εφαρμοστούν με αποτελεσματικό τρόπο θα πρέπει, πρώτον, σε εθνικό επίπεδο να προγραμματιστούν και να υλοποιηθούν οι απαιτούμενες δράσεις, και επιπλέον σε ευρωπαϊκό επίπεδο να προωθηθούν οι ενέργειες εκείνες οι οποίες θα συντελέσουν μέσα από τη χρηματοδότηση και μέσα από την ενεργοποίηση των διαφόρων προγραμμάτων να ενισχυθεί η δραστηριότητα και να περιοριστεί ειδικότερα το ποσοστό ανεργίας.

Δεν είναι μέτρα τα οποία θα έχουν άμεσα θετική επίπτωση, γιατί όλα τα μέτρα απαιτούν προεργασία και προετοιμασία προκειμένου να υλοποιηθούν. Αλλά πιστεύω ότι έχει σημασία ότι λήφθηκαν αυτές οι αποφάσεις. Πιστεύω επίσης ότι γενικότερα το γεγονός ότι το σημερινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επικεντρώθηκε σε θέματα ανάπτυξης και μείωσης της ανεργίας είναι ιδιαίτερα σημαντικό.

Τονίστηκε γενικότερα ότι όλες αυτές οι προσπάθειες που γίνονται, και τα μέτρα που λαμβάνονται ώστε να διασφαλιστεί η χρηματοπιστωτική σταθερότητα από τη μια πλευρά και να αποκατασταθεί η δημοσιονομική ισορροπία προκειμένου να αποδώσουν, πρέπει παράλληλα να συμπληρωθούν με δράσεις οι οποίες στηρίζουν την απασχόληση και προωθούν την ανάπτυξη.

Αυτό είναι ένα γενικό μήνυμα το οποίο διέπει τις σημερινές αποφάσεις και τη συζήτηση που έγινε, αλλά είναι πιστεύω ιδιαίτερα σημαντικό ότι δεν ήταν μια συζήτηση γενικών αρχών και αποτύπωσης στόχων, αλλά υπάρχει μια σειρά μέτρων τα οποία περιλαμβάνονται. Θα χρειαστεί όμως κάποιος χρόνος προκειμένου αυτά τα μέτρα να υλοποιηθούν στην πράξη. Απαιτείται επίσης και από τη δική μας την πλευρά αρκετή δουλειά ώστε να αξιοποιήσουμε τις νέες δυνατότητες και ευκαιρίες που δημιουργούνται.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ (ΜΑΝΩΛΗΣ ΣΠΙΝΘΟΥΡΑΚΗΣ) Κύριε Πρόεδρε, αναφερθήκατε ότι υπάρχουν ακόμα κάποιες δυσκολίες. Θα θέλατε να εξειδικεύσετε ποιες είναι αυτές οι δυσκολίες οι οποίες παραμένουν στη διαπραγμάτευση με την τρόικα και επίσης εάν η συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα δεν είναι η ευκταία; Υπάρχουν αυτή τη στιγμή κάποιες ενδείξεις πιο λαμπερές ότι ο δημόσιος τομέας θα μπορούσε να τον υποκαταστήσει;

Λ. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ Κοιτάξτε, οι συζητήσεις με την τρόικα αφορούν ένα μεγάλο φάσμα θεμάτων που συνδέονται και με τη δημοσιονομική πολιτική καθώς και με διαρθρωτικά μέτρα και άλλες πολιτικές που αποσκοπούν στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας. Νομίζω ότι σε αυτή τη φάση δεν θα ήταν σκόπιμο να αναφερθώ με λεπτομέρειες στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουμε, αλλά πιστεύω ότι γενικά είναι γνωστές. Δηλαδή ειδικότερα οι απαιτούμενες προσαρμογές προκειμένου να μειωθεί ταχύτερα το δημοσιονομικό έλλειμμα μέσα από περικοπή των δαπανών, καθώς και οι προσαρμογές που απαιτούνται ώστε να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα μέσα από τη μείωση του κόστους εργασίας και της παραγωγής αποτελούν θέματα που είναι αντικείμενο συζήτησης και διαπραγμάτευσης σε αυτή τη φάση. Είναι δύο από τα θέματα τα οποία πρέπει να συζητηθούν διεξοδικότερα τις επόμενες μέρες.

Τώρα όσον αφορά το δεύτερο ερώτημα που θέσατε, η απάντηση εξαρτάται από το αποτέλεσμα της ολοκλήρωσης των διαπραγματεύσεων σχετικά με το πρόγραμμα, το οποίο θα προσδιορίσει τις χρηματοδοτικές ανάγκες της χώρας όπως θα αναθεωρηθούν με βάση το νέο πρόγραμμα για τα επόμενα χρόνια, καθώς και από το αποτέλεσμα της υλοποίησης του PSI.

Είναι δύσκολο σε αυτή τη φάση να προδικάσει κανένας με ακρίβεια εάν θα απαιτηθεί περαιτέρω στήριξη. Επιδίωξή μας είναι να αποφευχθεί η περαιτέρω χρηματοδοτική στήριξη από τους επίσημους πιστωτές, μέσα από την αποτελεσματική εφαρμογή του PSI και με την υιοθέτηση του νέου οικονομικού προγράμματος.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ (ΙΟΡΔΑΝΗΣ ΧΑΣΑΠΟΠΟΥΛΟΣ) Κύριε Πρόεδρε ήθελα να σας ρωτήσω, την προηγούμενη εβδομάδα με την έλευση της τρόικας εμείς τουλάχιστον που τα βλέπουμε απ’ έξω τα πράγματα καταλάβαμε ότι θα ήταν μια πολύ δύσκολη διαπραγμάτευση γιατί είναι πολύ σκληρά τα μέτρα που ζητάνε. Μετά και την αποψινή σύσκεψη η διαπραγμάτευση, θα λέγατε –επειδή καταλαβαίνω μας είπατε ότι είναι δύσκολο να μπείτε τώρα σε τι δυσκολίες υπάρχουν και να μας εξηγήσετε– μπαίνει σε καινούρια βάση; Ή μπορεί να γίνει καλύτερη διαπραγμάτευση;

Λ. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ Δεν έγινε διαπραγμάτευση. Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έγινε μια παρουσίαση και μια συζήτηση, και αργότερα ατύπως έγινε μια αλληλοενημέρωση για την πρόοδο που σημειώνεται και για τις συζητήσεις για την εξέλιξη των διαπραγματεύσεων και των συζητήσεων, θα έλεγα, σχετικά με το PSI, λεπτομερέστερη, καθώς και των συζητήσεων που γίνονται με την τρόικα. Δεν ήταν αντικείμενο της σημερινής συνεδρίασης του Συμβουλίου θέματα που αφορούν ειδικότερα τις διαπραγματεύσεις με την τρόικα. Αυτές γίνονται στην Αθήνα και θα συνεχιστούν στην Αθήνα τις επόμενες ημέρες.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ (ΙΟΡΔΑΝΗΣ ΧΑΣΑΠΟΠΟΥΛΟΣ) Άρα τα μέτρα παραμένουν.

Λ. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ Τα μέτρα που συζητάμε παραμένουν στο τραπέζι, βεβαίως. Δεν αναμένεται ότι θ’ αλλάξουν αυτά τα μέτρα που υπάρχουν στο τραπέζι. Και δεν αναφέρομαι σε μέτρα, αναφέρομαι πρώτα απ’ όλα στους τομείς όπου ή μεταρρυθμίσεις ή μέτρα πρέπει να ληφθούν, αυτοί οι τομείς είναι γνωστοί και τα συζητούμενα μέτρα επίσης είναι στο τραπέζι για περαιτέρω εξέταση και διαπραγμάτευση.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ (ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΙΤΤΑΡΑΣ) Επειδή έγινε μεγάλη συζήτηση τις τελευταίες ημέρες και ώρες για το θέμα του επιτρόπου, της επιτροπείας, τον τρόπο δημοσιονομικών, προϋπολογισμού κτλ., θέλετε να μας πείτε αν έγινε κάποια συζήτηση κατά τη διάρκεια της Συνόδου με τους 27, τι σας είπαν, τι τους είπατε, ποια είναι η θέση μας και αν επέμειναν κάποιοι εταίροι;

Λ. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ Δεν έγινε καμία συζήτηση γι’ αυτό το θέμα. Απολύτως καμία.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ (ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ) Ένα από τα βασικά ζητήματα κ. Πρόεδρε που συζητούνται στην Ελλάδα τις τελευταίες ημέρες είναι τα μισθολογικά. Θέλουμε, αν μπορείτε τέλος πάντων, σ’ αυτό το σημείο που βρίσκονται οι διαπραγματεύσεις, να μας πείτε ποια είναι ακριβώς η συζήτηση για τον 13ο και τον 14ο μισθό και για τον κατώτατο, αν με την εικόνα που παρουσιάστηκε στη Βουλή την προηγούμενη εβδομάδα θεωρείτε ότι αυτά τα μέτρα μπορούν να περάσουν από το ελληνικό κοινοβούλιο, που απαιτούνται, και επειδή είπατε στην αρχή ότι ζήτησαν οι εταίροι δεσμεύσεις από τα ελληνικά κόμματα, τι ακριβώς δεσμεύσεις ζήτησαν; Έγγραφες δεσμεύσεις, αρκεί η ψηφοφορία στη Βουλή, μια επιστολή ίσως;

Λ. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ Όπως σας είπα και πριν, σε μια περίοδο διαπραγματεύσεων και στο πλαίσιο αυτών των διαπραγματεύσεων δεν είναι σκόπιμο να αναφερθούν λεπτομέρειες για ειδικότερα θέματα τα οποία συζητούνται. Η ελληνική κυβέρνηση έχει τις θέσεις της, έχει και κόκκινες γραμμές, αλλά όταν μια διαπραγμάτευση είναι σε εξέλιξη, οι συγκεκριμένες θέσεις οι οποίες ενδεχομένως προσαρμόζονται και σταδιακά μέσα από τη συζήτηση η οποία γίνεται δεν είναι λογικό να αναφερθούν δημόσια. Ελπίζω σε λίγες μέρες, όταν καταλήξουμε, να μπορούμε λεπτομερέστερα να απαντήσουμε στο πρώτο ερώτημα. Το δεύτερο;

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ (ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ) Εάν σας προβληματίζει το θέμα της Βουλής, αν θα περάσουν τα μέτρα.

Λ. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ Τα κόμματα τα οποία συμμετέχουν και στηρίζουν την κυβέρνηση της έδωσαν ψήφο εμπιστοσύνης και ενέκριναν τις προγραμματικές της δηλώσεις. Και θεωρώ ότι είναι δέσμευση των κομμάτων να στηρίξουν την κυβέρνηση στην εκπλήρωση των δεσμεύσεων που η χώρα έχει έναντι των εταίρων, καθώς και στην ολοκλήρωση και εφαρμογή του νέου οικονομικού προγράμματος.

Πιστεύω ότι σε τελική ανάλυση οι έλληνες βουλευτές θα πράξουν το καθήκον τους με βασικό γνώμονα το συμφέρον της χώρας, και προκειμένου να μπορέσει η χώρα να ξεπεράσει την κρίση, να ολοκληρώσει την προσπάθεια για δημοσιονομική προσαρμογή και με τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και να επανέλθει σε μια τροχιά σταθερής και διατηρήσιμης ανάπτυξης.

Η εκτίμησή μου και η προσδοκία μου είναι ότι οι έλληνες βουλευτές αυτή την κρίσιμη στιγμή θα πράξουν το καθήκον τους για το συμφέρον της χώρας.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ (ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ) Οι δεσμεύσεις που ζητήθηκαν;

Λ. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ Προφανώς αναφέρεται και στα συμπεράσματα του Συμβουλίου, ζητήθηκε από τα πολιτικά κόμματα να δεσμευθούν αμετάκλητα ότι θα στηρίξουν το πρόγραμμα. Ο συγκεκριμένος τρόπος με τον οποίο αυτό θα γίνει θα προσδιοριστεί στο μέλλον, αλλά δεν αναφέρεται σήμερα στα συμπεράσματα. Και όπως τόνισα μετά τη σύσκεψη με τους πολιτικούς αρχηγούς, η συνοχή των πολιτικών δυνάμεων έχει ιδιαίτερη σημασία και είναι ενδιαφέρον γιατί αυτό υπογραμμίζεται και εδώ και στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, προκειμένου το πρόγραμμα να αποκτήσει αξιοπιστία και προκειμένου να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα στην εφαρμογή της οικονομικής πολιτικής.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ (ΚΩΣΤΑΣ ΠΑΡΗΣ) Κύριε Πρόεδρε ήθελα να σας ρωτήσω τι σας ανησυχεί περισσότερο, τι θα μπορούσε να πάει στραβά μέχρι το τέλος της εβδομάδας όσον αφορά κυρίως τις συζητήσεις με την τρόικα, τι είναι αυτό που σας φοβίζει περισσότερο;

Λ. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ Όπως σας είπα, η ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων απαιτεί συμφωνία σε ορισμένα δύσκολα θέματα, τα χρονικά περιθώρια είναι στενά, αλλά έχουμε προσηλωθεί όλοι απόλυτα στο στόχο της ολοκλήρωσης των σχετικών διαπραγματεύσεων με επιτυχία έως το τέλος της εβδομάδος.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ (ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΠΟΤΩΝΗΣ) Ακούσαμε κ. Πρόεδρε για όλα τα δύσκολα θέματα που είπατε και για την έκκλησή σας και για τους βουλευτές να κάνουν το καθήκον τους. Ο ελληνικός λαός τι έχει να ελπίζει; Ποιο μήνυμα στέλνετε σήμερα στους πολίτες που σας ακούνε;

Λ. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ Το μήνυμα στους πολίτες είναι ότι οι ευρωπαίοι εταίροι και οι θεσμικοί μας εταίροι έχουν έως τώρα δείξει με πολύ σαφή τρόπο την υποστήριξή τους στην Ελλάδα, τη χρηματοδοτική υποστήριξή τους στην Ελλάδα, αλλά επίσης και την υποστήριξή τους με τεχνική βοήθεια και άλλους τρόπους προκειμένου να συνεχίσει τη γιγάντια προσπάθεια που κάνει τα τελευταία δύο χρόνια για την ανόρθωση της οικονομίας. Η προσπάθεια αυτή συνεπάγεται σημαντικές θυσίες για τον ελληνικό λαό, οι οποίες αποτυπώνονται σε διάφορους δείκτες όπως είναι η υψηλή ανεργία και η μείωση των πραγματικών εισοδημάτων.

Αλλά πρόοδος έχει σημειωθεί η οποία είναι σημαντική. Έχει όμως ακόμα μεγαλύτερη σημασία να συνεχίσουμε αυτή την προσπάθεια με συνέπεια και αποφασιστικότητα προκειμένου να επιτύχουμε τους τελικούς στόχους. Και σε αυτή την κρίσιμη στιγμή πρέπει όλοι με σύνεση και ενότητα να στηρίξουμε την κυβέρνηση και τη χώρα, προκειμένου να ξεπεράσει την κρίση. Αυτό απαιτείται και για να μην χαθούν οι θυσίες που έγιναν, αλλά κυριότερα προκειμένου να επιτύχουμε ένα καλύτερο μέλλον για τη χώρα και για τα παιδιά μας.

Σας ευχαριστώ.

Είχα την ευκαιρία σήμερα το μεσημέρι να ενημερώσω αναλυτικά τους πολιτικούς αρχηγούς για την πορεία των διαβουλεύσεων με τους εκπροσώπους των ιδιωτών πιστωτών για την εθελούσια αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους (το γνωστό PSI) και τις διαπραγματεύσεις με την τρόικα για το οικονομικό πρόγραμμα που θα συνοδεύει τη νέα δανειακή σύμβαση.

Η επιτυχής ολοκλήρωση της διπλής αυτής διαδικασίας αποτελεί προϋπόθεση για να διασφαλίσουμε τη χρηματοδότηση της οικονομίας για τα επόμενα χρόνια.

Εάν η διαδικασία αυτή δεν ολοκληρωθεί επιτυχώς, θα βρεθούμε αντιμέτωποι με το φάσμα της χρεοκοπίας η οποία θα έχει βαρύτατες συνέπειες για την κοινωνία και ιδιαίτερα για τους οικονομικά ασθενέστερους.

Οι διαπραγματεύσεις δεν είναι εύκολες. Παρά την πρόοδο που έχει συντελεστεί για τη σταθεροποίηση της οικονομίας, παρά τις σημαντικές αλλαγές και τις μεγάλες θυσίες των πολιτών, αποκλίσεις από τους στόχους και σωρευτικές καθυστερήσεις στην υλοποίηση ορισμένων πολιτικών έχουν ως αποτέλεσμα οι εταίροι να θέτουν πρόσθετες δεσμεύσεις και όρους.

Επιπλέον, το νέο πρόγραμμα περιλαμβάνει ρυθμίσεις για την εξυγίανση του κράτους και την αποκατάσταση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας.

Με τους πολιτικούς αρχηγούς βρισκόμαστε σε απόλυτη σύγκλιση για τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων και τις θέσεις που θα υποστηρίξουμε.

Επιδιώκουμε μια συμφωνία με τους εταίρους μας για να πατήσουμε ξανά σε στέρεο έδαφος, για να εξαλειφθεί η αβεβαιότητα, να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη και να επανέλθει η οικονομία σε πορεία ανάπτυξης και δημιουργίας θέσεων εργασίας.

Η ενότητα των πολιτικών δυνάμεων και η δέσμευσή τους να στηρίξουν τις αναγκαίες αλλαγές αποτελεί ουσιαστικό παράγοντα αξιοπιστίας, ενισχύουν την αποτελεσματικότητα της οικονομικής πολιτικής και μας επιτρέπουν να διαπραγματευθούμε με καλύτερους όρους.

Όλοι μαζί δίνουμε μια σκληρή μάχη ώστε να διασφαλίσουμε τη θέση της χώρας στην Ευρώπη, στο ευρώ και στην κοινότητα των αναπτυγμένων χωρών. Ενωμένοι μπορούμε να πετύχουμε.

Δήλωση του Πρωθυπουργού Λουκά Παπαδήμου μετά τη συνάντησή του με τον Πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ Γιώργο Α. Παπανδρέου, τον Πρόεδρο της ΝΔ Αντώνη Σαμαρά και τον Πρόεδρο του ΛΑΟΣ Γιώργο Καρατζαφέρη:

«Η συνάντηση με τους πολιτικούς αρχηγούς ήταν σημαντική και ουσιαστική. Συζητήσαμε ένα ευρύ φάσμα θεμάτων που αφορούν τις τρέχουσες εξελίξεις, ειδικότερα τις διαβουλεύσεις με την τρόικα και τη διαδικασία του PSI. Η συζήτηση έγινε μέσα σε ένα πολύ θετικό κλίμα και οι πολιτικοί αρχηγοί επιβεβαίωσαν την πλήρη στήριξη της κυβέρνησης στην ολοκλήρωση του έργου της».

Σας ευχαριστώ για την πρόσκλησή σας να απευθυνθώ στην ετήσια αυτή εκδήλωση του Ελληνογερμανικού Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου, ενός θεσμού με μακρά και διακεκριμένη παρουσία στη χώρα μας. Είναι ιδιαίτερη η χαρά μου να βρίσκομαι σήμερα εδώ.

Το 2005 είχα μιλήσει ξανά στο Επιμελητήριό σας. Αναζήτησα την ομιλία μου εκείνη, περίεργος να θυμηθώ τι έλεγα. Είχα θέσει τότε, μεταξύ άλλων, το ερώτημα εάν οι παρατηρούμενες αποκλίσεις πληθωρισμού και ανταγωνιστικότητας μεταξύ των χωρών της Ευρωζώνης αποτελούν λόγο ανησυχίας. Είχα απαντήσει καταφατικά στο ερώτημα αυτό τότε, και η απάντηση θα ήταν ακόμα πιο έντονα καταφατική σήμερα.

Ποτέ τα τελευταία χρόνια οι διμερείς ελληνογερμανικές σχέσεις δεν ήσαν τόσο στενές, ανεπτυγμένες σε διαφορετικά επίπεδα και με τόσο μεγάλη σημασία για το μέλλον του τόπου. Οι δεσμοί της Ελλάδας και της Γερμανίας στα πλαίσια της ΕΕ και του κοινού νομίσματος είναι πολλαπλοί. Ειδικότερα στενές είναι οι εμπορικές σχέσεις. Η Γερμανία είναι ο σημαντικότερος εταίρος της Ελλάδας στις εξαγωγές αλλά και η πρώτη χώρα προέλευσης των εισαγωγών μας. 144 γερμανικές επιχειρήσεις με περίπου 37.000 υπαλλήλους έχουν επενδύσεις στην Ελλάδα. 50 ομάδες ελληνογερμανικής φιλίας δραστηριοποιούνται στη Γερμανία. Οι σχέσεις μας δεν είναι μόνο σχέσεις αμοιβαία επωφελούς συνεργασίας αλλά και σχέσεις πνευματικής εγγύτητας, αληθινής εκτίμησης και φιλίας. Και οι δεσμοί μας έχουν ισχυρά θεμέλια, για να αντέχουν τα αρνητικά στερεότυπα που κάποιοι κύκλοι στις δύο κοινωνίες μας, ιδίως τον τελευταίο καιρό, τείνουν να ανασύρουν.

Σε έναν κόσμο παγκοσμιοποίησης, η Γερμανία συνιστά πρότυπο εξαγωγικά προσανατολισμένης οικονομίας με ξεχωριστά χαρακτηριστικά. Είναι μια κοινωνική οικονομία της αγοράς, παραδοσιακά βασισμένη στις αρχές της δημοσιονομικής πειθαρχίας, της νομισματικής σταθερότητας, και της εξωστρέφειας. Είναι μια οικονομία εντυπωσιακών εξαγωγικών επιδόσεων, που αναπτύσσεται στηριζόμενη στην παραγωγή υψηλής ποιότητας διεθνώς ανταγωνιστικών αγαθών, με ένα υψηλής κατάρτισης εργατικό δυναμικό. Είναι επίσης μια μεταπολεμική κοινωνία που έχει μάθει να διευθετεί τις κοινωνικές και πολιτικές αντιπαραθέσεις μέσα από μια λογική αναζήτησης συναινέσεων και αμοιβαίων συμβιβασμών, που εξασφαλίζουν ένα περιβάλλον οικονομικής και κοινωνικής σταθερότητας, το οποίο ευνοεί τις μακροπρόθεσμες επενδύσεις και την ανάπτυξη.
Είναι μια χώρα που εργάζεται διαχρονικά, στην πρώτη γραμμή ευθύνης, για την έμπρακτη στήριξη της Ευρωπαϊκής ιδέας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι έχουμε πολλά να μάθουμε από την Γερμανία.

Η χώρα μας περνά την μεγαλύτερη οικονομική δοκιμασία των τελευταίων δεκαετιών. Η περίοδος που διανύουμε είναι η πιο κρίσιμη για την πορεία της ελληνικής οικονομίας. Όπως ξέρετε, βρίσκονται σε εξέλιξη οι διαβουλεύσεις για την εθελούσια αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους που διακρατούν οι ιδιώτες επενδυτές. Εάν η διαδικασία του PSI ολοκληρωθεί επιτυχώς, ένα σημαντικό δημοσιονομικό βάρος θα φύγει από τις πλάτες της χώρας. Από τη μεγάλη μείωση του χρέους και του ετήσιου κόστους εξυπηρέτησής του θα εξοικονομηθούν πόροι που μπορούν να στηρίξουν την οικονομική ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή.

Στα μέσα Ιανουαρίου – την επόμενη βδομάδα – ξεκινά η διαπραγμάτευση με τους Ευρωπαίους εταίρους και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, για τη διαμόρφωση ενός αξιόπιστου προγράμματος οικονομικής προσαρμογής για την περίοδο 2012-15. Η συμφωνία για τη μείωση του δημόσιου χρέους, μια σύνθετη διαδικασία από μόνη της, δεν μπορεί να ολοκληρωθεί και να εφαρμοστεί χωρίς να κλείσει η διαπραγμάτευση για το νέο οικονομικό πρόγραμμα της χώρας.

Από την επιτυχή κατάληξη των διαπραγματεύσεων αυτών και την ψήφιση της νέας δανειακής συμφωνίας εξαρτάται πλήρως η συνέχιση της χρηματοδότησης της χώρας, η στήριξη της οικονομίας και του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Εξαρτάται επίσης και η υλοποίηση της συμφωνίας μείωσης του δημόσιου χρέους στα πλαίσια του PSI. Καμία συμφωνία δεν μπορεί να σταθεί από μόνη της, η μια είναι προϋπόθεση της άλλης.

Δυο είναι οι κύριοι σκοποί του προγράμματος οικονομικής προσαρμογής: Πρώτον, η δημοσιονομική εξυγίανση. Ειδικότερα μέσα στο 2012 επιδιώκουμε ο προϋπολογισμός να έχει πρωτογενές πλεόνασμα, ώστε να σταθούμε στα πόδια μας χωρίς να δημιουργούμε νέο δημόσιο χρέος. Στόχος φιλόδοξος αλλά πραγματοποιήσιμος, αρκεί να εργαστούμε γι’ αυτόν σκληρά και συστηματικά. Ο δεύτερος κύριος σκοπός είναι η αποκατάσταση, και στη συνέχεια περαιτέρω βελτίωση, της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας. Η επίτευξη αυτών των δύο σκοπών δεν συνιστά απλώς υποχρέωση απέναντι στους Ευρωπαίους εταίρους και πιστωτές μας. Είναι προϋπόθεση απαραίτητη για να βγούμε από την κρίση και την ύφεση, για να επανέλθει η οικονομία σε τροχιά βιώσιμης ανάκαμψης και να μειωθεί η ανεργία.

Προετοιμαζόμαστε μεθοδικά για τις συζητήσεις με την τρόικα. Πρωταρχική προϋπόθεση προκειμένου να ολοκληρωθεί η διαπραγμάτευση αυτή με τρόπο επωφελή για την Ελλάδα είναι η κυβέρνησή μας να έχει κλείσει όλα τα εκκρεμή κεφάλαια των δεσμεύσεων που έχουμε αναλάβει απέναντι στους εταίρους και τους διεθνείς οργανισμούς που μας χρηματοδοτούν. Αυτή είναι η απόλυτη προτεραιότητα αυτής της κυβέρνησης συνεργασίας και των πολιτικών δυνάμεων που την στηρίζουν.

Έχουμε πλήρη επίγνωση της κρισιμότητας της κατάστασης. Μέχρι να ολοκληρωθούν οι διαδικασίες που προανέφερα, δηλαδή το PSI και η ψήφιση της νέας δανειακής συμφωνίας, η χώρα εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπη με οξείς οικονομικούς κινδύνους. Μόνο όταν έχουν κλείσει επιτυχώς οι δύο αυτές διαδικασίες θα μπορούμε να πούμε ότι η χώρα πατάει πια σε στέρεο έδαφος.

Πολλοί διερωτώνται γιατί η χώρα μας διέρχεται τη χειρότερη οικονομική κρίση της μεταπολεμικής περιόδου. Γιατί φτάσαμε εδώ που φτάσαμε.
Ασφαλώς οι αιτίες της ελληνικής οικονομικής κρίσης δεν αφορούν μόνο την εγχώρια οικονομία. Ασφαλώς είχαν καθοριστικό αρνητικό ρόλο οι δυσλειτουργίες και η ανεπάρκεια ρυθμιστικών κανόνων του παγκόσμιου χρηματοοικονομικού συστήματος, καθώς και ατέλειες στη λειτουργία του πυλώνα της οικονομικής διακυβέρνησης της ΟΝΕ. Η κρίση χρέους στην Ευρωζώνη είναι σε σημαντικό βαθμό προϊόν ανεπαρκούς οικονομικής διακυβέρνησης στη ζώνη του ευρώ. Και είναι ελπιδοφόρο ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει την κρίση κάνοντας γενναία και προσεκτικά βήματα στενότερης ενοποίησης.

Όμως, περισσότερο από κάθε άλλη οικονομία της Ευρωζώνης που αντιμετωπίζει σήμερα κρίση δημοσιονομική και δημόσιου χρέους, η κρίση της Ελλάδας είναι αποτέλεσμα εγχώριων διαρθρωτικών προβλημάτων της οικονομίας, σωρευμένων σφαλμάτων και παραλείψεων πολιτικής του παρελθόντος. Αντίθετα από άλλες χώρες, η οικονομική κρίση της Ελλάδας δεν προήλθε από τον χρηματοπιστωτικό αλλά από τον δημόσιο τομέα. Δεν ήταν αποτέλεσμα συσσώρευσης ιδιωτικού χρέους και συνακόλουθης μετατροπής του σε δημόσιο χρέος, αλλά αποτέλεσμα εξαρχής διογκωμένου δημόσιου χρέους, σωρευτικό επακόλουθο χρόνιων δημόσιων ελλειμμάτων. Όταν η παγκόσμια χρηματοοικονομική κρίση ενέσκηψε, βρήκε μια ελληνική οικονομία εξαιρετικά ευάλωτη από τις χρόνιες δημοσιονομικές ανισορροπίες. Και για αυτό η χώρα έχει ένα τεράστιο πρόβλημα χρέους. Είναι προφανές ότι η δυσμενής αυξητική τάση του χρέους πρέπει να αντιστραφεί. Η ανάπτυξη και η απασχόληση δεν μπορούν να επανέλθουν χωρίς την αποκατάσταση ενός περιβάλλοντος δημοσιονομικής σταθερότητας και αξιοπιστίας.

Η σημερινή παρατεταμένη ύφεση της ελληνικής οικονομίας δεν είναι μόνο αποτέλεσμα της μείωσης της εγχώριας ζήτησης, παρότι αναμφίβολα επιτείνεται από την περιοριστική δημοσιονομική πολιτική και από την επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας. Η ύφεση της ελληνικής οικονομίας αντανακλά σε μεγάλο βαθμό τη χαμηλή της ανταγωνιστικότητα. Όσο η χώρα αδυνατεί να πουλήσει προϊόντα και υπηρεσίες στη διεθνή αγορά, αλλά και εγχώρια προϊόντα στην ελληνική αγορά, όσο η οικονομία παραμένει μη ανταγωνιστική, τόσο επιχειρήσεις θα κλείνουν και η ανεργία θα αυξάνεται. Προκειμένου να ανακάμψει η οικονομία και να πετύχουμε σταθερούς ρυθμούς ανάπτυξης, πρέπει να βελτιώσουμε τις εξαγωγικές επιδόσεις, και αυτό απαιτεί βελτιώσεις ανταγωνιστικότητας και μείωση του σχετικού κόστους των εγχώριων προϊόντων και υπηρεσιών.

Όπως καταδεικνύει η περίπτωση της Γερμανίας, αλλά και πολλών άλλων οικονομιών – μικρών και μεγάλων – βιώσιμη και σταθερή ανάπτυξη μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την βελτίωση των «καθαρών» εξαγωγικών επιδόσεων, δηλαδή από τη μια πλευρά την αύξηση των εξαγωγών και παράλληλα την ενίσχυση προϊόντων και υπηρεσιών, που προσφέρονται στο εσωτερικό της χώρας, προκειμένου να περιοριστούν οι εισαγωγές. Οι εξαγωγικές επιδόσεις είναι βασικός μοχλός ανάπτυξης σε μια μικρή και ανοιχτή οικονομία. Αυτός είναι ο στρατηγικός προσανατολισμός της Ελλάδας.

Σύμφωνα με δημοσιευμένους δείκτες, κατά την περίοδο 2001-2009, η σωρευτική απώλεια ανταγωνιστικότητας της Ελλάδας έναντι των εταίρων της στην Ευρωζώνη, βάσει του σχετικού κόστους εργασίας ανά μονάδα προϊόντος, έφθασε το 23%. Αυτή η απώλεια ανταγωνιστικότητας αποτυπώνεται στο έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών, που παρά τη μείωση που σημειώθηκε κατά τα τελευταία δύο έτη παραμένει σε υψηλό επίπεδο ως ποσοστό του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος. Ένα μέρος της χαμένης ανταγωνιστικότητας της πρώτης δεκαετίας της χώρας μας στη ζώνη του ευρώ, με όρους μοναδιαίου κόστους εργασίας, έχει ήδη ανακτηθεί τα τελευταία 2 χρόνια. Και το εμπορικό έλλειμμα βρίσκεται σε πτωτική πορεία. Είναι αναγκαίο όμως να εντείνουμε περαιτέρω τις προσπάθειες, για να κερδίσουμε το χαμένο έδαφος.

Πρέπει να επισημανθεί ότι η πτώση ανταγωνιστικότητας της προηγούμενης περιόδου συμβαδίζει με το γεγονός ότι οι Έλληνες εργαζόμενοι είναι από τους πιο σκληρά εργαζόμενους στην Ευρωζώνη, σε όρους ετήσιων ωρών εργασίας. Το 2009 ο μέσος Έλληνας εργαζόταν κατά μέσο όρο 2120 πραγματικές ώρες ετησίως, έναντι 1770 του μέσου Ιταλού, 1720 του Πορτογάλου, 1650 του μέσου Ισπανού, 1550 του Γάλλου και 1390 του Γερμανού. Αυτό βέβαια εν μέρει οφείλεται στο υψηλό ποσοστό της αυτοαπασχόλησης και στον μεγάλο αριθμό πολύ μικρών και οικογενειακών επιχειρήσεων στην ελληνική οικονομία. Είναι δηλαδή χαρακτηριστικό που συνδέεται με τη σχετική εσωστρέφεια της ελληνικής οικονομίας.

Επομένως, αντίθετα προς διάφορα διαδεδομένα αρνητικά στερεότυπα, είμαστε ένας σκληρά εργαζόμενος λαός. Πρέπει να γίνουμε και πιο αποτελεσματικοί. Υπάρχουν σημαντικά περιθώρια για αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας, παρά τις σχετικές βελτιώσεις κατά την πρόσφατη περίοδο.

Συνοπτικά, επομένως, η οικονομική κρίση που αντιμετωπίζει η χώρα είναι κυρίως, αλλά όχι μόνο, αποτέλεσμα της υπερχρέωσης του δημόσιου τομέα. Είναι επίσης αποτέλεσμα ανισορροπιών που διογκώθηκαν επί σειρά ετών, λόγω και ενός στρεβλού μοντέλου οικονομικής μεγέθυνσης που βασίστηκε στην εσωτερική ζήτηση και κατανάλωση, με αποτέλεσμα την αύξηση των εισαγωγών και του εξωτερικού δανεισμού.

Φτάσαμε λοιπόν εδώ που φτάσαμε γιατί αποτύχαμε σε δύο κύρια μέτωπα, το δημοσιονομικό και το μέτωπο της ανταγωνιστικότητας. Και σε αυτά τα δύο μέτωπα επικεντρώνονται σήμερα οι προσπάθειες οικονομικής προσαρμογής. Με ορισμένα σημαντικά ως τώρα αποτελέσματα, αλλά με δύσκολο και ανηφορικό ακόμα δρόμο μπροστά μας.

Δεν πρέπει να υποτιμηθεί το μέγεθος της προσαρμογής που έχει ήδη επιτευχθεί και η πρόοδος που η χώρα έχει επιτελέσει. Ένα δημόσιο έλλειμμα που ξεπερνούσε το 15% του Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος στο τέλος του 2009, συρρικνώθηκε κατά 6 περίπου εκατοστιαίες μονάδες.

Επίτευγμα καθόλου αμελητέο, εάν λάβει κανείς υπόψη το βάθος της ύφεσης. Το κυκλικά προσαρμοσμένο, διαρθρωτικό δημόσιο έλλειμμα εκτιμάται από την Eurostat στο 5,3% του ΑΕΠ για το 2011, έχοντας σημειώσει πολύ σημαντική μείωση μέσα σε δύο χρόνια. Οι εργαζόμενοι στο δημόσιο τομέα μειώθηκαν κατά 82.400 το 2010 (10% του συνόλου) και εκτιμάται ότι θα έχει σημειωθεί περαιτέρω καθαρή μείωση κατά τουλάχιστον 50.000 επιπλέον άτομα ως το τέλος του 2011. Όλα αυτά δείχνουν μια χώρα που προσπαθεί να εξυγιάνει το δημόσιο τομέα, παρά τις αδυναμίες.

Αργά και κοπιαστικά η χώρα ανακτά ανταγωνιστικότητα. Το μοναδιαίο κόστος εργασίας, που επιβαρύνθηκε υπέρμετρα σε σχέση με τους εταίρους μας κατά την πρώτη δεκαετία μέσα στο ευρώ, μειώθηκε κατά περίπου 5% το 2010-11. Έχουμε όμως ακόμα δρόμο να διανύσουμε στο πεδίο αυτό.

Τα ζητήματα ανταγωνιστικότητας που αφορούν μεταξύ άλλων και το μισθολογικό κόστος εργασίας έχουν τεθεί στο τραπέζι, και η κυβέρνηση αναμένει τα αποτελέσματα της συλλογικής διαβούλευσης των κοινωνικών εταίρων.

Σημαντικές μεταρρυθμίσεις έχουν επιτευχθεί και άλλες προωθούνται: στο ασφαλιστικό σύστημα, για τη διασφάλιση της βιωσιμότητάς του˙ στην αγορά εργασίας για τη στήριξη της απασχόλησης, στα κλειστά επαγγέλματα, για να ενισχυθεί ο ανταγωνισμός, καθώς και μεταρρυθμίσεις για τη διευκόλυνση της επιχειρηματικότητας, και την αποτελεσματικότερη λειτουργία του κράτους και της δικαιοσύνης. Στην τοπική αυτοδιοίκηση, ο Καλλικράτης μείωσε τους περίπου 1.000 δήμους στο ένα τρίτο, τους υφιστάμενους τοπικούς φορείς κατά 4.000 και τους 30.800 εκλεγμένους αξιωματούχους σε 16.660.

Άλλες μεταρρυθμίσεις αφορούν την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, τον τομέα της υγείας, με μεγάλη μείωση των σχετικών δαπανών, εξορθολογισμό της οργάνωσης και εφαρμογή του συστήματος ηλεκτρονικής συνταγογράφησης. Επίσης απλοποιήθηκε η έναρξη λειτουργίας νέων επιχειρήσεων από 19 σε 1 εργάσιμη ημέρα. Το αναπτυξιακό νομοσχέδιο που εγκρίθηκε χθες από το Υπουργικό Συμβούλιο αποσκοπεί σε ουσιαστική βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος με πλήθος ρυθμίσεων, όπως την απλοποίηση των διαδικασιών αδειοδότησης των επιχειρήσεων και των διαδικασιών άσκησης εξαγωγικών δραστηριοτήτων. Με το ίδιο νομοσχέδιο επιτεύχθηκε η συνολική άρση του καμποτάζ.

Γενικότερα, επιταχύνουμε την ολοκλήρωση της νομοθέτησης και υλοποίησης των δεσμεύσεων της χώρας, εν όψει της επερχόμενης νέας επικαιροποίησης του μεσοπρόθεσμου προγράμματος.

Τέλος, θα ήθελα να σημειώσω ότι το έτος 2011 έκλεισε με μια σημαντική επιτυχία, Ο στόχος του Μνημονίου για τα αιτήματα πληρωμών στα πλαίσια απορρόφησης των κονδυλίων του ΕΣΠΑ ικανοποιήθηκε κατά 99%, καθώς πραγματοποιήθηκαν αιτήματα πληρωμής συνολικού ύψους 3,30 δις ευρώ έναντι στόχου του Μνημονίου 3,35 δις ευρώ. Οι προσπάθειες παράγουν καρπούς. Αλλά πολλά ακόμα μένει να γίνουν.

Παρά το μέγεθος της προσπάθειας, τα ως τώρα αποτελέσματα υπολείπονται των φιλοδοξιών μας. Κατά τους επόμενους 2 μήνες η κυβέρνηση θα προχωρήσει με αποφασιστικότητα στην ολοκλήρωση των εκκρεμουσών υποχρεώσεων απέναντι στους εταίρους και τους διεθνείς οργανισμούς. Ο προϋπολογισμός του 2012 είναι ιδιαίτερα φιλόδοξος, με στόχο, όπως είπα, ένα μικρό πρωτογενές πλεόνασμα.

Προϋπόθεση για να επιτύχουμε είναι η διατήρηση του πνεύματος εθνικής ενότητας που οδήγησε στην παρούσα κυβέρνηση συνεργασίας. Εκφράζει η κυβέρνηση αυτή, την αποφασιστικότητα της μεγάλης πλειοψηφίας του ελληνικού λαού να διατηρήσει τη χώρα στο δρόμο της ευρωπαϊκής σταθερότητας, στην Ευρωπαϊκή οικογένεια των κοινών υπερεθνικών θεσμών και του κοινού νομίσματος. Και εκφράζει επίσης τη δέσμευση να ανταποκριθούμε στις υποχρεώσεις που αναλάβαμε απέναντι στους εταίρους μας, και να αξιοποιήσουμε αυτή την κρίση ως ευκαιρία να διορθώσουμε την οικονομία μας και να την καταστήσουμε ανταγωνιστική.

Αρκετοί αισθάνονται ότι βρισκόμαστε ακόμα σε ένα σκοτεινό τούνελ. Η χώρα εισήλθε ήδη στον πέμπτο χρόνο ύφεσης και η ανεργία ξεπέρασε το 17%. Είναι δύσκολο για ορισμένους να διακρίνουν το φως στην άκρη του τούνελ. Άλλοι πάλι πιθανόν να αναζητήσουν το φως σε μια φαντασιακή αντιστροφή της πορείας. Όμως επιστροφή σε μια μη διατηρήσιμη κατάσταση υψηλών ελλειμμάτων και υπερχρέωσης, αντιπαραγωγικής μεγέθυνσης με κατανάλωση και φτηνά δανεικά δεν υπάρχει. Αντίθετα, η συνέχιση της προσπάθειας προσαρμογής είναι η μόνη πορεία διεξόδου. Σε ένα νέο βιώσιμο υπόδειγμα οικονομικής ανάπτυξης, επενδύσεων και απασχόλησης, στηριγμένο στην εξωστρέφεια, που θα παράγει υπηρεσίες και προϊόντα διεθνώς ανταγωνιστικά.

Προϋπόθεση όμως να πετύχουμε την ανάκαμψη, να περάσουμε στη διαδικασία της βιώσιμης ανάπτυξης, είναι να ολοκληρώσουμε την ταυτόχρονη προσπάθεια δημοσιονομικής εξυγίανσης και διαρθρωτικών αλλαγών. Δεν υπάρχει ελπίδα ανάκαμψης χωρίς προηγούμενη εξάλειψη των δημοσιονομικών ελλειμμάτων. Και δεν υπάρχει μετάβαση σε ανάπτυξη που να είναι διατηρήσιμη, χωρίς απελευθέρωση της οικονομίας μας από διαρθρωτικές στρεβλώσεις, γραφειοκρατικές αγκυλώσεις, και αντιπαραγωγικές ρυθμίσεις που συμπιέζουν το παραγωγικό της δυναμικό.

Θα υπάρξει προοπτική και έξοδος από την κρίση, εφόσον ολοκληρώσουμε το πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής της χώρας. Μπορούμε, μεταφέροντας την έμφαση του προγράμματος προσαρμογής από την επιβάρυνση των φορολογουμένων, που πια τείνουν να εξαντλήσουν τη φοροδοτική τους ικανότητα, στη μείωση των δαπανών του κράτους και στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις.

Ορισμένοι αναρωτιούνται: θα μπορέσει η ελληνική οικονομία να εξέλθει από την αναμενόμενη ύφεση του 2012; Υπάρχουν βέβαια μεγάλες αβεβαιότητες. Υπάρχουν όμως και σημαντικές θετικές ενδείξεις που στηρίζουν την πρόβλεψη οικονομικής ανάκαμψης το 2013. Πρώτον, αναμένεται περαιτέρω αύξηση των εξαγωγών. Δεύτερον, δεν αναμένεται μείωση των μισθών και συντάξεων το 2013. Τρίτον, τα μεγάλα έργα θα ξαναμπούν μπροστά και θα επιταχυνθεί η απορρόφηση των πόρων του ΕΣΠΑ ενισχύοντας την απασχόληση και βελτιώνοντας το επενδυτικό κλίμα.

Θα ήθελα να εξάρω ιδιαίτερα την τεχνική βοήθεια που προσφέρουν οι εταίροι για την αναδιοργάνωση του δημόσιου τομέα με τη συνδρομή της task force. Η Ομάδα Δράσης, με επικεφαλής τον Χόρστ Ράιχενμπαχ, προσφέρει πολύτιμες υπηρεσίες στην αναδιοργάνωση του κράτους και των υπηρεσιών του, και την ολοκλήρωση έργων που συμβάλλουν άμεσα στην ανάπτυξη, ιδίως έργων που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ.

Θα ήθελα επίσης να αναφέρω ένα από τα σημαντικότερα πεδία ελληνογερμανικής συνεργασίας με το πρόγραμμα «Ήλιος», μία ελληνική αναπτυξιακή πρόταση και φιλόδοξη επενδυτική πρωτοβουλία, υπολογιζόμενου ύψους περίπου 20 δις ευρώ. Προβλέπει την παραγωγή ηλιακής ενέργειας στην Ελλάδα, με τη μέγιστη δυνατή αξιοποίηση εγχώριας τεχνολογίας και τεχνογνωσίας, και την εξαγωγή της σε χώρες της κεντρικής και βόρειας Ευρώπης. Στόχος είναι η προσέλκυση  ευρωπαϊκών επενδυτικών  κεφαλαίων προς όφελος της ελληνικής οικονομίας. Tο πρόγραμμα «Ήλιος» θα μπορούσε να δημιουργήσει μεταξύ 30.000 και 60.000 θέσεις εργασίας. Το πρόγραμμα «Ήλιος» είναι σημαντικό, όχι μόνο μέσα στο γενικότερο πλαίσιο ανάκαμψης της ελληνικής οικονομίας αλλά και διότι σηματοδοτεί το είδος της αλλαγής στο αναπτυξιακό μοντέλο της χώρας κατά τρόπο που θα αξιοποιεί πλήρως τα συγκριτικά πλεονεκτήματά της.

Θα ήθελα τέλος να τονίσω εμφατικά ότι το μέλλον της Ελλάδας είναι αναπόσπαστα συνδεδεμένο με την Ενωμένη Ευρώπη και το ευρώ. Αυτή είναι η ακράδαντη πεποίθηση και αποφασιστική βούληση του ελληνικού λαού. Προσβλέπουμε στη στενότερη οικονομική ενοποίηση της Ευρωζώνης, η οποία είναι αναγκαία για την εύρυθμη λειτουργία της νομισματικής ένωσης. Δεν μπορεί να υπάρξει περαιτέρω οικονομική ενοποίηση χωρίς διασφάλιση της δημοσιονομικής πειθαρχίας. Η δημοσιονομική σύγκλιση είναι ένα ακόμα βήμα προς την πραγματική οικονομική εμβάθυνση της Ευρωζώνης. Στα επόμενα βήματα αυτής της πορείας προσβλέπουμε σε πολιτικές που θα ενισχύουν την συνοχή στο εσωτερικό της Ευρωζώνης. Δεν πρέπει όμως να ξεχνάμε ότι η εθνική δημοσιονομική υπευθυνότητα είναι προϋπόθεση για την Ευρώπη της κοινοτικής αλληλεγγύης.

Κυρίες και κύριοι,

Η Γερμανία μετά την ενοποίηση και την ένταξη στην Οικονομική και Νομισματική Ένωση κατανόησε ότι η οικονομία της έπρεπε να γίνει ανταγωνιστική. Προκειμένου να επιτύχουν αυτό το στόχο, οι γερμανικές κυβερνήσεις, με την ευρύτερη συναίνεση της κοινωνίας, εφάρμοσαν πολιτική δημοσιονομικής πειθαρχίας (που ήταν ακόμα πιο δύσκολο να εφαρμοστεί δεδομένου του υψηλού κόστους της γερμανικής επανένωσης).

Τα συνδικάτα άσκησαν για πολλά χρόνια μισθολογική αυτοσυγκράτηση, προκειμένου να αποκαταστήσουν την ανταγωνιστικότητα της γερμανικής βιομηχανίας, να επαναφέρουν τη Γερμανία σε υψηλότερους ρυθμούς οικονομικής μεγέθυνσης, και να μειώσουν την ανεργία. Στην προσπάθεια αυτή η Γερμανία υπέμεινε αρκετά χρόνια οικονομικής επιβράδυνσης ή στασιμότητας προτού περάσει, μέσω της ανάκαμψης των εξαγωγών της, σε υψηλούς αναπτυξιακούς ρυθμούς. Κατά το διάστημα των προσαρμογών, η Γερμανία, με τη συμφωνία των κοινωνικών εταίρων, πραγματοποίησε σημαντικές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στο ασφαλιστικό της σύστημα και τις εργασιακές σχέσεις, που συνέβαλαν καθοριστικά στην αύξηση του δυνητικού προϊόντος. Χάρη σε όλες αυτές τις προσαρμογές και μεταρρυθμίσεις, που οδηγήθηκαν από διορατικές πολιτικές ηγεσίες και υπεύθυνους κοινωνικούς εταίρους, η Γερμανία, συνιστά σήμερα στέρεο υπόδειγμα ρωμαλέας οικονομίας.

Η χώρα που μεγάλο μέρος του τύπου και των αναλυτών κατά τη δεκαετία του ΄90 αρέσκονταν να οικτίρουν ως τον «μεγάλο ασθενή» της Ευρώπης, στηλιτεύοντας τις στρεβλώσεις και δυσκαμψίες της οικονομίας της, διέψευσε τελικά τις Κασσάνδρες και προκάλεσε τη θετική έκπληξη.

Πιστεύω, τηρουμένων των αναλογιών, ότι και η Ελλάδα μπορεί να αποδείξει ότι ακολουθεί τώρα έναν παράλληλο δρόμο. Από την κρίση αυτή η Ελλάδα θα εξέλθει, με την αλληλεγγύη των εταίρων μας, με τις προσπάθειες της κυβέρνησης και με τις θυσίες του ελληνικού λαού. Έχουμε ήδη διανύσει τη μισή απόσταση. Εάν σταματήσουμε, θα πάνε οι θυσίες χαμένες. Εάν συνεχίσουμε με γενναιότητα το δρόμο της προσαρμογής ως το τέλος, οι κόποι του ελληνικού λαού θα δικαιωθούν. Δεν υπάρχουν οικονομικά θαύματα. Υπάρχει μόνο η σκληρή πειθαρχημένη δουλειά και η ενότητα του πολιτικού κόσμου και του ελληνικού λαού. Με αυτές τις προϋποθέσεις θα τα καταφέρουμε. Η Ελλάδα μπορεί να εκπλήξει ξανά.

Κύριε Πρόεδρε της Βουλής,

Κύριε Πρόεδρε του ΣΥΡΙΖΑ,

Κυρίες και κύριοι βουλευτές,

Το κεντρικό οικονομικό πρόβλημα της χώρας είναι η χαμηλή θέση που κατέχουμε στην διεθνή ανταγωνιστικότητα των προϊόντων και υπηρεσιών. Σύμφωνα με δημοσιευμένους δείκτες της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, κατά την περίοδο 2001-2009, δηλαδή κατά τα 9 χρόνια πριν εκδηλωθεί η κρίση, η σωρευτική απώλεια ανταγωνιστικότητας έναντι των εταίρων μας στην Ευρωζώνη, βάσει του σχετικού κόστους εργασίας ανά μονάδα προϊόντος, έφθασε το 23%. Αυτή η απώλεια ανταγωνιστικότητας αποτυπώνεται στο έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών και στο εμπορικό έλλειμμα, που παρά τη μείωση που έχουν σημειώσει κατά τα τελευταία 2 χρόνια, παραμένουν σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα σε σχέση με το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν.

Η απώλεια ανταγωνιστικότητας αντανακλά το γεγονός ότι το κόστος εργασίας, μέρος του οποίου είναι και οι μισθοί, σημείωσε στην Ελλάδα σχεδόν διπλάσια αύξηση, κατά τα 9 χρόνια πριν από την κρίση, σε σχέση με τις λοιπές χώρες της Ευρωζώνης. Η σωρευτική αύξηση των ονομαστικών μισθών κατά την περίοδο αυτή ήταν σημαντικά υψηλότερη από τη συνολική αύξηση της παραγωγικότητας.

Αυτές οι εξελίξεις δεν μπορούν και δεν πρέπει να αγνοηθούν ούτε από τους εργαζόμενους ούτε από τις επιχειρήσεις. Η μεγάλη απώλεια ανταγωνιστικότητας αναπόφευκτα επηρεάζει αρνητικά τις εξαγωγές της χώρας και επηρεάζει την απασχόληση.

Όσο η χώρα αδυνατεί να πουλήσει περισσότερα προϊόντα και υπηρεσίες στη διεθνή αγορά, όσο οι εισαγωγές αγαθών από το εξωτερικό αυξάνονται, επειδή η οικονομία δεν είναι ανταγωνιστική, τόσο επιχειρήσεις θα κλείνουν και η ανεργία θα αυξάνεται. Προκειμένου να ανακάμψει η οικονομία και να πετύχει σταθερούς ρυθμούς ανάπτυξης, πρέπει να βελτιώσει τις εξαγωγικές επιδόσεις, και αυτό απαιτεί βελτίωση ανταγωνιστικότητας και μείωση του σχετικού κόστους των εγχώριων προϊόντων και υπηρεσιών.

Ανεξαρτήτως του τι προτείνουν οι δανειστές μας, οφείλουμε να εξετάσουμε από κοινού με τους κοινωνικούς φορείς μέτρα και πολιτικές που θα αποκαταστήσουν την ανταγωνιστικότητα που έχει απωλεσθεί και θα ενισχύσουν την απασχόληση.

Βεβαίως, η ανταγωνιστικότητα δεν εξαρτάται μόνο από το μισθολογικό κόστος, ούτε μόνο από το κόστος εργασίας. Όπως ο ίδιος τόνισα στους κοινωνικούς εταίρους κατά τις συναντήσεις μας, υπάρχουν πολλοί παράγοντες που επηρεάζουν την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας. Η ανταγωνιστικότητα εξαρτάται, μεταξύ άλλων, από το μη μισθολογικό κόστος παραγωγής, όπως προσδιορίζεται από τις ασφαλιστικές εισφορές, το Φ.Π.Α. και άλλους φόρους, τα τιμολόγια δημόσιων υπηρεσιών.

Εξαρτάται από τα εμπόδια που η γραφειοκρατία βάζει στην επιχειρηματικότητα, που πολλές φορές μάλιστα συνδυάζονται με διαφθορά. Εξαρτάται και από την ποιότητα των προϊόντων που παράγονται και των υπηρεσιών που προσφέρονται.

Η κυβέρνηση προωθεί σειρά διαρθρωτικών αλλαγών, προκειμένου να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα αντιμετωπίζοντας τους άλλους παράγοντες που την περιορίζουν. Αυτός είναι ένας βασικός σκοπός του σχεδίου νόμου για τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος που εγκρίθηκε χθες από το Υπουργικό Συμβούλιο και θα κατατεθεί σύντομα στη Βουλή. Μπορούμε επίσης να αναζητήσουμε και άλλα μέτρα, ώστε να ελαφρύνουμε τον επαγγελματία, τον έμπορο, τον βιοτέχνη, την μικρή, μεσαία ή μεγάλη επιχείρηση.

Πράγματι, υπάρχουν κλάδοι και επιχειρήσεις όπου το μισθολογικό κόστος δεν επιβαρύνει σημαντικά την ανταγωνιστικότητα. Υπάρχουν όμως και πολλοί κλάδοι, όπου επιχειρήσεις κλείνουν και η ανεργία καλπάζει και στους οποίους το μισθολογικό κόστος είναι κρίσιμος προσδιοριστικός παράγοντας της ανταγωνιστικότητας.

Δεν μπορούμε επομένως να μην εξετάσουμε το ρόλο και τη συμβολή του μισθολογικού κόστους στην ανταγωνιστικότητα, όταν υπάρχουν στρεβλώσεις και οι συνέπειές τους, και όταν αυτές οι στρεβλώσεις και οι συνέπειές, είναι σήμερα εμφανείς στις δύσκολες συνθήκες που βιώνει η χώρα με την ύφεση και την αύξηση της ανεργίας.

Είναι προτιμότερο να υπάρχουν ανοιχτές επιχειρήσεις με λίγο χαμηλότερες αποδοχές με τη συμφωνία και των δύο πλευρών, αντί κλειστές επιχειρήσεις και περισσότεροι άνεργοι.

Από το 2009 έως σήμερα, έχουμε περίπου 38.000 επιχειρήσεις λιγότερες. Επιχειρήσεις που έκλεισαν, και δεν απασχολούν πια προσωπικό. Όπως ξέρετε, η ανεργία ξεπερνά το 17%. Οι ασφαλισμένοι του ΙΚΑ συνολικά μεταξύ 2009 και τέλους του 2011 μειώθηκαν κατά 185.000. Έχουμε επομένως ένα σοβαρό πρόβλημα απασχόλησης. Αυτό συνδέεται εν μέρει με την ύφεση, με την πτώση της εγχώριας ζήτησης, στην οποία συμβάλλει και η περιοριστική δημοσιονομική πολιτική. Αυτό είναι γεγονός. Αλλά συνδέεται επίσης, καθοριστικά με την αδυναμία της χώρας να παράγει προϊόντα και υπηρεσίες ανταγωνιστικά στις αγορές.

Κανένας δεν μπορεί να είναι αδιάφορος σε αυτό το πρόβλημα της οικονομίας, που συνιστά και μεγάλο κοινωνικό πρόβλημα. Οι κοινωνικοί εταίροι με αίσθημα ευθύνης, ξεκίνησαν ένα διάλογο με ουσιαστικό περιεχόμενο. Ενθαρρύνουμε το διάλογο αυτό και αναμένουμε τις αποφάσεις τους. Αποφάσεις που πιστεύουμε ότι θα αποτελέσουν μια νέα αφετηρία συνεννόησης για την επίλυση των μεγάλων προβλημάτων.

Ρωτάτε, κύριε Τσίπρα, αν η κυβέρνηση θα προχωρήσει σε μειώσεις ή πάγωμα των μισθών στον ιδιωτικό τομέα. Σας απαντώ ότι πρέπει να δοθεί χρόνος στους κοινωνικούς εταίρους να διαβουλευθούν. Όσο βρίσκεται σε εξέλιξη ο κοινωνικός διάλογος, η κυβέρνηση δεν μπορεί και δεν πρέπει να πάρει θέση επί των συγκεκριμένων θεμάτων της διαπραγμάτευσης.

Δεν υπάρχουν προειλημμένες αποφάσεις. Οι τελικές θέσεις της κυβέρνησης θα διαμορφωθούν λαμβάνοντας υπόψη τα αποτελέσματα του κοινωνικού διαλόγου, με γνώμονα την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας αλλά και την προστασία των πιο αδύναμων στρωμάτων.

Οι άνεργοι δεν έχουν ούτε κατώτατο μισθό, ούτε 13ο και 14ο μισθό. Πρέπει να νοιαστούμε και γι’ αυτούς.

Αν η χώρα δεν τα καταφέρει να αντιμετωπίσει την κρίση χρέους και να αντιμετωπίσει τις διαρθρωτικές αδυναμίες της οικονομίας, οι συνέπειες για το βιοτικό επίπεδο των μισθωτών και συνταξιούχων
θα είναι δραματικές. Καταβάλουμε όλες τις δυνατές προσπάθειες για να αποφύγουμε μια τέτοια εξέλιξη.

Θα δούμε λοιπόν πού υπάρχουν περιθώρια για προσαρμογές, λαμβάνοντας υπόψη τις συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί. Είναι όμως σαφές ότι για τους χαμηλόμισθους και τους χαμηλοσυνταξιούχους, τα περιθώρια προσαρμογών είναι πολύ περιορισμένα.

Δευτερολογία

Κύριε Πρόεδρε του ΣΥΡΙΖΑ, να ξεκινήσω με ένα σημείο στο οποίο συμφωνούμε απόλυτα. Ζητούμενο και σκοπός της κυβέρνησης αυτής είναι η ανάκαμψη της οικονομίας και η ανάπτυξή της με βιώσιμους ρυθμούς. Το ζητούμενο είναι πώς αυτό θα επιτευχθεί. Ένας ενδιάμεσος σκοπός για να επιτευχθεί η βιώσιμη ανάπτυξη της οικονομίας, είναι, πρώτον, να εξυγιάνουμε ένα κράτος που είναι υπερχρεωμένο, λόγω πολιτικών που ακολουθήθηκαν για δεκαετίες και να αντιμετωπίσουμε διάφορους παράγοντες διαρθρωτικούς, αλλά και παράγοντες που συνδέονται με το κόστος, που έχουν οδηγήσει σε μία μεγάλη απώλεια ανταγωνιστικότητας την οικονομία.

Μεσομακροπρόθεσμα η ελληνική οικονομία δεν πρόκειται να αναπτυχθεί με υψηλούς και βιώσιμους ρυθμούς, χρησιμοποιώντας μόνον πολιτικές, οι οποίες επηρεάζουν την εσωτερική ζήτηση.

Είμαστε μία μικρή οικονομία. Και όπως έχει αποδειχθεί από την εμπειρία πολλών άλλων οικονομιών, μικρών και μεγάλων, βιώσιμη και σταθερή ανάπτυξη μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την βελτίωση των «καθαρών» εξαγωγικών επιδόσεων, δηλαδή από τη μια πλευρά την αύξηση των εξαγωγών και παράλληλα την ενίσχυση προϊόντων και υπηρεσιών, που προσφέρονται στο εσωτερικό της χώρας, προκειμένου να περιοριστούν οι εισαγωγές. Οι εξαγωγικές επιδόσεις είναι βασικός μοχλός ανάπτυξης σε μια μικρή και ανοιχτή οικονομία. Αυτή είναι η πραγματικότητα.

Κατά την προσπάθεια που γίνεται – που ξεκίνησε πριν από ενάμιση έτος και συνεχίζεται – για την δημοσιονομική εξυγίανση, την αναδιάρθρωση της οικονομίας και την αποκατάσταση της απώλειας της ανταγωνιστικότητας, βραχυπρόσθεσμα οι συνέπειες στο εισόδημα είναι όντως αρνητικές. Η απασχόληση μειώνεται και η ανεργία αυξάνεται -το ανέφερα και πριν- συμφωνούμε και σε αυτό. Είναι -αν θέλετε- μία αναπόφευκτη βραχυπρόθεσμη συνέπεια της προσαρμογής της οικονομίας. Αλλά όταν ολοκληρωθεί η προσπάθεια αυτή –που ευελπιστώ ότι θα ολοκληρωθεί σε ένα ορατό χρονικό διάστημα– θα δημιουργηθούν καινούργιες βάσεις, ούτως ώστε να μειωθεί η ανεργία, να αυξηθεί η απασχόληση, να ανακάμψει η οικονομία και να επιτύχουμε υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης.

Δεν υπάρχουν, φοβάμαι, εναλλακτικές και μαγικές λύσεις. Η κυβέρνηση έχει και σχέδιο για την εφαρμογή της κατάλληλης πολιτικής γενικότερα, αλλά και ειδικότερα όσον αφορά την αγορά εργασίας.

Και επίσης, θα διαπραγματευτεί σκληρά με τους δανειστές, για να επιτύχει το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα, λαμβανομένων υπόψη των περιορισμών που αντιμετωπίζουμε. Αλλά η δυνατότητά μας να διαπραγματευθούμε σκληρά και να επιτύχουμε το καλύτερο αποτέλεσμα συναρτάται με τη δυνατότητά μας να αντιμετωπίσουμε οι ίδιοι στο εσωτερικό της χώρας τις πηγές των προβλημάτων μας.

Όπως είπα και στην αρχή και όπως όλοι γνωρίζετε πολύ καλά, η Ελλάδα είναι ένα υπερχρεωμένο κράτος. Είναι ένα κράτος όπου η ανταγωνιστικότητα για διάφορους λόγους και μετρούμενη με διάφορους δείκτες – όχι μόνο με το δείκτη του κόστους εργασίας, του σχετικού κόστους εργασίας, αλλά και με βάση διάφορους άλλους δείκτες που ενσωματώνουν διάφορες διαστάσεις ποιοτικές και λοιπές της έννοιας της ανταγωνιστικότητας – βρίσκεται σε ένα από τα χαμηλότερα επίπεδα του κόσμου. Αν δεν αντιμετωπίσουμε αυτά τα δύο προβλήματα, δεν πρόκειται να ξεπεράσουμε την κρίση.

Μια μικρή παρατήρηση, σχετικά με τους δείκτες που αναφέρατε: Διάφοροι δείκτες του κόστους εργασίας υπολογίζονται με διαφορετικούς τρόπους και επομένως μπορεί να οδηγήσουν σε κάποιο διαφορετικό αποτέλεσμα. Ακριβώς γι’ αυτό το λόγο, αναφέρθηκα στις εισαγωγικές παρατηρήσεις μου – στην απάντηση που σας έδωσα στα ερωτήματά σας – σε δείκτες που έχουν δημοσιευτεί από την ΕΚΤ που είναι εναρμονισμένοι, ώστε να υπολογίζουν ακριβώς με τον ίδιο τρόπο την ανταγωνιστικότητα του κόστους σε όλες τις χώρες της Ευρωζώνης. Ανεξάρτητα από τους δείκτες που χρησιμοποιούνται είναι γεγονός ότι η απώλεια είναι μεγάλη. Είναι επίσης, ένα θετικό αποτέλεσμα ότι βελτιώνεται, αλλά βελτιώνεται σιγά και πρέπει να κάνουμε ένα ακόμα βήμα. Παράλληλα με την μείωση του κόστους παραγωγής θα υιοθετήσουμε και μέτρα, τα οποία θα συντελέσουν στην ενίσχυση του ανταγωνισμού στις αγορές προϊόντων και υπηρεσιών, ώστε να υπάρξει και βελτίωση των τιμών. Και όπως προανέφερα με πολλά άλλα μέτρα, ώστε η ανταγωνιστικότητα με την ευρεία έννοια, επίσης να βελτιωθεί.

Αυτές οι θέσεις δεν αποτελούν ένα ψευτοδίλημμα που τίθεται, προκειμένου για κάποιο λόγο, που δεν μπορώ να καταλάβω, να ακολουθήσουμε πολιτικές που συμπιέζουν αυθαίρετα και χωρίς κανένα λόγο τα εισοδήματα των εργαζομένων. Όλοι επιθυμούμε τα εισοδήματα των εργαζομένων να αυξάνονται και η απασχόληση παράλληλα να αυξάνεται. Αλλά είμαστε αναγκασμένοι να βιώσουμε μία περίοδο προσαρμογής, να αντιμετωπίσουμε τις συνέπειες των λαθών που έγιναν, ώστε να διασφαλίσουμε ένα καλύτερο αύριο.

Σας ευχαριστώ.

Πιστεύω ότι το σχέδιο νόμου που θα συζητήσουμε σήμερα περιλαμβάνει σημαντικές διαρθρωτικές αλλαγές, προκειμένου να επιτευχθούν αυτοί οι στόχοι. Ορισμένες από τις προτεινόμενες αλλαγές αποτελούν υποχρεώσεις της χώρας στο πλαίσιο του Μνημονίου. Πρόκειται όμως και για μέτρα που θα δημιουργήσουν προϋποθέσεις για την ανάπτυξη της οικονομίας, μέτρα τα οποία τα χρειάζεται η οικονομία είτε έτσι είτε αλλιώς, ανεξάρτητα από τις δεσμεύσεις που έχουμε έναντι των Ευρωπαίων εταίρων.

Δεν θέλω να μακρηγορήσω στην εισαγωγή. Το νομοσχέδιο -όπως έχετε δει- και η αιτιολογική έκθεση που το συνοδεύει, είναι κείμενα εκτενέστατα που περιλαμβάνουν διάφορες θεματικές ενότητες και πάρα πολλές ρυθμίσεις. Ο καθ’ ύλην αρμόδιος Υπουργός κ. Χρυσοχοΐδης θα αναπτύξει αναλυτικά τις προτεινόμενες ρυθμίσεις αυτού του σχεδίου νόμου.
Θα ήθελα, όμως, πολύ σύντομα να υπογραμμίσω ορισμένες από αυτές τις ρυθμίσεις, τις οποίες θεωρώ ιδιαίτερα σημαντικές:

Η πρώτη είναι η θέσπιση οριζοντίων διατάξεων για την απλοποίηση των διαδικασιών αδειοδότησης των επιχειρήσεων.
Μία άλλη σειρά ρυθμίσεων, αφορά τη βελτίωση του καθεστώτος στρατηγικών επενδύσεων και τη σύσταση ειδικής μονάδας αδειοδοτικής προώθησης των επενδύσεων.

Η θεσμοθέτηση μηχανισμού ελέγχου της ποιότητας και ασφάλειας των βιομηχανικών προϊόντων και Υπηρεσιών, αποτελεί, επίσης, υποχρέωση προς τον σχετικό Ευρωπαϊκό Κανονισμό και έχει και ιδιαίτερη σημασία από ουσιαστικής πλευράς. Επιπλέον, αποτελεί και μνημονιακή υποχρέωση η οποία έπρεπε να είχε ολοκληρωθεί στο τέταρτο τρίμηνο του 2011.

Πιστεύω ακόμη ότι σημαντική δέσμη μέτρων, που περιλαμβάνεται στο υπό συζήτηση νομοσχέδιο, αφορά την απλοποίηση των διαδικασιών άσκησης εξαγωγικών δραστηριοτήτων. Όλοι συνεχώς υπογραμμίζουμε ότι η βελτίωση των εξαγωγικών επιδόσεων της χώρας αποτελεί κύριο μοχλό για τη στήριξη της οικονομικής δραστηριότητας, ιδιαίτερα σε μια περίοδο που η οικονομική δραστηριότητα επηρεάζεται δυσμενώς και από το διεθνές περιβάλλον, αλλά και από τη διαδικασία οικονομικής προσαρμογής. Συνεπώς, η προτεινόμενη απλοποίηση των διαδικασιών άσκησης εξαγωγικών δραστηριοτήτων έχει κι αυτή ουσιαστική σημασία από μόνη της, αλλά επιπλέον απορρέει και από τις διατάξεις του Μνημονίου, με ορίζοντα υλοποίησης το τέταρτο τρίμηνο του 2011.

Να επισημάνω επιπροσθέτως δύο – τρία άλλα σημεία, τα οποία είναι:

Η διευκόλυνση της σύστασης και λειτουργίας Ελευθέρων Ζωνών και Ελευθέρων Αποθηκών.

Η θεσμοθέτηση ενός νέου εταιρικού τύπου της ιδιωτικής κεφαλαιουχικής εταιρίας, η οποία έχει ιδιαίτερη σημασία για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Η ολική άρση του καμποτάζ, ένα θέμα που συζητείται από καιρό, με σκοπό την ενίσχυση της κρουαζιέρας, με την κατάργηση όλων εκείνων των ρυθμίσεων, που δεν κατέτειναν ουσιωδώς στην προστασία του δημοσίου συμφέροντος, αλλά αντιθέτως λειτουργούσαν ανασταλτικά στην ανάπτυξη του θαλασσίου τουρισμού της χώρας.

Ανέφερα επτά (7) από τις πολλές ρυθμίσεις που περιλαμβάνονται σε αυτό το νομοσχέδιο, είναι και πολλές άλλες. Θα παρακαλέσω τον Υπουργό Ανάπτυξης κ. Χρυσοχοΐδη, να μας τις παρουσιάσει λεπτομερέστερα και να υπογραμμίσει τη σημασία τους.

Είμαι πεπεισμένος ότι, η σημερινή συζήτηση θα βοηθήσει στην περαιτέρω εμβάθυνση της σημασίας των διατάξεων και των ρυθμίσεων του συγκεκριμένου νομοσχεδίου. Ρυθμίσεις των οποίων η εφαρμογή θα συμβάλει, κατά τρόπο αποφασιστικό, στην επανεκκίνηση της οικονομικής δραστηριότητας. Να σας υπενθυμίσω ότι μόλις αναφέρθηκα σε τέσσερις από αυτές που συνδέονται με τις μνημονιακές υποχρεώσεις μας.
Σας ευχαριστώ.

- Είναι το πρώτο Υπουργικό Συμβούλιο του 2012 και θα ήθελα να ευχηθώ σε όλους καλή χρονιά, και κυρίως να ευχηθώ καλή χρονιά για την πατρίδα μας, τους Έλληνες και τις Ελληνίδες. Έχουμε τη μεγάλη ευθύνη να εργαστούμε πολύ σκληρά και αποτελεσματικά ώστε να καταστήσουμε το 2012 έτος εξόδου της χώρας μας από αυτήν τη δεινή οικονομική κρίση, τη χειρότερη ολόκληρης της μεταπολεμικής περιόδου.

- Το 2012 θα είναι ένα δύσκολο έτος, δεν υπάρχει αμφιβολία γι’ αυτό. Με την αρχή του 2012 μπαίνουμε στην πιο κρίσιμη περίοδο για την πορεία της ελληνικής οικονομίας. Οι επόμενοι τρεις μήνες και οι αμέσως επόμενες εβδομάδες θα είναι εξαιρετικά κρίσιμες.

- Όπως ξέρετε, βρίσκονται σε εξέλιξη οι διαβουλεύσεις για την εθελούσια αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους. Εάν οι διαβουλεύσεις αυτές ολοκληρωθούν επιτυχώς, ένα σημαντικό βάρος θα φύγει από τις πλάτες της χώρας. Από τη μεγάλη μείωση του χρέους και του ετήσιου κόστους εξυπηρέτησής του θα εξοικονομηθούν πόροι για την οικονομία μας, προς όφελος των ελλήνων πολιτών και των επόμενων γενεών, πόροι που μπορούν να στηρίξουν την ανάπτυξη αλλά και την προστασία των πιο ευπαθών κοινωνικών ομάδων.

- Η συμφωνία για τη μείωση του δημόσιου χρέους, σε ένα μέγεθος που προσεγγίζει τα 100 δισ. ευρώ, μια σύνθετη διαδικασία από μόνη της, δεν μπορεί να ολοκληρωθεί και να εφαρμοστεί χωρίς να κλείσει η διαπραγμάτευση για το νέο οικονομικό πρόγραμμα με τους εταίρους και τους διεθνείς οργανισμούς που μας χρηματοδοτούν. Όπως ξέρετε, στα μέσα Ιανουαρίου ξεκινά η διαπραγμάτευση με την τρόικα, για τη διαμόρφωση ενός αξιόπιστου προγράμματος οικονομικής προσαρμογής για την τριετία 2012-15. Επομένως από την επιτυχή ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων αυτών και την ψήφιση της νέας δανειακής συμφωνίας εξαρτάται πλήρως η συνέχιση της χρηματοδότησης της χώρας, η στήριξη της οικονομίας και του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Εξαρτάται επίσης και η υλοποίηση της συμφωνίας μείωσης του δημόσιου χρέους στα πλαίσια του PSI. Καμία συμφωνία δεν μπορεί να σταθεί από μόνη της, η μια είναι προϋπόθεση της άλλης.

- Προετοιμαζόμαστε μεθοδικά για τη διαπραγμάτευση με την τρόικα. Απαραίτητη προϋπόθεση προκειμένου να ολοκληρωθεί η διαπραγμάτευση αυτή με τρόπο επωφελή για τα συμφέροντα της Ελλάδας είναι η κυβέρνησή μας να έχει κλείσει όλα τα εκκρεμή κεφάλαια των δεσμεύσεων που έχουμε αναλάβει απέναντι στους εταίρους και τους διεθνείς οργανισμούς που μας χρηματοδοτούν.

- Θέλω να υπογραμμίσω ότι το πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής, και οι συνακόλουθες δεσμεύσεις της χώρας μας, δεν αφορούν μόνο το δημοσιονομικό έλλειμμα και το στόχο του πρωτογενούς πλεονάσματος του προϋπολογισμού. Αφορούν επίσης και το έλλειμμα ανταγωνιστικότητας της χώρας, το οποίο εξακολουθεί να αποτυπώνεται στο μεγάλο έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών.

- Είχα την ευκαιρία χθες να τονίσω στους κοινωνικούς εταίρους ότι εάν δεν κλείσουμε το χάσμα ανταγωνιστικότητας της οικονομίας μας σε σχέση με τις άλλες χώρες της ευρωζώνης δεν θα μπορέσουμε να βγούμε από την κρίση. Δεν θα μπορέσουμε, επίσης να συνυπάρξουμε με τους εταίρους μας κατά τρόπο αποτελεσματικό, βιώσιμο και επωφελή. Και η αποκατάσταση της ανταγωνιστικότητας απαιτεί πολλές διαρθρωτικές παρεμβάσεις, που αφορούν μεταξύ άλλων τις αγορές εργασίας, προϊόντων, υπηρεσιών και επαγγελμάτων, τη δημόσια διοίκηση, το φορολογικό σύστημα, τις υποδομές και τη λειτουργία της δικαιοσύνης. Στους τομείς αυτούς η κυβέρνηση προωθεί αλλαγές.

- Πρέπει τις αμέσως επόμενες εβδομάδες όλοι μας, ο καθένας και η καθεμία στο υπουργείο του, να επιταχύνουμε τους ρυθμούς υλοποίησης για να φέρουμε σε πέρας όλα όσα έχουμε δεσμευτεί να κάνουμε. Όλοι κρινόμαστε από τις επιδόσεις μας. Και θα κάνουμε ό,τι χρειαστεί προκειμένου να εξασφαλίσουμε ότι η χώρα δεν θα αποτύχει.

- Αν οι διαδικασίες που σας ανέφερα ολοκληρωθούν θετικά, θα έχει εξασφαλιστεί η χρηματοδότηση της χώρας για τα επόμενα χρόνια. Αν φέρουμε σε πέρας την αποστολή αυτή, θα μπορούμε να πούμε ότι η χώρα αρχίζει να πατάει σε στέρεο έδαφος.

- Ακούω από διάφορες πλευρές για «κόκκινες γραμμές». Για μένα κόκκινη γραμμή είναι η σωτηρία της χώρας και η διασφάλιση ενός ασφαλούς μέλλοντος για τους πολίτες της. Αυτή είναι η αποστολή αυτής της κυβέρνησης και αυτήν πρέπει να υπηρετήσουμε, με κάθε δύναμη που διαθέτουμε.

Κατά τις συναντήσεις του με τους κοινωνικούς εταίρους, ο Πρωθυπουργός κ. Λουκάς Παπαδήμος τόνισε μεταξύ άλλων τα εξής:

- Με την αρχή του 2012 μπαίνουμε στην πιο κρίσιμη περίοδο για την πορεία της ελληνικής οικονομίας. Θα είναι καθοριστικοί οι επόμενοι τρεις μήνες, και εξαιρετικά κρίσιμες οι αμέσως επόμενες εβδομάδες. Όπως ξέρετε βρίσκεται σε εξέλιξη η διαβούλευση για την εθελούσια αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους, που εάν ολοκληρωθεί επιτυχώς θα απομειώσει σημαντικό βάρος του δημόσιου χρέους, εξοικονομώντας πόρους για την οικονομία μας, για την ανάπτυξη και την κοινωνική προστασία, προς όφελος των επόμενων γενεών.

- Επίσης στα μέσα Ιανουαρίου ξεκινά η διαπραγμάτευση με την τρόικα, που θα εστιαστεί στη διαμόρφωση ενός αξιόπιστου προγράμματος οικονομικής προσαρμογής για την τριετία 2012-15. Από αυτήν εξαρτάται όχι μόνο η εφαρμογή της συμφωνίας μείωσης του χρέους, αλλά εξαρτάται πλήρως η συνέχιση της χρηματοδότησης της χώρας. Χωρίς την συμφωνία με την τρόικα και την παρεπόμενη χρηματοδότηση, η Ελλάδα τον Μάρτιο αντιμετωπίζει άμεσο κίνδυνο άτακτης χρεοκοπίας.

- Επομένως από τις πράξεις και τις αποφάσεις μας κατά τις επόμενες εβδομάδες θα κριθούν τα πάντα.

- Ζήτησα να συναντηθώ σήμερα με τη ΓΣΕΕ, τον ΣΕΒ, τη ΓΣΕΒΕ και την ΕΣΕΕ, και την Δευτέρα θα συναντήσω την αντιπροσωπεία του ΣΕΤΕ. Ξεκινάμε σήμερα ένα γύρο διαβουλεύσεων με τους κοινωνικούς εταίρους. Πρέπει οι παραγωγικές δυνάμεις της χώρας, ο κόσμος της επιχειρηματικότητας, ο κόσμος της εργασίας, ο ελληνικός λαός γενικότερα, να έχουμε όλοι πλήρη και ακριβή επίγνωση της κρισιμότητας των περιστάσεων. Από τις αποφάσεις και τις πράξεις μας εξαρτάται όχι απλώς η δυνατότητα της χώρας να επανέλθει σε βιώσιμη πορεία σταθεροποίησης και ανάκαμψης, αλλά και το ίδιο το μέλλον μας στο ευρώ.

- Δεν θα μπορέσουμε να μπούμε σε διατηρήσιμη πορεία ανάκαμψης και αύξησης της απασχόλησης εάν δεν αποκαταστήσουμε την ανταγωνιστικότητα. Η έλλειψη ανταγωνιστικότητας είναι η θεμελιώδης αιτία για την καθίζηση της οικονομίας και την διόγκωση της ανεργίας.

- Η ανταγωνιστικότητα δεν είναι συνάρτηση ενός μόνο παράγοντα. Εξαρτάται από το εργασιακό κόστος, τη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης, το φορολογικό σύστημα, τη βελτίωση των υποδομών, την λειτουργία της δικαιοσύνης, την πάταξη της διαφθοράς, τα επίπεδα της παραγωγικότητας, την ποιότητα των προϊόντων και υπηρεσιών. Σε όλους αυτούς τους τομείς επιχειρούμε αλλαγές, ώστε αφενός να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα των δυνάμεων που δρουν σήμερα στην οικονομία, και αφετέρου να προσελκυστούν νέες επενδύσεις, που θα φέρουν θέσεις εργασίας. Δεν είναι μόνο το κόστος εργασίας καθοριστικός παράγοντας ανταγωνιστικότητας. Αλλά είναι και το κόστος εργασίας.

- Θέλω να καλέσω τους κοινωνικούς εταίρους να καταβάλουν μεγάλη προσπάθεια στις διαπραγματεύσεις για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας και την ενίσχυση της απασχόλησης. Η λειτουργία της αγοράς εργασίας και η σχέση με τις ανταγωνίστριες οικονομίες είναι καθοριστικοί παράγοντες. Κατά τη δεκαετία από την εισαγωγή του ευρώ έως το 2010, η ελληνική οικονομία υπέστη απώλεια ανταγωνιστικότητας της τάξεως του 25% σε σχέση με τις πιο ανταγωνιστικές χώρες της Ευρωζώνης.

- Οι διεθνείς οργανισμοί και οι Ευρωπαίοι εταίροι έχουν θέσει σειρά θεμάτων προς επανεξέταση στα πλαίσια του κοινωνικού διαλόγου, προκειμένου να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα και να ενισχυθεί η απασχόληση. Μεταξύ των θεμάτων αυτών είναι και ο ελάχιστος μισθός, είναι ο 13ος – 14ος μισθός, είναι οι αυτόματες ωριμάνσεις, που συνιστούν ετήσιες αυξήσεις ανεξάρτητες από την παραγωγικότητα και τις άλλες συνθήκες της οικονομίας, που οδηγούν σε σωρευτική διάβρωση της ανταγωνιστικότητας. Είναι επίσης διάφορες κανονιστικές ρυθμίσεις που επηρεάζουν αρνητικά την ανταγωνιστικότητα.

- Οι αποφάσεις που αφορούν συλλογικές συμβάσεις πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους όχι μόνο τα οφέλη για τους εργαζόμενους αλλά και τις επιπτώσεις για όσους δεν έχουν δουλειά. Μεγάλο πρόβλημα της οικονομίας μας είναι το πολύ μεγάλο ποσοστό των μακροχρόνια ανέργων και των νέων ανέργων. Το πρόβλημα αυτό συνδέεται με κανονιστικές ακαμψίες και δυσκολίες εισόδου στην αγορά εργασίας, συνδέεται επίσης με το μισθολογικό και μη μισθολογικό κόστος της εργασίας.

- Το χρονοδιάγραμμα του κοινωνικού διαλόγου είναι ιδιαίτερα φιλόδοξο καθώς οι συνθήκες είναι εξαιρετικά πιεστικές. Πρέπει οι διαδικασίες να ολοκληρωθούν ως το τέλος του μήνα Ιανουαρίου. Και τούτο διότι το αποτέλεσμά τους θα ληφθεί υπόψη για να αξιολογηθούν οι επιδόσεις της οικονομίας, οι οποίες θα επηρεάσουν τη χρηματοδότηση της χώρας. Δεν έχουμε λοιπόν την πολυτέλεια για παρατεταμένες συλλογικές διαπραγματεύσεις. Πρέπει να ολοκληρωθούν πολύ σύντομα.

- Παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί, έχουμε ακόμα πολύ δρόμο μπροστά μας, σε ό,τι αφορά όχι μόνο την μείωση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων αλλά και τη βελτίωση της λειτουργίας των αγορών και αποκατάσταση της ανταγωνιστικότητας. Μέσα στις αμέσως επόμενες εβδομάδες θα έχουμε την αποτίμηση των εταίρων μας για το αν μπορούν να εξακολουθούν να στηρίζουν την οικονομία μας. Υπάρχει ισχυρός σκεπτικισμός ως προς την πρόοδο που έχει συντελεστεί σε σχέση με την έκταση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουμε. Εάν δεν κάνουμε σημαντικά βήματα, εάν δεν κερδίσουμε τις εντυπώσεις, η αξιολόγηση των εταίρων και της τρόικα δεν θα είναι θετική.

- Δεν μπορούμε να εθελοτυφλούμε. Δεν μπορούμε να ξεκινάμε το διάλογο από τη βάση δεδομένων και αμετακίνητων κεκτημένων, διότι αύριο κινδυνεύουμε να μην έχουμε τίποτα.

- Εάν δεν κάνουμε τις αναγκαίες προσαρμογές, είναι δεδομένο ότι δεν μπορούμε να αναμένουμε ότι τα άλλα κράτη της ΕΕ και οι διεθνείς οργανισμοί θα συνεχίσουν να χρηματοδοτούν μια χώρα που δεν προσαρμόζεται στην πραγματικότητα και δεν αντιμετωπίζει τα προβλήματά της. Εάν αυτό συμβεί, εάν η χρηματοδότηση των εταίρων μας διακοπεί, τότε οι επιπτώσεις θα είναι πραγματικά τραγικές για τα εισοδήματα των εργαζομένων, και η ανεργία θα αυξηθεί ακόμα περισσότερο.

- Εάν θέλουμε να διασφαλίσουμε τα πιο σημαντικά κεκτημένα –την συμμετοχή μας σε ένα ισχυρό νόμισμα, το ευρώ, την αποφυγή της μαζικής, κατακόρυφης υποτίμησης των εισοδημάτων που μια ανεξέλεγκτη χρεοκοπία και έξοδος από το ευρώ θα συνεπάγονταν. Εάν θέλουμε να εξασφαλίσουμε τα πιο σημαντικά κεκτημένα της χώρας μας, τότε πρέπει να δεχτούμε μια μείωση των εισοδημάτων βραχυπρόθεσμα, στο βαθμό που είναι αναγκαία για την ανάκτηση ανταγωνιστικότητας, και για την δημιουργία πρόσφορων συνθηκών για την αύξηση της απασχόλησης και της οικονομικής δραστηριότητας. Σε μια τέτοια περίπτωση, και αφού θα έχουμε διασφαλίσει το θεμελιώδες πλαίσιο σταθερότητας, μπορούμε να προσδοκούμε βάσιμα μια μεσοπρόθεσμη αύξηση των εισοδημάτων, με τη βελτίωση της παραγωγικότητας και ανταγωνιστικότητας. Θα χρειαστεί να δεχτούμε περιορισμένες θυσίες για να αποτρέψουμε μια καταστροφική έκβαση, να δώσουμε λίγα προκειμένου να μην χάσουμε τα πολλά.

- Αυτά δεν συνιστούν εκβιασμό, ούτε ψευδή διλήμματα, ούτε επιχείρηση τρομοκράτησης της κοινής γνώμης, όπως ορισμένοι ενδεχομένως να σπεύσουν να πουν. Αυτά είναι χωρίς ωραιοποιήσεις η πραγματικότητα. Και οφείλω να εκθέσω ενώπιόν σας την πραγματική κατάσταση της χώρας, όσο οδυνηρή κι αν είναι η περιγραφή της. Και έχω επίσης την υποχρέωση να πω ότι οι προσαρμογές που πρέπει να γίνουν δεν είναι μόνο αναγκαίες για να πάρουμε την επόμενη δόση της χρηματοδότησης, αλλά για να ανορθώσουμε την οικονομία μας αποκαθιστώντας την χαμένη ανταγωνιστικότητα και επιτυγχάνοντας τη δημοσιονομική εξυγίανση. Μόνο έτσι διαθέτουμε ελπίδα οικονομικής ανάκαμψης.

- Αυτά τα ζητήματα σας καλώ να εξετάσετε με προσοχή, λαμβάνοντας υπόψη τις συνθήκες που επικρατούν σε γειτονικές χώρες αλλά και σε χώρες της Ευρωζώνης. Δεν πρέπει να δείτε μόνο τη διαχρονική εξέλιξη της αμοιβής εργασίας αλλά και τη σύγκρισή της με ό,τι ισχύει σε άλλες χώρες που μας ανταγωνίζονται οικονομικά.

- Στον κοινωνικό διάλογο που ανοίγει, οι εταίροι πρέπει να δείξουν πνεύμα συνεννόησης και συνεργασίας. Ο επιχειρηματικός κλάδος να αναλάβει τις υποχρεώσεις του, με πνεύμα κοινωνικής ευθύνης και διασφάλισης θέσεων εργασίας. Τα συνδικάτα να προσαρμόσουν τα αιτήματά τους σε αυτή την δύσκολη συγκυρία υψηλής ανεργίας, προστατεύοντας το αγαθό της κοινωνικής και εργασιακής ειρήνης, που αποτελεί προϋπόθεση για επενδύσεις και δημιουργία θέσεων εργασίας.

- Οι συνθήκες επιτάσσουν μια μεγάλη κοινωνική συμφωνία, με άξονες την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση. Τέτοιες μεγάλες κοινωνικές συμφωνίες έχουν γίνει σε πολλές χώρες, όπως η Γερμανία, η Ολλανδία, οι Σκανδιναβικές χώρες. Γενναίες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, με τη συναίνεση των συνδικάτων, από τις οποίες η οικονομία κέρδισε σε ανάπτυξη και οι εργαζόμενοι ανταμείφθηκαν με σημαντική μείωση της ανεργίας και μεταγενέστερη αύξηση των εισοδημάτων. Από αυτές τις κοινωνικές συμφωνίες κέρδισαν όλοι.

Μια πολύ δύσκολη χρονιά φεύγει. Μια χρονιά που σημαδεύτηκε από τα αναγκαία αλλά επώδυνα μέτρα που ελήφθησαν για την εξυγίανση ενός υπερχρεωμένου κράτους και την ανόρθωση της οικονομίας.

Οι προσπάθειες που έγιναν, οι θυσίες του ελληνικού λαού και η αλληλεγγύη των εταίρων μας είχαν ως αποτέλεσμα να αποφύγουμε την οικονομική καταστροφή και να κάνουμε σημαντικά βήματα εξόδου από την κρίση.

Όμως η κοινωνία μας δοκιμάστηκε και δοκιμάζεται σκληρά. Τα εισοδήματα μειώθηκαν και η ανεργία αυξήθηκε. Ποτέ τόσοι Έλληνες δεν αισθάνθηκαν τόση αβεβαιότητα και αγωνία για την προσωπική και οικογενειακή τους προοπτική.

Χιλιάδες οικογένειες, ιδιαίτερα τούτες τις μέρες, υφίστανται τις συνέπειες της κρίσης. Πρέπει να σταθούμε δίπλα τους, όπως αρμόζει σε μια κοινωνία ανθρωπιάς και αλληλεγγύης. Κανένας μόνος του. Είμαστε ένας λαός, ένα έθνος, σε κοινή δοκιμασία.

Μια πολύ δύσκολη χρονιά έρχεται. Πρέπει να συνεχίσουμε με αποφασιστικότητα την προσπάθεια. Για να μην πάνε οι ως τώρα θυσίες χαμένες. Για να μην μεταβληθεί η κρίση σε μια άτακτη, καταστροφική χρεοκοπία. Για να παραμείνουμε στο ευρώ. Για να επανέλθουμε σε τροχιά ανάπτυξης και να μειώσουμε την ανεργία.

Οι επόμενοι τρεις μήνες θα είναι ιδιαίτερα κρίσιμοι. Οι αποφάσεις που θα ληφθούν θα καθορίσουν την πορεία της Ελλάδας τις επόμενες δεκαετίες. Οφείλουμε να εργαστούμε συστηματικά. Με σχέδιο, συλλογική προσπάθεια, σαφείς στόχους, επιμονή στην υλοποίησή τους, με την ευθύνη και συνεργασία των πολιτικών δυνάμεων, μπορούμε να μετατρέψουμε το 2012 σε χρονιά ελπίδας.

Κι άλλοτε περπατήσαμε τον σκληρό ανήφορο της προσπάθειας και της θυσίας. Οι παλιότερες γενιές έζησαν πολύ πιο δύσκολες καταστάσεις, αλλά δεν εγκατέλειψαν την προσπάθεια για ένα καλύτερο αύριο.

Σήμερα αγωνιζόμαστε για να παραμείνει η πατρίδα μας στον πυρήνα της Ευρώπης, για να διασφαλίσουμε τη σταθερότητα, ευημερία και δημοκρατία που κατακτήσαμε τα τελευταία 30 χρόνια.

Όμως για να μην χάσουμε όσα κατακτήσαμε πρέπει να αλλάξουμε όλα όσα κάναμε λάθος. Να εξυγιάνουμε το κράτος, να χτίσουμε την οικονομία μας σε στέρεες βάσεις, να την κάνουμε ξανά ανταγωνιστική.

Είμαστε υπερήφανος λαός. Θα υπερασπιστούμε τη θέση μας στην Ευρώπη. Το ευρώ είναι το νόμισμά μας. Η Ευρώπη των ανεπτυγμένων χωρών είναι το κοινό μας σπίτι.

Δεν ζούμε σε συνήθεις καιρούς. Ζούμε τη χειρότερη διεθνή και εγχώρια κρίση της μεταπολεμικής περιόδου. Μπορούμε να ξεπεράσουμε την κρίση. Όμως, μαγικές λύσεις δεν υπάρχουν.

Το 2012 μπορούμε να τα καταφέρουμε, εφόσον κάνουμε τα θαρραλέα βήματα που απαιτούνται, εφόσον δουλέψουμε μαζί, εφόσον ξεπεράσουμε στείρους ανταγωνισμούς, εφόσον πιστέψουμε ξανά στις δυνάμεις μας.

Ενωμένοι θα βγούμε από την κρίση. Υπερήφανοι θα κοιτάξουμε το μέλλον με αυτοπεποίθηση. Και ο κόσμος θα κοιτάξει ξανά την Ελλάδα με εμπιστοσύνη.

Καλή χρονιά, με υγεία, αγάπη και δύναμη.

Αθήνα,22 Δεκεμβρίου 2011

Πριν δώσω το λόγο στον Υπουργό Δικαιοσύνης κ. Μιλτιάδη Παπαϊωάννου για να παρουσιάσει το Σχέδιο νόμου < <για τη δίκαιη δίκη και την αντιμετώπιση φαινομένων αρνησιδικίας>>, θα ήθελα συνοπτικά να κάνω ορισμένες σχετικές παρατηρήσεις. Πρώτον, να υπογραμμίσω ότι η αναμόρφωση και ο εκσυγχρονισμός του συστήματος απονομής δικαιοσύνης αποτελεί βασική προτεραιότητα στο πλαίσιο των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που καλείται να εφαρμόσει η ελληνική κυβέρνηση.

Δεύτερον, η βελτίωση της ποιότητας και της αποτελεσματικής λειτουργίας του δικαστικού συστήματος έχει μεγάλη σημασία, όχι μόνο για την ενίσχυση της σχέσης εμπιστοσύνης του πολίτη με το δικαστικό σύστημα και την εμπέδωση του αισθήματος δικαίου στην κοινωνία, αλλά και για την ορθή και δίκαιη λειτουργία της αγοράς και της οικονομίας.
Πιστεύω ότι ένα σύγχρονο και αποτελεσματικό δικαιοδοτικό σύστημα και ένα εύρυθμο και λειτουργικό δικαστικό πρότυπο θα ενθαρρύνουν τις ιδιωτικές επενδύσεις και την οικονομική δραστηριότητα. Αν βελτιωθεί το δικαιοδοτικό σύστημα που σήμερα υπάρχει –και αυτό είναι το αντικείμενο του νομοσχεδίου– αυτό θα δώσει ευκαιρίες σε νέους επιχειρηματίες, θα συντελέσει στην καταπολέμηση της διαφθοράς, θα αμβλύνει τις ανισότητες και γενικότερα θα διευκολύνει τη λειτουργία της οικονομίας και θα ενισχύσει τις επενδύσεις.

Επομένως, θεωρώ ότι το σχέδιο νόμου που θα συζητηθεί σήμερα , είναι ουσιαστικό όχι μόνο για τη βελτίωση της ποιότητας της δικαιοσύνης και την αποτελεσματική λειτουργία του δικαστικού συστήματος, αλλά έχει και σημασία για τη στήριξη της οικονομίας σε μεσομακροπρόθεσμη βάση.

Όπως ξέρετε, το νομοσχέδιο αυτό έχει ήδη αναρτηθεί στην ιστοσελίδα open government από τις 14 Δεκεμβρίου και έχει ξεκινήσει η διαδικασία της δημόσιας διαβούλευσης, η οποία θα συνεχιστεί ως τις αρχές της επόμενης εβδομάδας. Μετά τη σημερινή συζήτηση στο Υπουργικό Συμβούλιο θα οριστικοποιηθεί το νομοσχέδιο, με στόχο να κατατεθεί στη Βουλή στις αρχές Ιανουαρίου. Είναι ένα σημαντικό νομοσχέδιο το οποίο καλύπτει όλο το φάσμα της διοικητικής, πολιτικής, και ποινικής δίκης, και αποτελεί προτεραιότητα του έργου της κυβέρνησης.

Ο Πρωθυπουργός Λουκάς Παπαδήμος συνοψίζοντας τα αποτελέσματα της συζήτησης του σχεδίου νόμου «για τη δίκαιη δίκη και την αντιμετώπιση φαινομένων αρνησιδικίας», είπε τα εξής:

«Δύο ειδικές παρατηρήσεις και δύο γενικότερου χαρακτήρα. Όσον αφορά το νομοσχέδιο: θεωρώ ότι περιλαμβάνει πολλές ορθές και καινοτόμες ρυθμίσεις για τη βελτίωση και αναμόρφωση του συστήματος απονομής δικαιοσύνης, και προτείνω να το στηρίξουμε.

Άκουσα τις παρατηρήσεις μελών του Υπουργικού Συμβουλίου και θα ήθελα να προσθέσω δύο δικές μου επισημάνσεις:

Η πρώτη αφορά τις προτεινόμενες τροποποιήσεις του ποινικού κώδικα και των ειδικών ποινικών νόμων, με τις οποίες μετατρέπονται σε πταίσματα κατηγορίες αδικημάτων και αποποινικοποιούνται συγκεκριμένες συμπεριφορές, όπως στα άρθρα 24 και 38. Πρέπει να προσέξουμε ότι αυτές οι τροποποιήσεις, που προφανώς προτείνονται προκειμένου να επιταχυνθεί η διαδικασία απονομής δικαιοσύνης, δεν δημιουργούν προβλήματα.

Η δεύτερη παρατήρηση αφορά ρυθμίσεις που αποσκοπούν στην επιτάχυνση της εκδίκασης υποθέσεων, η οποία έχει μεγάλη σημασία, με τη σύσταση μονομελών εφετείων για κακουργήματα. Η προτεινόμενη ρύθμιση ενέχει κινδύνους και αυτό επισημάνθηκε από ορισμένα μέλη του Υπουργικού Συμβουλίου. Αυτοί οι κίνδυνοι πρέπει να ληφθούν υπόψη και να αντιμετωπιστούν. Δεν έχω συγκεκριμένη πρόταση. Εναλλακτική λύση θα ήταν να διατηρήσουμε το σημερινό σύστημα, αλλά αν αυτό συνεπάγεται δυσλειτουργίες πρέπει να βρούμε κάποια αλλαγή. Θα ήθελα να παρακαλέσω τον Υπουργό Δικαιοσύνης κ. Μιλτιάδη Παπαϊωάννου να εξετάσει αυτό το θέμα με προσοχή.

Γενικότερα, δύο τελευταία σημεία. Όλοι συμφωνούμε πως η βελτίωση της ποιότητας και της λειτουργίας του δικαστικού συστήματος είναι επιτακτική ανάγκη τόσο για την εμπέδωση αισθήματος δικαίου, όσο και για την επιτάχυνση της επενδυτικής δραστηριότητας και τη στήριξη της οικονομίας. Και για τους δύο αυτούς λόγους, οι ρυθμίσεις του σχεδίου νόμου που συζητούμε σήμερα αποτελούν δέσμευση που εντάσσεται στο πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής της Ελλάδας. Είμαστε επομένως υποχρεωμένοι να προχωρήσουμε στην αντιμετώπιση των προβλημάτων που έχουν εντοπισθεί όσον αφορά την απονομή της δικαιοσύνης.

Τέλος, ως προς τον τρόπο λειτουργίας του Υπουργικού Συμβουλίου σε μια Κυβέρνηση συνεργασίας, γνωρίζετε όλοι ότι ακόμα και σε μία μονοκομματική Κυβέρνηση μπορεί να διατυπωθούν και διατυπώνονται διαφορετικές απόψεις για επιμέρους θέματα. Και αυτό είναι φυσικό. Δεν έχουν όλα τα μέλη, ακόμα και μιας μονοκομματικής Κυβέρνησης, μία και απόλυτη άποψη ιδίως όταν πρόκειται για συγκεκριμένες, σύνθετες και πολύπλοκες διατάξεις.

Επομένως, είναι αναμενόμενο σε μια Κυβέρνηση συνεργασίας να υπάρχουν διαφορετικές απόψεις. Αλλά, όπως υπογραμμίστηκε και από αρκετά μέλη του Υπουργικού Συμβουλίου, ο σκοπός μας εδώ είναι να χρησιμοποιήσουμε αυτές τις διαφορετικές απόψεις προκειμένου να εμπλουτίσουμε τη συζήτηση και να διαμορφώσουμε ένα τελικό σχέδιο νόμου που θα είναι όσο το δυνατόν ευρύτερα αποδεκτό. Επιδίωξη είναι να πετύχουμε σύγκλιση απόψεων. Αν όμως αυτή η σύγκλιση δεν είναι εφικτή για επιμέρους θέματα, είναι αναγκαίο – αλλιώς δεν μπορεί να λειτουργήσει το Υπουργικό Συμβούλιο – να εγκριθεί ένα νομοσχέδιο με πλειοψηφία. Και στη συνέχεια, οι όποιες διαφορετικές απόψεις μπορούν να εκφραστούν στο πλαίσιο της συζήτησης που θα γίνει στο Κοινοβούλιο.»