Σας ευχαριστώ για την πρόσκλησή σας να απευθυνθώ στην ετήσια αυτή εκδήλωση του Ελληνογερμανικού Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου, ενός θεσμού με μακρά και διακεκριμένη παρουσία στη χώρα μας. Είναι ιδιαίτερη η χαρά μου να βρίσκομαι σήμερα εδώ.

Το 2005 είχα μιλήσει ξανά στο Επιμελητήριό σας. Αναζήτησα την ομιλία μου εκείνη, περίεργος να θυμηθώ τι έλεγα. Είχα θέσει τότε, μεταξύ άλλων, το ερώτημα εάν οι παρατηρούμενες αποκλίσεις πληθωρισμού και ανταγωνιστικότητας μεταξύ των χωρών της Ευρωζώνης αποτελούν λόγο ανησυχίας. Είχα απαντήσει καταφατικά στο ερώτημα αυτό τότε, και η απάντηση θα ήταν ακόμα πιο έντονα καταφατική σήμερα.

Ποτέ τα τελευταία χρόνια οι διμερείς ελληνογερμανικές σχέσεις δεν ήσαν τόσο στενές, ανεπτυγμένες σε διαφορετικά επίπεδα και με τόσο μεγάλη σημασία για το μέλλον του τόπου. Οι δεσμοί της Ελλάδας και της Γερμανίας στα πλαίσια της ΕΕ και του κοινού νομίσματος είναι πολλαπλοί. Ειδικότερα στενές είναι οι εμπορικές σχέσεις. Η Γερμανία είναι ο σημαντικότερος εταίρος της Ελλάδας στις εξαγωγές αλλά και η πρώτη χώρα προέλευσης των εισαγωγών μας. 144 γερμανικές επιχειρήσεις με περίπου 37.000 υπαλλήλους έχουν επενδύσεις στην Ελλάδα. 50 ομάδες ελληνογερμανικής φιλίας δραστηριοποιούνται στη Γερμανία. Οι σχέσεις μας δεν είναι μόνο σχέσεις αμοιβαία επωφελούς συνεργασίας αλλά και σχέσεις πνευματικής εγγύτητας, αληθινής εκτίμησης και φιλίας. Και οι δεσμοί μας έχουν ισχυρά θεμέλια, για να αντέχουν τα αρνητικά στερεότυπα που κάποιοι κύκλοι στις δύο κοινωνίες μας, ιδίως τον τελευταίο καιρό, τείνουν να ανασύρουν.

Σε έναν κόσμο παγκοσμιοποίησης, η Γερμανία συνιστά πρότυπο εξαγωγικά προσανατολισμένης οικονομίας με ξεχωριστά χαρακτηριστικά. Είναι μια κοινωνική οικονομία της αγοράς, παραδοσιακά βασισμένη στις αρχές της δημοσιονομικής πειθαρχίας, της νομισματικής σταθερότητας, και της εξωστρέφειας. Είναι μια οικονομία εντυπωσιακών εξαγωγικών επιδόσεων, που αναπτύσσεται στηριζόμενη στην παραγωγή υψηλής ποιότητας διεθνώς ανταγωνιστικών αγαθών, με ένα υψηλής κατάρτισης εργατικό δυναμικό. Είναι επίσης μια μεταπολεμική κοινωνία που έχει μάθει να διευθετεί τις κοινωνικές και πολιτικές αντιπαραθέσεις μέσα από μια λογική αναζήτησης συναινέσεων και αμοιβαίων συμβιβασμών, που εξασφαλίζουν ένα περιβάλλον οικονομικής και κοινωνικής σταθερότητας, το οποίο ευνοεί τις μακροπρόθεσμες επενδύσεις και την ανάπτυξη.
Είναι μια χώρα που εργάζεται διαχρονικά, στην πρώτη γραμμή ευθύνης, για την έμπρακτη στήριξη της Ευρωπαϊκής ιδέας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι έχουμε πολλά να μάθουμε από την Γερμανία.

Η χώρα μας περνά την μεγαλύτερη οικονομική δοκιμασία των τελευταίων δεκαετιών. Η περίοδος που διανύουμε είναι η πιο κρίσιμη για την πορεία της ελληνικής οικονομίας. Όπως ξέρετε, βρίσκονται σε εξέλιξη οι διαβουλεύσεις για την εθελούσια αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους που διακρατούν οι ιδιώτες επενδυτές. Εάν η διαδικασία του PSI ολοκληρωθεί επιτυχώς, ένα σημαντικό δημοσιονομικό βάρος θα φύγει από τις πλάτες της χώρας. Από τη μεγάλη μείωση του χρέους και του ετήσιου κόστους εξυπηρέτησής του θα εξοικονομηθούν πόροι που μπορούν να στηρίξουν την οικονομική ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή.

Στα μέσα Ιανουαρίου – την επόμενη βδομάδα – ξεκινά η διαπραγμάτευση με τους Ευρωπαίους εταίρους και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, για τη διαμόρφωση ενός αξιόπιστου προγράμματος οικονομικής προσαρμογής για την περίοδο 2012-15. Η συμφωνία για τη μείωση του δημόσιου χρέους, μια σύνθετη διαδικασία από μόνη της, δεν μπορεί να ολοκληρωθεί και να εφαρμοστεί χωρίς να κλείσει η διαπραγμάτευση για το νέο οικονομικό πρόγραμμα της χώρας.

Από την επιτυχή κατάληξη των διαπραγματεύσεων αυτών και την ψήφιση της νέας δανειακής συμφωνίας εξαρτάται πλήρως η συνέχιση της χρηματοδότησης της χώρας, η στήριξη της οικονομίας και του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Εξαρτάται επίσης και η υλοποίηση της συμφωνίας μείωσης του δημόσιου χρέους στα πλαίσια του PSI. Καμία συμφωνία δεν μπορεί να σταθεί από μόνη της, η μια είναι προϋπόθεση της άλλης.

Δυο είναι οι κύριοι σκοποί του προγράμματος οικονομικής προσαρμογής: Πρώτον, η δημοσιονομική εξυγίανση. Ειδικότερα μέσα στο 2012 επιδιώκουμε ο προϋπολογισμός να έχει πρωτογενές πλεόνασμα, ώστε να σταθούμε στα πόδια μας χωρίς να δημιουργούμε νέο δημόσιο χρέος. Στόχος φιλόδοξος αλλά πραγματοποιήσιμος, αρκεί να εργαστούμε γι’ αυτόν σκληρά και συστηματικά. Ο δεύτερος κύριος σκοπός είναι η αποκατάσταση, και στη συνέχεια περαιτέρω βελτίωση, της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας. Η επίτευξη αυτών των δύο σκοπών δεν συνιστά απλώς υποχρέωση απέναντι στους Ευρωπαίους εταίρους και πιστωτές μας. Είναι προϋπόθεση απαραίτητη για να βγούμε από την κρίση και την ύφεση, για να επανέλθει η οικονομία σε τροχιά βιώσιμης ανάκαμψης και να μειωθεί η ανεργία.

Προετοιμαζόμαστε μεθοδικά για τις συζητήσεις με την τρόικα. Πρωταρχική προϋπόθεση προκειμένου να ολοκληρωθεί η διαπραγμάτευση αυτή με τρόπο επωφελή για την Ελλάδα είναι η κυβέρνησή μας να έχει κλείσει όλα τα εκκρεμή κεφάλαια των δεσμεύσεων που έχουμε αναλάβει απέναντι στους εταίρους και τους διεθνείς οργανισμούς που μας χρηματοδοτούν. Αυτή είναι η απόλυτη προτεραιότητα αυτής της κυβέρνησης συνεργασίας και των πολιτικών δυνάμεων που την στηρίζουν.

Έχουμε πλήρη επίγνωση της κρισιμότητας της κατάστασης. Μέχρι να ολοκληρωθούν οι διαδικασίες που προανέφερα, δηλαδή το PSI και η ψήφιση της νέας δανειακής συμφωνίας, η χώρα εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπη με οξείς οικονομικούς κινδύνους. Μόνο όταν έχουν κλείσει επιτυχώς οι δύο αυτές διαδικασίες θα μπορούμε να πούμε ότι η χώρα πατάει πια σε στέρεο έδαφος.

Πολλοί διερωτώνται γιατί η χώρα μας διέρχεται τη χειρότερη οικονομική κρίση της μεταπολεμικής περιόδου. Γιατί φτάσαμε εδώ που φτάσαμε.
Ασφαλώς οι αιτίες της ελληνικής οικονομικής κρίσης δεν αφορούν μόνο την εγχώρια οικονομία. Ασφαλώς είχαν καθοριστικό αρνητικό ρόλο οι δυσλειτουργίες και η ανεπάρκεια ρυθμιστικών κανόνων του παγκόσμιου χρηματοοικονομικού συστήματος, καθώς και ατέλειες στη λειτουργία του πυλώνα της οικονομικής διακυβέρνησης της ΟΝΕ. Η κρίση χρέους στην Ευρωζώνη είναι σε σημαντικό βαθμό προϊόν ανεπαρκούς οικονομικής διακυβέρνησης στη ζώνη του ευρώ. Και είναι ελπιδοφόρο ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει την κρίση κάνοντας γενναία και προσεκτικά βήματα στενότερης ενοποίησης.

Όμως, περισσότερο από κάθε άλλη οικονομία της Ευρωζώνης που αντιμετωπίζει σήμερα κρίση δημοσιονομική και δημόσιου χρέους, η κρίση της Ελλάδας είναι αποτέλεσμα εγχώριων διαρθρωτικών προβλημάτων της οικονομίας, σωρευμένων σφαλμάτων και παραλείψεων πολιτικής του παρελθόντος. Αντίθετα από άλλες χώρες, η οικονομική κρίση της Ελλάδας δεν προήλθε από τον χρηματοπιστωτικό αλλά από τον δημόσιο τομέα. Δεν ήταν αποτέλεσμα συσσώρευσης ιδιωτικού χρέους και συνακόλουθης μετατροπής του σε δημόσιο χρέος, αλλά αποτέλεσμα εξαρχής διογκωμένου δημόσιου χρέους, σωρευτικό επακόλουθο χρόνιων δημόσιων ελλειμμάτων. Όταν η παγκόσμια χρηματοοικονομική κρίση ενέσκηψε, βρήκε μια ελληνική οικονομία εξαιρετικά ευάλωτη από τις χρόνιες δημοσιονομικές ανισορροπίες. Και για αυτό η χώρα έχει ένα τεράστιο πρόβλημα χρέους. Είναι προφανές ότι η δυσμενής αυξητική τάση του χρέους πρέπει να αντιστραφεί. Η ανάπτυξη και η απασχόληση δεν μπορούν να επανέλθουν χωρίς την αποκατάσταση ενός περιβάλλοντος δημοσιονομικής σταθερότητας και αξιοπιστίας.

Η σημερινή παρατεταμένη ύφεση της ελληνικής οικονομίας δεν είναι μόνο αποτέλεσμα της μείωσης της εγχώριας ζήτησης, παρότι αναμφίβολα επιτείνεται από την περιοριστική δημοσιονομική πολιτική και από την επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας. Η ύφεση της ελληνικής οικονομίας αντανακλά σε μεγάλο βαθμό τη χαμηλή της ανταγωνιστικότητα. Όσο η χώρα αδυνατεί να πουλήσει προϊόντα και υπηρεσίες στη διεθνή αγορά, αλλά και εγχώρια προϊόντα στην ελληνική αγορά, όσο η οικονομία παραμένει μη ανταγωνιστική, τόσο επιχειρήσεις θα κλείνουν και η ανεργία θα αυξάνεται. Προκειμένου να ανακάμψει η οικονομία και να πετύχουμε σταθερούς ρυθμούς ανάπτυξης, πρέπει να βελτιώσουμε τις εξαγωγικές επιδόσεις, και αυτό απαιτεί βελτιώσεις ανταγωνιστικότητας και μείωση του σχετικού κόστους των εγχώριων προϊόντων και υπηρεσιών.

Όπως καταδεικνύει η περίπτωση της Γερμανίας, αλλά και πολλών άλλων οικονομιών – μικρών και μεγάλων – βιώσιμη και σταθερή ανάπτυξη μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την βελτίωση των «καθαρών» εξαγωγικών επιδόσεων, δηλαδή από τη μια πλευρά την αύξηση των εξαγωγών και παράλληλα την ενίσχυση προϊόντων και υπηρεσιών, που προσφέρονται στο εσωτερικό της χώρας, προκειμένου να περιοριστούν οι εισαγωγές. Οι εξαγωγικές επιδόσεις είναι βασικός μοχλός ανάπτυξης σε μια μικρή και ανοιχτή οικονομία. Αυτός είναι ο στρατηγικός προσανατολισμός της Ελλάδας.

Σύμφωνα με δημοσιευμένους δείκτες, κατά την περίοδο 2001-2009, η σωρευτική απώλεια ανταγωνιστικότητας της Ελλάδας έναντι των εταίρων της στην Ευρωζώνη, βάσει του σχετικού κόστους εργασίας ανά μονάδα προϊόντος, έφθασε το 23%. Αυτή η απώλεια ανταγωνιστικότητας αποτυπώνεται στο έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών, που παρά τη μείωση που σημειώθηκε κατά τα τελευταία δύο έτη παραμένει σε υψηλό επίπεδο ως ποσοστό του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος. Ένα μέρος της χαμένης ανταγωνιστικότητας της πρώτης δεκαετίας της χώρας μας στη ζώνη του ευρώ, με όρους μοναδιαίου κόστους εργασίας, έχει ήδη ανακτηθεί τα τελευταία 2 χρόνια. Και το εμπορικό έλλειμμα βρίσκεται σε πτωτική πορεία. Είναι αναγκαίο όμως να εντείνουμε περαιτέρω τις προσπάθειες, για να κερδίσουμε το χαμένο έδαφος.

Πρέπει να επισημανθεί ότι η πτώση ανταγωνιστικότητας της προηγούμενης περιόδου συμβαδίζει με το γεγονός ότι οι Έλληνες εργαζόμενοι είναι από τους πιο σκληρά εργαζόμενους στην Ευρωζώνη, σε όρους ετήσιων ωρών εργασίας. Το 2009 ο μέσος Έλληνας εργαζόταν κατά μέσο όρο 2120 πραγματικές ώρες ετησίως, έναντι 1770 του μέσου Ιταλού, 1720 του Πορτογάλου, 1650 του μέσου Ισπανού, 1550 του Γάλλου και 1390 του Γερμανού. Αυτό βέβαια εν μέρει οφείλεται στο υψηλό ποσοστό της αυτοαπασχόλησης και στον μεγάλο αριθμό πολύ μικρών και οικογενειακών επιχειρήσεων στην ελληνική οικονομία. Είναι δηλαδή χαρακτηριστικό που συνδέεται με τη σχετική εσωστρέφεια της ελληνικής οικονομίας.

Επομένως, αντίθετα προς διάφορα διαδεδομένα αρνητικά στερεότυπα, είμαστε ένας σκληρά εργαζόμενος λαός. Πρέπει να γίνουμε και πιο αποτελεσματικοί. Υπάρχουν σημαντικά περιθώρια για αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας, παρά τις σχετικές βελτιώσεις κατά την πρόσφατη περίοδο.

Συνοπτικά, επομένως, η οικονομική κρίση που αντιμετωπίζει η χώρα είναι κυρίως, αλλά όχι μόνο, αποτέλεσμα της υπερχρέωσης του δημόσιου τομέα. Είναι επίσης αποτέλεσμα ανισορροπιών που διογκώθηκαν επί σειρά ετών, λόγω και ενός στρεβλού μοντέλου οικονομικής μεγέθυνσης που βασίστηκε στην εσωτερική ζήτηση και κατανάλωση, με αποτέλεσμα την αύξηση των εισαγωγών και του εξωτερικού δανεισμού.

Φτάσαμε λοιπόν εδώ που φτάσαμε γιατί αποτύχαμε σε δύο κύρια μέτωπα, το δημοσιονομικό και το μέτωπο της ανταγωνιστικότητας. Και σε αυτά τα δύο μέτωπα επικεντρώνονται σήμερα οι προσπάθειες οικονομικής προσαρμογής. Με ορισμένα σημαντικά ως τώρα αποτελέσματα, αλλά με δύσκολο και ανηφορικό ακόμα δρόμο μπροστά μας.

Δεν πρέπει να υποτιμηθεί το μέγεθος της προσαρμογής που έχει ήδη επιτευχθεί και η πρόοδος που η χώρα έχει επιτελέσει. Ένα δημόσιο έλλειμμα που ξεπερνούσε το 15% του Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος στο τέλος του 2009, συρρικνώθηκε κατά 6 περίπου εκατοστιαίες μονάδες.

Επίτευγμα καθόλου αμελητέο, εάν λάβει κανείς υπόψη το βάθος της ύφεσης. Το κυκλικά προσαρμοσμένο, διαρθρωτικό δημόσιο έλλειμμα εκτιμάται από την Eurostat στο 5,3% του ΑΕΠ για το 2011, έχοντας σημειώσει πολύ σημαντική μείωση μέσα σε δύο χρόνια. Οι εργαζόμενοι στο δημόσιο τομέα μειώθηκαν κατά 82.400 το 2010 (10% του συνόλου) και εκτιμάται ότι θα έχει σημειωθεί περαιτέρω καθαρή μείωση κατά τουλάχιστον 50.000 επιπλέον άτομα ως το τέλος του 2011. Όλα αυτά δείχνουν μια χώρα που προσπαθεί να εξυγιάνει το δημόσιο τομέα, παρά τις αδυναμίες.

Αργά και κοπιαστικά η χώρα ανακτά ανταγωνιστικότητα. Το μοναδιαίο κόστος εργασίας, που επιβαρύνθηκε υπέρμετρα σε σχέση με τους εταίρους μας κατά την πρώτη δεκαετία μέσα στο ευρώ, μειώθηκε κατά περίπου 5% το 2010-11. Έχουμε όμως ακόμα δρόμο να διανύσουμε στο πεδίο αυτό.

Τα ζητήματα ανταγωνιστικότητας που αφορούν μεταξύ άλλων και το μισθολογικό κόστος εργασίας έχουν τεθεί στο τραπέζι, και η κυβέρνηση αναμένει τα αποτελέσματα της συλλογικής διαβούλευσης των κοινωνικών εταίρων.

Σημαντικές μεταρρυθμίσεις έχουν επιτευχθεί και άλλες προωθούνται: στο ασφαλιστικό σύστημα, για τη διασφάλιση της βιωσιμότητάς του˙ στην αγορά εργασίας για τη στήριξη της απασχόλησης, στα κλειστά επαγγέλματα, για να ενισχυθεί ο ανταγωνισμός, καθώς και μεταρρυθμίσεις για τη διευκόλυνση της επιχειρηματικότητας, και την αποτελεσματικότερη λειτουργία του κράτους και της δικαιοσύνης. Στην τοπική αυτοδιοίκηση, ο Καλλικράτης μείωσε τους περίπου 1.000 δήμους στο ένα τρίτο, τους υφιστάμενους τοπικούς φορείς κατά 4.000 και τους 30.800 εκλεγμένους αξιωματούχους σε 16.660.

Άλλες μεταρρυθμίσεις αφορούν την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, τον τομέα της υγείας, με μεγάλη μείωση των σχετικών δαπανών, εξορθολογισμό της οργάνωσης και εφαρμογή του συστήματος ηλεκτρονικής συνταγογράφησης. Επίσης απλοποιήθηκε η έναρξη λειτουργίας νέων επιχειρήσεων από 19 σε 1 εργάσιμη ημέρα. Το αναπτυξιακό νομοσχέδιο που εγκρίθηκε χθες από το Υπουργικό Συμβούλιο αποσκοπεί σε ουσιαστική βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος με πλήθος ρυθμίσεων, όπως την απλοποίηση των διαδικασιών αδειοδότησης των επιχειρήσεων και των διαδικασιών άσκησης εξαγωγικών δραστηριοτήτων. Με το ίδιο νομοσχέδιο επιτεύχθηκε η συνολική άρση του καμποτάζ.

Γενικότερα, επιταχύνουμε την ολοκλήρωση της νομοθέτησης και υλοποίησης των δεσμεύσεων της χώρας, εν όψει της επερχόμενης νέας επικαιροποίησης του μεσοπρόθεσμου προγράμματος.

Τέλος, θα ήθελα να σημειώσω ότι το έτος 2011 έκλεισε με μια σημαντική επιτυχία, Ο στόχος του Μνημονίου για τα αιτήματα πληρωμών στα πλαίσια απορρόφησης των κονδυλίων του ΕΣΠΑ ικανοποιήθηκε κατά 99%, καθώς πραγματοποιήθηκαν αιτήματα πληρωμής συνολικού ύψους 3,30 δις ευρώ έναντι στόχου του Μνημονίου 3,35 δις ευρώ. Οι προσπάθειες παράγουν καρπούς. Αλλά πολλά ακόμα μένει να γίνουν.

Παρά το μέγεθος της προσπάθειας, τα ως τώρα αποτελέσματα υπολείπονται των φιλοδοξιών μας. Κατά τους επόμενους 2 μήνες η κυβέρνηση θα προχωρήσει με αποφασιστικότητα στην ολοκλήρωση των εκκρεμουσών υποχρεώσεων απέναντι στους εταίρους και τους διεθνείς οργανισμούς. Ο προϋπολογισμός του 2012 είναι ιδιαίτερα φιλόδοξος, με στόχο, όπως είπα, ένα μικρό πρωτογενές πλεόνασμα.

Προϋπόθεση για να επιτύχουμε είναι η διατήρηση του πνεύματος εθνικής ενότητας που οδήγησε στην παρούσα κυβέρνηση συνεργασίας. Εκφράζει η κυβέρνηση αυτή, την αποφασιστικότητα της μεγάλης πλειοψηφίας του ελληνικού λαού να διατηρήσει τη χώρα στο δρόμο της ευρωπαϊκής σταθερότητας, στην Ευρωπαϊκή οικογένεια των κοινών υπερεθνικών θεσμών και του κοινού νομίσματος. Και εκφράζει επίσης τη δέσμευση να ανταποκριθούμε στις υποχρεώσεις που αναλάβαμε απέναντι στους εταίρους μας, και να αξιοποιήσουμε αυτή την κρίση ως ευκαιρία να διορθώσουμε την οικονομία μας και να την καταστήσουμε ανταγωνιστική.

Αρκετοί αισθάνονται ότι βρισκόμαστε ακόμα σε ένα σκοτεινό τούνελ. Η χώρα εισήλθε ήδη στον πέμπτο χρόνο ύφεσης και η ανεργία ξεπέρασε το 17%. Είναι δύσκολο για ορισμένους να διακρίνουν το φως στην άκρη του τούνελ. Άλλοι πάλι πιθανόν να αναζητήσουν το φως σε μια φαντασιακή αντιστροφή της πορείας. Όμως επιστροφή σε μια μη διατηρήσιμη κατάσταση υψηλών ελλειμμάτων και υπερχρέωσης, αντιπαραγωγικής μεγέθυνσης με κατανάλωση και φτηνά δανεικά δεν υπάρχει. Αντίθετα, η συνέχιση της προσπάθειας προσαρμογής είναι η μόνη πορεία διεξόδου. Σε ένα νέο βιώσιμο υπόδειγμα οικονομικής ανάπτυξης, επενδύσεων και απασχόλησης, στηριγμένο στην εξωστρέφεια, που θα παράγει υπηρεσίες και προϊόντα διεθνώς ανταγωνιστικά.

Προϋπόθεση όμως να πετύχουμε την ανάκαμψη, να περάσουμε στη διαδικασία της βιώσιμης ανάπτυξης, είναι να ολοκληρώσουμε την ταυτόχρονη προσπάθεια δημοσιονομικής εξυγίανσης και διαρθρωτικών αλλαγών. Δεν υπάρχει ελπίδα ανάκαμψης χωρίς προηγούμενη εξάλειψη των δημοσιονομικών ελλειμμάτων. Και δεν υπάρχει μετάβαση σε ανάπτυξη που να είναι διατηρήσιμη, χωρίς απελευθέρωση της οικονομίας μας από διαρθρωτικές στρεβλώσεις, γραφειοκρατικές αγκυλώσεις, και αντιπαραγωγικές ρυθμίσεις που συμπιέζουν το παραγωγικό της δυναμικό.

Θα υπάρξει προοπτική και έξοδος από την κρίση, εφόσον ολοκληρώσουμε το πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής της χώρας. Μπορούμε, μεταφέροντας την έμφαση του προγράμματος προσαρμογής από την επιβάρυνση των φορολογουμένων, που πια τείνουν να εξαντλήσουν τη φοροδοτική τους ικανότητα, στη μείωση των δαπανών του κράτους και στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις.

Ορισμένοι αναρωτιούνται: θα μπορέσει η ελληνική οικονομία να εξέλθει από την αναμενόμενη ύφεση του 2012; Υπάρχουν βέβαια μεγάλες αβεβαιότητες. Υπάρχουν όμως και σημαντικές θετικές ενδείξεις που στηρίζουν την πρόβλεψη οικονομικής ανάκαμψης το 2013. Πρώτον, αναμένεται περαιτέρω αύξηση των εξαγωγών. Δεύτερον, δεν αναμένεται μείωση των μισθών και συντάξεων το 2013. Τρίτον, τα μεγάλα έργα θα ξαναμπούν μπροστά και θα επιταχυνθεί η απορρόφηση των πόρων του ΕΣΠΑ ενισχύοντας την απασχόληση και βελτιώνοντας το επενδυτικό κλίμα.

Θα ήθελα να εξάρω ιδιαίτερα την τεχνική βοήθεια που προσφέρουν οι εταίροι για την αναδιοργάνωση του δημόσιου τομέα με τη συνδρομή της task force. Η Ομάδα Δράσης, με επικεφαλής τον Χόρστ Ράιχενμπαχ, προσφέρει πολύτιμες υπηρεσίες στην αναδιοργάνωση του κράτους και των υπηρεσιών του, και την ολοκλήρωση έργων που συμβάλλουν άμεσα στην ανάπτυξη, ιδίως έργων που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ.

Θα ήθελα επίσης να αναφέρω ένα από τα σημαντικότερα πεδία ελληνογερμανικής συνεργασίας με το πρόγραμμα «Ήλιος», μία ελληνική αναπτυξιακή πρόταση και φιλόδοξη επενδυτική πρωτοβουλία, υπολογιζόμενου ύψους περίπου 20 δις ευρώ. Προβλέπει την παραγωγή ηλιακής ενέργειας στην Ελλάδα, με τη μέγιστη δυνατή αξιοποίηση εγχώριας τεχνολογίας και τεχνογνωσίας, και την εξαγωγή της σε χώρες της κεντρικής και βόρειας Ευρώπης. Στόχος είναι η προσέλκυση  ευρωπαϊκών επενδυτικών  κεφαλαίων προς όφελος της ελληνικής οικονομίας. Tο πρόγραμμα «Ήλιος» θα μπορούσε να δημιουργήσει μεταξύ 30.000 και 60.000 θέσεις εργασίας. Το πρόγραμμα «Ήλιος» είναι σημαντικό, όχι μόνο μέσα στο γενικότερο πλαίσιο ανάκαμψης της ελληνικής οικονομίας αλλά και διότι σηματοδοτεί το είδος της αλλαγής στο αναπτυξιακό μοντέλο της χώρας κατά τρόπο που θα αξιοποιεί πλήρως τα συγκριτικά πλεονεκτήματά της.

Θα ήθελα τέλος να τονίσω εμφατικά ότι το μέλλον της Ελλάδας είναι αναπόσπαστα συνδεδεμένο με την Ενωμένη Ευρώπη και το ευρώ. Αυτή είναι η ακράδαντη πεποίθηση και αποφασιστική βούληση του ελληνικού λαού. Προσβλέπουμε στη στενότερη οικονομική ενοποίηση της Ευρωζώνης, η οποία είναι αναγκαία για την εύρυθμη λειτουργία της νομισματικής ένωσης. Δεν μπορεί να υπάρξει περαιτέρω οικονομική ενοποίηση χωρίς διασφάλιση της δημοσιονομικής πειθαρχίας. Η δημοσιονομική σύγκλιση είναι ένα ακόμα βήμα προς την πραγματική οικονομική εμβάθυνση της Ευρωζώνης. Στα επόμενα βήματα αυτής της πορείας προσβλέπουμε σε πολιτικές που θα ενισχύουν την συνοχή στο εσωτερικό της Ευρωζώνης. Δεν πρέπει όμως να ξεχνάμε ότι η εθνική δημοσιονομική υπευθυνότητα είναι προϋπόθεση για την Ευρώπη της κοινοτικής αλληλεγγύης.

Κυρίες και κύριοι,

Η Γερμανία μετά την ενοποίηση και την ένταξη στην Οικονομική και Νομισματική Ένωση κατανόησε ότι η οικονομία της έπρεπε να γίνει ανταγωνιστική. Προκειμένου να επιτύχουν αυτό το στόχο, οι γερμανικές κυβερνήσεις, με την ευρύτερη συναίνεση της κοινωνίας, εφάρμοσαν πολιτική δημοσιονομικής πειθαρχίας (που ήταν ακόμα πιο δύσκολο να εφαρμοστεί δεδομένου του υψηλού κόστους της γερμανικής επανένωσης).

Τα συνδικάτα άσκησαν για πολλά χρόνια μισθολογική αυτοσυγκράτηση, προκειμένου να αποκαταστήσουν την ανταγωνιστικότητα της γερμανικής βιομηχανίας, να επαναφέρουν τη Γερμανία σε υψηλότερους ρυθμούς οικονομικής μεγέθυνσης, και να μειώσουν την ανεργία. Στην προσπάθεια αυτή η Γερμανία υπέμεινε αρκετά χρόνια οικονομικής επιβράδυνσης ή στασιμότητας προτού περάσει, μέσω της ανάκαμψης των εξαγωγών της, σε υψηλούς αναπτυξιακούς ρυθμούς. Κατά το διάστημα των προσαρμογών, η Γερμανία, με τη συμφωνία των κοινωνικών εταίρων, πραγματοποίησε σημαντικές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στο ασφαλιστικό της σύστημα και τις εργασιακές σχέσεις, που συνέβαλαν καθοριστικά στην αύξηση του δυνητικού προϊόντος. Χάρη σε όλες αυτές τις προσαρμογές και μεταρρυθμίσεις, που οδηγήθηκαν από διορατικές πολιτικές ηγεσίες και υπεύθυνους κοινωνικούς εταίρους, η Γερμανία, συνιστά σήμερα στέρεο υπόδειγμα ρωμαλέας οικονομίας.

Η χώρα που μεγάλο μέρος του τύπου και των αναλυτών κατά τη δεκαετία του ΄90 αρέσκονταν να οικτίρουν ως τον «μεγάλο ασθενή» της Ευρώπης, στηλιτεύοντας τις στρεβλώσεις και δυσκαμψίες της οικονομίας της, διέψευσε τελικά τις Κασσάνδρες και προκάλεσε τη θετική έκπληξη.

Πιστεύω, τηρουμένων των αναλογιών, ότι και η Ελλάδα μπορεί να αποδείξει ότι ακολουθεί τώρα έναν παράλληλο δρόμο. Από την κρίση αυτή η Ελλάδα θα εξέλθει, με την αλληλεγγύη των εταίρων μας, με τις προσπάθειες της κυβέρνησης και με τις θυσίες του ελληνικού λαού. Έχουμε ήδη διανύσει τη μισή απόσταση. Εάν σταματήσουμε, θα πάνε οι θυσίες χαμένες. Εάν συνεχίσουμε με γενναιότητα το δρόμο της προσαρμογής ως το τέλος, οι κόποι του ελληνικού λαού θα δικαιωθούν. Δεν υπάρχουν οικονομικά θαύματα. Υπάρχει μόνο η σκληρή πειθαρχημένη δουλειά και η ενότητα του πολιτικού κόσμου και του ελληνικού λαού. Με αυτές τις προϋποθέσεις θα τα καταφέρουμε. Η Ελλάδα μπορεί να εκπλήξει ξανά.

Κύριε Πρόεδρε της Βουλής,

Κύριε Πρόεδρε του ΣΥΡΙΖΑ,

Κυρίες και κύριοι βουλευτές,

Το κεντρικό οικονομικό πρόβλημα της χώρας είναι η χαμηλή θέση που κατέχουμε στην διεθνή ανταγωνιστικότητα των προϊόντων και υπηρεσιών. Σύμφωνα με δημοσιευμένους δείκτες της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, κατά την περίοδο 2001-2009, δηλαδή κατά τα 9 χρόνια πριν εκδηλωθεί η κρίση, η σωρευτική απώλεια ανταγωνιστικότητας έναντι των εταίρων μας στην Ευρωζώνη, βάσει του σχετικού κόστους εργασίας ανά μονάδα προϊόντος, έφθασε το 23%. Αυτή η απώλεια ανταγωνιστικότητας αποτυπώνεται στο έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών και στο εμπορικό έλλειμμα, που παρά τη μείωση που έχουν σημειώσει κατά τα τελευταία 2 χρόνια, παραμένουν σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα σε σχέση με το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν.

Η απώλεια ανταγωνιστικότητας αντανακλά το γεγονός ότι το κόστος εργασίας, μέρος του οποίου είναι και οι μισθοί, σημείωσε στην Ελλάδα σχεδόν διπλάσια αύξηση, κατά τα 9 χρόνια πριν από την κρίση, σε σχέση με τις λοιπές χώρες της Ευρωζώνης. Η σωρευτική αύξηση των ονομαστικών μισθών κατά την περίοδο αυτή ήταν σημαντικά υψηλότερη από τη συνολική αύξηση της παραγωγικότητας.

Αυτές οι εξελίξεις δεν μπορούν και δεν πρέπει να αγνοηθούν ούτε από τους εργαζόμενους ούτε από τις επιχειρήσεις. Η μεγάλη απώλεια ανταγωνιστικότητας αναπόφευκτα επηρεάζει αρνητικά τις εξαγωγές της χώρας και επηρεάζει την απασχόληση.

Όσο η χώρα αδυνατεί να πουλήσει περισσότερα προϊόντα και υπηρεσίες στη διεθνή αγορά, όσο οι εισαγωγές αγαθών από το εξωτερικό αυξάνονται, επειδή η οικονομία δεν είναι ανταγωνιστική, τόσο επιχειρήσεις θα κλείνουν και η ανεργία θα αυξάνεται. Προκειμένου να ανακάμψει η οικονομία και να πετύχει σταθερούς ρυθμούς ανάπτυξης, πρέπει να βελτιώσει τις εξαγωγικές επιδόσεις, και αυτό απαιτεί βελτίωση ανταγωνιστικότητας και μείωση του σχετικού κόστους των εγχώριων προϊόντων και υπηρεσιών.

Ανεξαρτήτως του τι προτείνουν οι δανειστές μας, οφείλουμε να εξετάσουμε από κοινού με τους κοινωνικούς φορείς μέτρα και πολιτικές που θα αποκαταστήσουν την ανταγωνιστικότητα που έχει απωλεσθεί και θα ενισχύσουν την απασχόληση.

Βεβαίως, η ανταγωνιστικότητα δεν εξαρτάται μόνο από το μισθολογικό κόστος, ούτε μόνο από το κόστος εργασίας. Όπως ο ίδιος τόνισα στους κοινωνικούς εταίρους κατά τις συναντήσεις μας, υπάρχουν πολλοί παράγοντες που επηρεάζουν την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας. Η ανταγωνιστικότητα εξαρτάται, μεταξύ άλλων, από το μη μισθολογικό κόστος παραγωγής, όπως προσδιορίζεται από τις ασφαλιστικές εισφορές, το Φ.Π.Α. και άλλους φόρους, τα τιμολόγια δημόσιων υπηρεσιών.

Εξαρτάται από τα εμπόδια που η γραφειοκρατία βάζει στην επιχειρηματικότητα, που πολλές φορές μάλιστα συνδυάζονται με διαφθορά. Εξαρτάται και από την ποιότητα των προϊόντων που παράγονται και των υπηρεσιών που προσφέρονται.

Η κυβέρνηση προωθεί σειρά διαρθρωτικών αλλαγών, προκειμένου να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα αντιμετωπίζοντας τους άλλους παράγοντες που την περιορίζουν. Αυτός είναι ένας βασικός σκοπός του σχεδίου νόμου για τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος που εγκρίθηκε χθες από το Υπουργικό Συμβούλιο και θα κατατεθεί σύντομα στη Βουλή. Μπορούμε επίσης να αναζητήσουμε και άλλα μέτρα, ώστε να ελαφρύνουμε τον επαγγελματία, τον έμπορο, τον βιοτέχνη, την μικρή, μεσαία ή μεγάλη επιχείρηση.

Πράγματι, υπάρχουν κλάδοι και επιχειρήσεις όπου το μισθολογικό κόστος δεν επιβαρύνει σημαντικά την ανταγωνιστικότητα. Υπάρχουν όμως και πολλοί κλάδοι, όπου επιχειρήσεις κλείνουν και η ανεργία καλπάζει και στους οποίους το μισθολογικό κόστος είναι κρίσιμος προσδιοριστικός παράγοντας της ανταγωνιστικότητας.

Δεν μπορούμε επομένως να μην εξετάσουμε το ρόλο και τη συμβολή του μισθολογικού κόστους στην ανταγωνιστικότητα, όταν υπάρχουν στρεβλώσεις και οι συνέπειές τους, και όταν αυτές οι στρεβλώσεις και οι συνέπειές, είναι σήμερα εμφανείς στις δύσκολες συνθήκες που βιώνει η χώρα με την ύφεση και την αύξηση της ανεργίας.

Είναι προτιμότερο να υπάρχουν ανοιχτές επιχειρήσεις με λίγο χαμηλότερες αποδοχές με τη συμφωνία και των δύο πλευρών, αντί κλειστές επιχειρήσεις και περισσότεροι άνεργοι.

Από το 2009 έως σήμερα, έχουμε περίπου 38.000 επιχειρήσεις λιγότερες. Επιχειρήσεις που έκλεισαν, και δεν απασχολούν πια προσωπικό. Όπως ξέρετε, η ανεργία ξεπερνά το 17%. Οι ασφαλισμένοι του ΙΚΑ συνολικά μεταξύ 2009 και τέλους του 2011 μειώθηκαν κατά 185.000. Έχουμε επομένως ένα σοβαρό πρόβλημα απασχόλησης. Αυτό συνδέεται εν μέρει με την ύφεση, με την πτώση της εγχώριας ζήτησης, στην οποία συμβάλλει και η περιοριστική δημοσιονομική πολιτική. Αυτό είναι γεγονός. Αλλά συνδέεται επίσης, καθοριστικά με την αδυναμία της χώρας να παράγει προϊόντα και υπηρεσίες ανταγωνιστικά στις αγορές.

Κανένας δεν μπορεί να είναι αδιάφορος σε αυτό το πρόβλημα της οικονομίας, που συνιστά και μεγάλο κοινωνικό πρόβλημα. Οι κοινωνικοί εταίροι με αίσθημα ευθύνης, ξεκίνησαν ένα διάλογο με ουσιαστικό περιεχόμενο. Ενθαρρύνουμε το διάλογο αυτό και αναμένουμε τις αποφάσεις τους. Αποφάσεις που πιστεύουμε ότι θα αποτελέσουν μια νέα αφετηρία συνεννόησης για την επίλυση των μεγάλων προβλημάτων.

Ρωτάτε, κύριε Τσίπρα, αν η κυβέρνηση θα προχωρήσει σε μειώσεις ή πάγωμα των μισθών στον ιδιωτικό τομέα. Σας απαντώ ότι πρέπει να δοθεί χρόνος στους κοινωνικούς εταίρους να διαβουλευθούν. Όσο βρίσκεται σε εξέλιξη ο κοινωνικός διάλογος, η κυβέρνηση δεν μπορεί και δεν πρέπει να πάρει θέση επί των συγκεκριμένων θεμάτων της διαπραγμάτευσης.

Δεν υπάρχουν προειλημμένες αποφάσεις. Οι τελικές θέσεις της κυβέρνησης θα διαμορφωθούν λαμβάνοντας υπόψη τα αποτελέσματα του κοινωνικού διαλόγου, με γνώμονα την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας αλλά και την προστασία των πιο αδύναμων στρωμάτων.

Οι άνεργοι δεν έχουν ούτε κατώτατο μισθό, ούτε 13ο και 14ο μισθό. Πρέπει να νοιαστούμε και γι’ αυτούς.

Αν η χώρα δεν τα καταφέρει να αντιμετωπίσει την κρίση χρέους και να αντιμετωπίσει τις διαρθρωτικές αδυναμίες της οικονομίας, οι συνέπειες για το βιοτικό επίπεδο των μισθωτών και συνταξιούχων
θα είναι δραματικές. Καταβάλουμε όλες τις δυνατές προσπάθειες για να αποφύγουμε μια τέτοια εξέλιξη.

Θα δούμε λοιπόν πού υπάρχουν περιθώρια για προσαρμογές, λαμβάνοντας υπόψη τις συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί. Είναι όμως σαφές ότι για τους χαμηλόμισθους και τους χαμηλοσυνταξιούχους, τα περιθώρια προσαρμογών είναι πολύ περιορισμένα.

Δευτερολογία

Κύριε Πρόεδρε του ΣΥΡΙΖΑ, να ξεκινήσω με ένα σημείο στο οποίο συμφωνούμε απόλυτα. Ζητούμενο και σκοπός της κυβέρνησης αυτής είναι η ανάκαμψη της οικονομίας και η ανάπτυξή της με βιώσιμους ρυθμούς. Το ζητούμενο είναι πώς αυτό θα επιτευχθεί. Ένας ενδιάμεσος σκοπός για να επιτευχθεί η βιώσιμη ανάπτυξη της οικονομίας, είναι, πρώτον, να εξυγιάνουμε ένα κράτος που είναι υπερχρεωμένο, λόγω πολιτικών που ακολουθήθηκαν για δεκαετίες και να αντιμετωπίσουμε διάφορους παράγοντες διαρθρωτικούς, αλλά και παράγοντες που συνδέονται με το κόστος, που έχουν οδηγήσει σε μία μεγάλη απώλεια ανταγωνιστικότητας την οικονομία.

Μεσομακροπρόθεσμα η ελληνική οικονομία δεν πρόκειται να αναπτυχθεί με υψηλούς και βιώσιμους ρυθμούς, χρησιμοποιώντας μόνον πολιτικές, οι οποίες επηρεάζουν την εσωτερική ζήτηση.

Είμαστε μία μικρή οικονομία. Και όπως έχει αποδειχθεί από την εμπειρία πολλών άλλων οικονομιών, μικρών και μεγάλων, βιώσιμη και σταθερή ανάπτυξη μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την βελτίωση των «καθαρών» εξαγωγικών επιδόσεων, δηλαδή από τη μια πλευρά την αύξηση των εξαγωγών και παράλληλα την ενίσχυση προϊόντων και υπηρεσιών, που προσφέρονται στο εσωτερικό της χώρας, προκειμένου να περιοριστούν οι εισαγωγές. Οι εξαγωγικές επιδόσεις είναι βασικός μοχλός ανάπτυξης σε μια μικρή και ανοιχτή οικονομία. Αυτή είναι η πραγματικότητα.

Κατά την προσπάθεια που γίνεται – που ξεκίνησε πριν από ενάμιση έτος και συνεχίζεται – για την δημοσιονομική εξυγίανση, την αναδιάρθρωση της οικονομίας και την αποκατάσταση της απώλειας της ανταγωνιστικότητας, βραχυπρόσθεσμα οι συνέπειες στο εισόδημα είναι όντως αρνητικές. Η απασχόληση μειώνεται και η ανεργία αυξάνεται -το ανέφερα και πριν- συμφωνούμε και σε αυτό. Είναι -αν θέλετε- μία αναπόφευκτη βραχυπρόθεσμη συνέπεια της προσαρμογής της οικονομίας. Αλλά όταν ολοκληρωθεί η προσπάθεια αυτή –που ευελπιστώ ότι θα ολοκληρωθεί σε ένα ορατό χρονικό διάστημα– θα δημιουργηθούν καινούργιες βάσεις, ούτως ώστε να μειωθεί η ανεργία, να αυξηθεί η απασχόληση, να ανακάμψει η οικονομία και να επιτύχουμε υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης.

Δεν υπάρχουν, φοβάμαι, εναλλακτικές και μαγικές λύσεις. Η κυβέρνηση έχει και σχέδιο για την εφαρμογή της κατάλληλης πολιτικής γενικότερα, αλλά και ειδικότερα όσον αφορά την αγορά εργασίας.

Και επίσης, θα διαπραγματευτεί σκληρά με τους δανειστές, για να επιτύχει το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα, λαμβανομένων υπόψη των περιορισμών που αντιμετωπίζουμε. Αλλά η δυνατότητά μας να διαπραγματευθούμε σκληρά και να επιτύχουμε το καλύτερο αποτέλεσμα συναρτάται με τη δυνατότητά μας να αντιμετωπίσουμε οι ίδιοι στο εσωτερικό της χώρας τις πηγές των προβλημάτων μας.

Όπως είπα και στην αρχή και όπως όλοι γνωρίζετε πολύ καλά, η Ελλάδα είναι ένα υπερχρεωμένο κράτος. Είναι ένα κράτος όπου η ανταγωνιστικότητα για διάφορους λόγους και μετρούμενη με διάφορους δείκτες – όχι μόνο με το δείκτη του κόστους εργασίας, του σχετικού κόστους εργασίας, αλλά και με βάση διάφορους άλλους δείκτες που ενσωματώνουν διάφορες διαστάσεις ποιοτικές και λοιπές της έννοιας της ανταγωνιστικότητας – βρίσκεται σε ένα από τα χαμηλότερα επίπεδα του κόσμου. Αν δεν αντιμετωπίσουμε αυτά τα δύο προβλήματα, δεν πρόκειται να ξεπεράσουμε την κρίση.

Μια μικρή παρατήρηση, σχετικά με τους δείκτες που αναφέρατε: Διάφοροι δείκτες του κόστους εργασίας υπολογίζονται με διαφορετικούς τρόπους και επομένως μπορεί να οδηγήσουν σε κάποιο διαφορετικό αποτέλεσμα. Ακριβώς γι’ αυτό το λόγο, αναφέρθηκα στις εισαγωγικές παρατηρήσεις μου – στην απάντηση που σας έδωσα στα ερωτήματά σας – σε δείκτες που έχουν δημοσιευτεί από την ΕΚΤ που είναι εναρμονισμένοι, ώστε να υπολογίζουν ακριβώς με τον ίδιο τρόπο την ανταγωνιστικότητα του κόστους σε όλες τις χώρες της Ευρωζώνης. Ανεξάρτητα από τους δείκτες που χρησιμοποιούνται είναι γεγονός ότι η απώλεια είναι μεγάλη. Είναι επίσης, ένα θετικό αποτέλεσμα ότι βελτιώνεται, αλλά βελτιώνεται σιγά και πρέπει να κάνουμε ένα ακόμα βήμα. Παράλληλα με την μείωση του κόστους παραγωγής θα υιοθετήσουμε και μέτρα, τα οποία θα συντελέσουν στην ενίσχυση του ανταγωνισμού στις αγορές προϊόντων και υπηρεσιών, ώστε να υπάρξει και βελτίωση των τιμών. Και όπως προανέφερα με πολλά άλλα μέτρα, ώστε η ανταγωνιστικότητα με την ευρεία έννοια, επίσης να βελτιωθεί.

Αυτές οι θέσεις δεν αποτελούν ένα ψευτοδίλημμα που τίθεται, προκειμένου για κάποιο λόγο, που δεν μπορώ να καταλάβω, να ακολουθήσουμε πολιτικές που συμπιέζουν αυθαίρετα και χωρίς κανένα λόγο τα εισοδήματα των εργαζομένων. Όλοι επιθυμούμε τα εισοδήματα των εργαζομένων να αυξάνονται και η απασχόληση παράλληλα να αυξάνεται. Αλλά είμαστε αναγκασμένοι να βιώσουμε μία περίοδο προσαρμογής, να αντιμετωπίσουμε τις συνέπειες των λαθών που έγιναν, ώστε να διασφαλίσουμε ένα καλύτερο αύριο.

Σας ευχαριστώ.

Κύριε Πρόεδρε της Βουλής,

Κυρίες και κύριοι βουλευτές,

Κύριε Πρόεδρε του ΛΑΟΣ,

Έχετε θέσει ένα επίκαιρο ζήτημα μεγάλης σημασίας. Το λαθρεμπόριο καυσίμων είναι ένα σημαντικό πρόβλημα. Και δεν είναι μόνο η απώλεια εσόδων για το Δημόσιο, που πιθανόν φτάνουν σε ετήσιο ύψος ενός δισ. ευρώ. Είναι, επίσης, το γεγονός ότι η απώλεια αυτή των εσόδων συμβαίνει σε μια εποχή που η χώρα δοκιμάζεται από ένα δημοσιονομικό πρόβλημα και που οι νομοταγείς φορολογούμενοι επιβαρύνονται στα όρια της οικονομικής αντοχής, με φορολογικά βάρη και απώλειες εισοδήματος.

Γι’ αυτούς τους λόγους, συμφωνώ το λαθρεμπόριο καυσίμων δεν είναι μόνο μια πηγή στέρησης εσόδων του προϋπολογισμού και πληγή στο κράτος δικαίου και τη νομιμότητα. Συνιστά, επίσης, ένα κραυγαλέο πρόβλημα κοινωνικής αδικίας, διότι κάποιοι επιτήδειοι πλουτίζουν εις βάρος του κοινωνικού συνόλου.

Ζήτησα να ενημερωθώ για το ζήτημα αυτό από τα αρμόδια Υπουργεία, γιατί όπως καταλαβαίνετε δεν είχα την ευκαιρία να το παρακολουθήσω στο παρελθόν.

Το ζήτημα του λαθρεμπορίου καυσίμων είναι ένα σοβαρό πρόβλημα που υπάρχει εδώ και πολλές δεκαετίες. Και επομένως οι σωρευτικές επιπτώσεις τους προσεγγίζουν αυτές τις οποίες αναφέρετε. Σας το λέω ευθέως, δεν είμαι ικανοποιημένος από τις επιδόσεις της ελληνικής πολιτείας στο ζήτημα αυτό. Όμως έχουν γίνει προσπάθειες και υπάρχουν ορισμένα αξιόλογα αποτελέσματα.

Και θα ήθελα πρώτα, να σας μιλήσω για τα ήδη υπάρχοντα συστήματα αστυνόμευσης του λαθρεμπορίου καυσίμων. Και στο δεύτερο μέρος της απάντησής μου, θα αναφερθώ στα πρόσθετα μέτρα που σκοπεύει να πάρει αυτή η κυβέρνηση, έτσι ώστε να αντιμετωπίσει με πιο αποτελεσματικό τρόπο το πρόβλημα αυτό.
Θα αρχίσω με ένα σημαντικό επίτευγμα, το οποίο απαντά ευθέως στην καθυστέρηση ηλεκτρονικού ελέγχου του λαθρεμπορίου καυσίμων, στην οποία και αναφερθήκατε.

Έχει τεθεί σε λειτουργία ένα ολοκληρωμένο και ηλεκτρονικά σφραγισμένο, ηλεκτρονικό σύστημα ελέγχου εισροών-εκροών όγκου καυσίμων, το οποίο προβλέπεται να καλύψει το σύνολο των πρατηρίων υγρών καυσίμων εντός του τρέχοντος έτους. Το σύστημα αυτό προωθείται βάσει προγράμματος του Υπουργείου Ανάπτυξης και χρηματοδοτείται από το ΕΣΠΑ. Αυτή τη στιγμή καλύπτει τουλάχιστον 700 πρατήρια, κυρίως ιδιοκτησίας των εταιριών.

Είναι πάντως αλήθεια ότι η σχετική Κοινή Υπουργική Απόφαση υπεγράφη στις 21 Δεκεμβρίου 2010 και η εφαρμογή της καθυστέρησε.

Το ηλεκτρονικό σύστημα ελέγχου διασυνδέει –θα μου επιτρέψετε ορισμένες τεχνικές λεπτομέρειες που πιστεύω ότι είναι χρήσιμες- τη δεξαμενή του πρατηρίου με την αντλία, λειτουργεί ηλεκτρονικά και έχει τη δυνατότητα ηλεκτρονικής μετάδοσης όλων των στοιχείων και δεδομένων που μετρά και καταγράφει, τα οποία κρίνονται απαραίτητα για την διαφάνεια και τον έλεγχο της ομαλής λειτουργίας της αγοράς.

Με τη λειτουργία αυτού του ηλεκτρονικού συστήματος ελέγχου επιτυγχάνεται ο εκσυγχρονισμός και η εύρυθμη λειτουργία της αγοράς. Διευκολύνεται η λειτουργία των πρατηρίων υγρών καυσίμων, των εταιριών εμπορίας και των διανομέων από τις αρμόδιες υπηρεσίες, με σκοπό τον περιορισμό του παράνομου εμπορίου της νοθείας, της καταδολίευσης αλλά και της φοροδιαφυγής.

Στο αμέσως επόμενο διάστημα θα δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, η ήδη υπογεγραμμένη Κοινή Υπουργική Απόφαση του Υπουργείου Οικονομικών & Υπουργείου Ανάπτυξης, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας, που ρυθμίζει τις διαδικασίες, τους όρους και τις προϋποθέσεις εγκατάστασης, για κάθε είδος καυσίμου, των φορολογικών ηλεκτρονικών μηχανισμών, καθώς και το ακριβές χρονοδιάγραμμα εφαρμογής, όπως προβλέπει ο νόμος 3784/09.

Επιπλέον, το Υπουργείο Οικονομικών έχει προχωρήσει σε αναδιοργάνωση και ενίσχυση των τελωνείων και του ΣΔΟΕ με τα κατάλληλα μέσα για την αντιμετώπιση του διασυνοριακού λαθρεμπορίου.
Από τον περασμένο Σεπτέμβριο έχουν παραδοθεί στο ΣΔΟΕ και ενεργοποιηθεί δύο ταχύπλοα σκάφη για τον έλεγχο της λαθρεμπορίας ναυτιλιακού πετρελαίου. Φέτος, θα είναι η πρώτη χρονιά δράσης τους.

Όσον αφορά τα τελωνεία, αυτή τη στιγμή υπάρχουν ηλεκτρονικά συστήματα αυτόματης καταγραφής των οχημάτων που περνάνε και γίνεται η προεργασία για να τοποθετηθούν τα ηλεκτρονικά αυτά συστήματα κατά μήκος των οδών, για μια πιο αποτελεσματική παρακολούθηση των βυτιοφόρων.

Επίσης, έχει δημιουργηθεί σύστημα ηλεκτρονικής παρακολούθησης της πορείας των εφοδιαστικών πλοίων, γνωστό ως AIS, δηλαδή, automatic identification system –αυτόματο σύστημα αναγνώρισης. Πιο συγκεκριμένα, τον περασμένο Οκτώβριο ολοκληρώθηκε ο σχετικός διαγωνισμός και η επιλεγείσα εταιρεία ανέλαβε την ανάπτυξη της συγκεκριμένης υπηρεσίας, η οποία θα είναι έτοιμη για χρήση από τα τελωνεία και το ΣΔΟΕ μέσα στον αμέσως επόμενο μήνα.

Να έρθω τώρα σύντομα στα περαιτέρω μέτρα που θα λάβει η κυβέρνηση για την αντιμετώπιση του λαθρεμπορίου καυσίμων.

Η κυβέρνηση επιδιώκει, πρώτον, να επεκτείνει το προαναφερθέν ηλεκτρονικό σύστημα καταγραφής εισροών και εκροών καυσίμων στο σύνολο της εφοδιαστικής αλυσίδας, από τα διυλιστήρια μέχρι και τα πρατήρια διάθεσης καυσίμων, μία αρμοδιότητα που έχει αναληφθεί από τη ΓΓ Πληροφοριακών Συστημάτων και τη ΓΓ Ενέργειας.

Δεύτερον, επιδιώκει να ενισχύσει το ΣΔΟΕ με κατάλληλη τεχνολογία, εκπαίδευση και πιο αποφασιστικό και σαφή προσανατολισμό όσον αφορά τους επιτόπιους ελέγχους.

Να τοποθετήσει -στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης των τελωνείων- έξι σταθερά συστήματα με ακτίνες «Χ» στις μεθοριακές περιοχές, για την παρακολούθηση των βυτιοφόρων.

Έχει αποφασιστεί πολύ στενή συνεργασία μεταξύ των Υπουργείων Οικονομικών, Ανάπτυξης και Προστασίας του Πολίτη, για την καταπολέμηση της λαθρεμπορίας καυσίμων που αποτελεί αυτή τη στιγμή βασική προτεραιότητα της κυβέρνησης.

Πιστεύω, κ. Πρόεδρε, ότι με την εξασφάλιση της σωστής λειτουργίας, του συντονισμού αλλά και της συνεργασίας όλων των ελεγκτικών μηχανισμών θα αποδώσουν πιο αποτελεσματικά και οι πόροι οι οποίοι επενδύονται από το κράτος για την αντιμετώπιση του λαθρεμπορίου καυσίμων.

Κλείνοντας θα ήθελα να επισημάνω ότι η προστασία της νομιμότητας και η υπεράσπιση του κράτους δικαίου, είναι κορυφαίες προτεραιότητες αυτής της κυβέρνησης. Σε μια περίοδο που ο ελληνικός λαός δοκιμάζεται σκληρά και η χώρα παλεύει για την οικονομική της επιβίωση, η συστηματική καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, του λαθρεμπορίου και του οικονομικού εγκλήματος είναι στοιχειώδης υποχρέωση απέναντι στον Έλληνα πολίτη, και είναι η τελευταία γραμμή υπεράσπισης του δημόσιου συμφέροντος και της κοινωνικής δικαιοσύνης. Οφείλουμε όλοι, από την κορυφή της πολιτικής ηγεσίας μέχρι κάθε υπάλληλο και λειτουργό του κράτους, να δίνουμε την καθημερινή μάχη στο πεδίο αυτό. Και σκοπεύουμε να το κάνουμε.

Δευτερολογία

Κύριε Πρόεδρε του ΛΑΟΣ, όπως ανέφερα προηγουμένως, μέσα από την ενίσχυση του ελέγχου, καθώς και με την ενίσχυση και αναδιοργάνωση των τελωνείων και του ΣΔΟΕ, επιδιώκεται να αντιμετωπιστεί αυτό το σημαντικό πρόβλημα του λαθρεμπορίου καυσίμων.

Όσον αφορά τις άλλες διαπιστώσεις, τις οποίες κάνατε πριν, θα τις εξετάσουμε με προσοχή, και πρέπει να είστε σίγουρος ότι ο νόμος πρόκειται να επιβληθεί.

Σας ευχαριστώ.

Πιστεύω ότι το σχέδιο νόμου που θα συζητήσουμε σήμερα περιλαμβάνει σημαντικές διαρθρωτικές αλλαγές, προκειμένου να επιτευχθούν αυτοί οι στόχοι. Ορισμένες από τις προτεινόμενες αλλαγές αποτελούν υποχρεώσεις της χώρας στο πλαίσιο του Μνημονίου. Πρόκειται όμως και για μέτρα που θα δημιουργήσουν προϋποθέσεις για την ανάπτυξη της οικονομίας, μέτρα τα οποία τα χρειάζεται η οικονομία είτε έτσι είτε αλλιώς, ανεξάρτητα από τις δεσμεύσεις που έχουμε έναντι των Ευρωπαίων εταίρων.

Δεν θέλω να μακρηγορήσω στην εισαγωγή. Το νομοσχέδιο -όπως έχετε δει- και η αιτιολογική έκθεση που το συνοδεύει, είναι κείμενα εκτενέστατα που περιλαμβάνουν διάφορες θεματικές ενότητες και πάρα πολλές ρυθμίσεις. Ο καθ’ ύλην αρμόδιος Υπουργός κ. Χρυσοχοΐδης θα αναπτύξει αναλυτικά τις προτεινόμενες ρυθμίσεις αυτού του σχεδίου νόμου.
Θα ήθελα, όμως, πολύ σύντομα να υπογραμμίσω ορισμένες από αυτές τις ρυθμίσεις, τις οποίες θεωρώ ιδιαίτερα σημαντικές:

Η πρώτη είναι η θέσπιση οριζοντίων διατάξεων για την απλοποίηση των διαδικασιών αδειοδότησης των επιχειρήσεων.
Μία άλλη σειρά ρυθμίσεων, αφορά τη βελτίωση του καθεστώτος στρατηγικών επενδύσεων και τη σύσταση ειδικής μονάδας αδειοδοτικής προώθησης των επενδύσεων.

Η θεσμοθέτηση μηχανισμού ελέγχου της ποιότητας και ασφάλειας των βιομηχανικών προϊόντων και Υπηρεσιών, αποτελεί, επίσης, υποχρέωση προς τον σχετικό Ευρωπαϊκό Κανονισμό και έχει και ιδιαίτερη σημασία από ουσιαστικής πλευράς. Επιπλέον, αποτελεί και μνημονιακή υποχρέωση η οποία έπρεπε να είχε ολοκληρωθεί στο τέταρτο τρίμηνο του 2011.

Πιστεύω ακόμη ότι σημαντική δέσμη μέτρων, που περιλαμβάνεται στο υπό συζήτηση νομοσχέδιο, αφορά την απλοποίηση των διαδικασιών άσκησης εξαγωγικών δραστηριοτήτων. Όλοι συνεχώς υπογραμμίζουμε ότι η βελτίωση των εξαγωγικών επιδόσεων της χώρας αποτελεί κύριο μοχλό για τη στήριξη της οικονομικής δραστηριότητας, ιδιαίτερα σε μια περίοδο που η οικονομική δραστηριότητα επηρεάζεται δυσμενώς και από το διεθνές περιβάλλον, αλλά και από τη διαδικασία οικονομικής προσαρμογής. Συνεπώς, η προτεινόμενη απλοποίηση των διαδικασιών άσκησης εξαγωγικών δραστηριοτήτων έχει κι αυτή ουσιαστική σημασία από μόνη της, αλλά επιπλέον απορρέει και από τις διατάξεις του Μνημονίου, με ορίζοντα υλοποίησης το τέταρτο τρίμηνο του 2011.

Να επισημάνω επιπροσθέτως δύο – τρία άλλα σημεία, τα οποία είναι:

Η διευκόλυνση της σύστασης και λειτουργίας Ελευθέρων Ζωνών και Ελευθέρων Αποθηκών.

Η θεσμοθέτηση ενός νέου εταιρικού τύπου της ιδιωτικής κεφαλαιουχικής εταιρίας, η οποία έχει ιδιαίτερη σημασία για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Η ολική άρση του καμποτάζ, ένα θέμα που συζητείται από καιρό, με σκοπό την ενίσχυση της κρουαζιέρας, με την κατάργηση όλων εκείνων των ρυθμίσεων, που δεν κατέτειναν ουσιωδώς στην προστασία του δημοσίου συμφέροντος, αλλά αντιθέτως λειτουργούσαν ανασταλτικά στην ανάπτυξη του θαλασσίου τουρισμού της χώρας.

Ανέφερα επτά (7) από τις πολλές ρυθμίσεις που περιλαμβάνονται σε αυτό το νομοσχέδιο, είναι και πολλές άλλες. Θα παρακαλέσω τον Υπουργό Ανάπτυξης κ. Χρυσοχοΐδη, να μας τις παρουσιάσει λεπτομερέστερα και να υπογραμμίσει τη σημασία τους.

Είμαι πεπεισμένος ότι, η σημερινή συζήτηση θα βοηθήσει στην περαιτέρω εμβάθυνση της σημασίας των διατάξεων και των ρυθμίσεων του συγκεκριμένου νομοσχεδίου. Ρυθμίσεις των οποίων η εφαρμογή θα συμβάλει, κατά τρόπο αποφασιστικό, στην επανεκκίνηση της οικονομικής δραστηριότητας. Να σας υπενθυμίσω ότι μόλις αναφέρθηκα σε τέσσερις από αυτές που συνδέονται με τις μνημονιακές υποχρεώσεις μας.
Σας ευχαριστώ.

- Είναι το πρώτο Υπουργικό Συμβούλιο του 2012 και θα ήθελα να ευχηθώ σε όλους καλή χρονιά, και κυρίως να ευχηθώ καλή χρονιά για την πατρίδα μας, τους Έλληνες και τις Ελληνίδες. Έχουμε τη μεγάλη ευθύνη να εργαστούμε πολύ σκληρά και αποτελεσματικά ώστε να καταστήσουμε το 2012 έτος εξόδου της χώρας μας από αυτήν τη δεινή οικονομική κρίση, τη χειρότερη ολόκληρης της μεταπολεμικής περιόδου.

- Το 2012 θα είναι ένα δύσκολο έτος, δεν υπάρχει αμφιβολία γι’ αυτό. Με την αρχή του 2012 μπαίνουμε στην πιο κρίσιμη περίοδο για την πορεία της ελληνικής οικονομίας. Οι επόμενοι τρεις μήνες και οι αμέσως επόμενες εβδομάδες θα είναι εξαιρετικά κρίσιμες.

- Όπως ξέρετε, βρίσκονται σε εξέλιξη οι διαβουλεύσεις για την εθελούσια αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους. Εάν οι διαβουλεύσεις αυτές ολοκληρωθούν επιτυχώς, ένα σημαντικό βάρος θα φύγει από τις πλάτες της χώρας. Από τη μεγάλη μείωση του χρέους και του ετήσιου κόστους εξυπηρέτησής του θα εξοικονομηθούν πόροι για την οικονομία μας, προς όφελος των ελλήνων πολιτών και των επόμενων γενεών, πόροι που μπορούν να στηρίξουν την ανάπτυξη αλλά και την προστασία των πιο ευπαθών κοινωνικών ομάδων.

- Η συμφωνία για τη μείωση του δημόσιου χρέους, σε ένα μέγεθος που προσεγγίζει τα 100 δισ. ευρώ, μια σύνθετη διαδικασία από μόνη της, δεν μπορεί να ολοκληρωθεί και να εφαρμοστεί χωρίς να κλείσει η διαπραγμάτευση για το νέο οικονομικό πρόγραμμα με τους εταίρους και τους διεθνείς οργανισμούς που μας χρηματοδοτούν. Όπως ξέρετε, στα μέσα Ιανουαρίου ξεκινά η διαπραγμάτευση με την τρόικα, για τη διαμόρφωση ενός αξιόπιστου προγράμματος οικονομικής προσαρμογής για την τριετία 2012-15. Επομένως από την επιτυχή ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων αυτών και την ψήφιση της νέας δανειακής συμφωνίας εξαρτάται πλήρως η συνέχιση της χρηματοδότησης της χώρας, η στήριξη της οικονομίας και του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Εξαρτάται επίσης και η υλοποίηση της συμφωνίας μείωσης του δημόσιου χρέους στα πλαίσια του PSI. Καμία συμφωνία δεν μπορεί να σταθεί από μόνη της, η μια είναι προϋπόθεση της άλλης.

- Προετοιμαζόμαστε μεθοδικά για τη διαπραγμάτευση με την τρόικα. Απαραίτητη προϋπόθεση προκειμένου να ολοκληρωθεί η διαπραγμάτευση αυτή με τρόπο επωφελή για τα συμφέροντα της Ελλάδας είναι η κυβέρνησή μας να έχει κλείσει όλα τα εκκρεμή κεφάλαια των δεσμεύσεων που έχουμε αναλάβει απέναντι στους εταίρους και τους διεθνείς οργανισμούς που μας χρηματοδοτούν.

- Θέλω να υπογραμμίσω ότι το πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής, και οι συνακόλουθες δεσμεύσεις της χώρας μας, δεν αφορούν μόνο το δημοσιονομικό έλλειμμα και το στόχο του πρωτογενούς πλεονάσματος του προϋπολογισμού. Αφορούν επίσης και το έλλειμμα ανταγωνιστικότητας της χώρας, το οποίο εξακολουθεί να αποτυπώνεται στο μεγάλο έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών.

- Είχα την ευκαιρία χθες να τονίσω στους κοινωνικούς εταίρους ότι εάν δεν κλείσουμε το χάσμα ανταγωνιστικότητας της οικονομίας μας σε σχέση με τις άλλες χώρες της ευρωζώνης δεν θα μπορέσουμε να βγούμε από την κρίση. Δεν θα μπορέσουμε, επίσης να συνυπάρξουμε με τους εταίρους μας κατά τρόπο αποτελεσματικό, βιώσιμο και επωφελή. Και η αποκατάσταση της ανταγωνιστικότητας απαιτεί πολλές διαρθρωτικές παρεμβάσεις, που αφορούν μεταξύ άλλων τις αγορές εργασίας, προϊόντων, υπηρεσιών και επαγγελμάτων, τη δημόσια διοίκηση, το φορολογικό σύστημα, τις υποδομές και τη λειτουργία της δικαιοσύνης. Στους τομείς αυτούς η κυβέρνηση προωθεί αλλαγές.

- Πρέπει τις αμέσως επόμενες εβδομάδες όλοι μας, ο καθένας και η καθεμία στο υπουργείο του, να επιταχύνουμε τους ρυθμούς υλοποίησης για να φέρουμε σε πέρας όλα όσα έχουμε δεσμευτεί να κάνουμε. Όλοι κρινόμαστε από τις επιδόσεις μας. Και θα κάνουμε ό,τι χρειαστεί προκειμένου να εξασφαλίσουμε ότι η χώρα δεν θα αποτύχει.

- Αν οι διαδικασίες που σας ανέφερα ολοκληρωθούν θετικά, θα έχει εξασφαλιστεί η χρηματοδότηση της χώρας για τα επόμενα χρόνια. Αν φέρουμε σε πέρας την αποστολή αυτή, θα μπορούμε να πούμε ότι η χώρα αρχίζει να πατάει σε στέρεο έδαφος.

- Ακούω από διάφορες πλευρές για «κόκκινες γραμμές». Για μένα κόκκινη γραμμή είναι η σωτηρία της χώρας και η διασφάλιση ενός ασφαλούς μέλλοντος για τους πολίτες της. Αυτή είναι η αποστολή αυτής της κυβέρνησης και αυτήν πρέπει να υπηρετήσουμε, με κάθε δύναμη που διαθέτουμε.

Κατά τις συναντήσεις του με τους κοινωνικούς εταίρους, ο Πρωθυπουργός κ. Λουκάς Παπαδήμος τόνισε μεταξύ άλλων τα εξής:

- Με την αρχή του 2012 μπαίνουμε στην πιο κρίσιμη περίοδο για την πορεία της ελληνικής οικονομίας. Θα είναι καθοριστικοί οι επόμενοι τρεις μήνες, και εξαιρετικά κρίσιμες οι αμέσως επόμενες εβδομάδες. Όπως ξέρετε βρίσκεται σε εξέλιξη η διαβούλευση για την εθελούσια αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους, που εάν ολοκληρωθεί επιτυχώς θα απομειώσει σημαντικό βάρος του δημόσιου χρέους, εξοικονομώντας πόρους για την οικονομία μας, για την ανάπτυξη και την κοινωνική προστασία, προς όφελος των επόμενων γενεών.

- Επίσης στα μέσα Ιανουαρίου ξεκινά η διαπραγμάτευση με την τρόικα, που θα εστιαστεί στη διαμόρφωση ενός αξιόπιστου προγράμματος οικονομικής προσαρμογής για την τριετία 2012-15. Από αυτήν εξαρτάται όχι μόνο η εφαρμογή της συμφωνίας μείωσης του χρέους, αλλά εξαρτάται πλήρως η συνέχιση της χρηματοδότησης της χώρας. Χωρίς την συμφωνία με την τρόικα και την παρεπόμενη χρηματοδότηση, η Ελλάδα τον Μάρτιο αντιμετωπίζει άμεσο κίνδυνο άτακτης χρεοκοπίας.

- Επομένως από τις πράξεις και τις αποφάσεις μας κατά τις επόμενες εβδομάδες θα κριθούν τα πάντα.

- Ζήτησα να συναντηθώ σήμερα με τη ΓΣΕΕ, τον ΣΕΒ, τη ΓΣΕΒΕ και την ΕΣΕΕ, και την Δευτέρα θα συναντήσω την αντιπροσωπεία του ΣΕΤΕ. Ξεκινάμε σήμερα ένα γύρο διαβουλεύσεων με τους κοινωνικούς εταίρους. Πρέπει οι παραγωγικές δυνάμεις της χώρας, ο κόσμος της επιχειρηματικότητας, ο κόσμος της εργασίας, ο ελληνικός λαός γενικότερα, να έχουμε όλοι πλήρη και ακριβή επίγνωση της κρισιμότητας των περιστάσεων. Από τις αποφάσεις και τις πράξεις μας εξαρτάται όχι απλώς η δυνατότητα της χώρας να επανέλθει σε βιώσιμη πορεία σταθεροποίησης και ανάκαμψης, αλλά και το ίδιο το μέλλον μας στο ευρώ.

- Δεν θα μπορέσουμε να μπούμε σε διατηρήσιμη πορεία ανάκαμψης και αύξησης της απασχόλησης εάν δεν αποκαταστήσουμε την ανταγωνιστικότητα. Η έλλειψη ανταγωνιστικότητας είναι η θεμελιώδης αιτία για την καθίζηση της οικονομίας και την διόγκωση της ανεργίας.

- Η ανταγωνιστικότητα δεν είναι συνάρτηση ενός μόνο παράγοντα. Εξαρτάται από το εργασιακό κόστος, τη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης, το φορολογικό σύστημα, τη βελτίωση των υποδομών, την λειτουργία της δικαιοσύνης, την πάταξη της διαφθοράς, τα επίπεδα της παραγωγικότητας, την ποιότητα των προϊόντων και υπηρεσιών. Σε όλους αυτούς τους τομείς επιχειρούμε αλλαγές, ώστε αφενός να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα των δυνάμεων που δρουν σήμερα στην οικονομία, και αφετέρου να προσελκυστούν νέες επενδύσεις, που θα φέρουν θέσεις εργασίας. Δεν είναι μόνο το κόστος εργασίας καθοριστικός παράγοντας ανταγωνιστικότητας. Αλλά είναι και το κόστος εργασίας.

- Θέλω να καλέσω τους κοινωνικούς εταίρους να καταβάλουν μεγάλη προσπάθεια στις διαπραγματεύσεις για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας και την ενίσχυση της απασχόλησης. Η λειτουργία της αγοράς εργασίας και η σχέση με τις ανταγωνίστριες οικονομίες είναι καθοριστικοί παράγοντες. Κατά τη δεκαετία από την εισαγωγή του ευρώ έως το 2010, η ελληνική οικονομία υπέστη απώλεια ανταγωνιστικότητας της τάξεως του 25% σε σχέση με τις πιο ανταγωνιστικές χώρες της Ευρωζώνης.

- Οι διεθνείς οργανισμοί και οι Ευρωπαίοι εταίροι έχουν θέσει σειρά θεμάτων προς επανεξέταση στα πλαίσια του κοινωνικού διαλόγου, προκειμένου να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα και να ενισχυθεί η απασχόληση. Μεταξύ των θεμάτων αυτών είναι και ο ελάχιστος μισθός, είναι ο 13ος – 14ος μισθός, είναι οι αυτόματες ωριμάνσεις, που συνιστούν ετήσιες αυξήσεις ανεξάρτητες από την παραγωγικότητα και τις άλλες συνθήκες της οικονομίας, που οδηγούν σε σωρευτική διάβρωση της ανταγωνιστικότητας. Είναι επίσης διάφορες κανονιστικές ρυθμίσεις που επηρεάζουν αρνητικά την ανταγωνιστικότητα.

- Οι αποφάσεις που αφορούν συλλογικές συμβάσεις πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους όχι μόνο τα οφέλη για τους εργαζόμενους αλλά και τις επιπτώσεις για όσους δεν έχουν δουλειά. Μεγάλο πρόβλημα της οικονομίας μας είναι το πολύ μεγάλο ποσοστό των μακροχρόνια ανέργων και των νέων ανέργων. Το πρόβλημα αυτό συνδέεται με κανονιστικές ακαμψίες και δυσκολίες εισόδου στην αγορά εργασίας, συνδέεται επίσης με το μισθολογικό και μη μισθολογικό κόστος της εργασίας.

- Το χρονοδιάγραμμα του κοινωνικού διαλόγου είναι ιδιαίτερα φιλόδοξο καθώς οι συνθήκες είναι εξαιρετικά πιεστικές. Πρέπει οι διαδικασίες να ολοκληρωθούν ως το τέλος του μήνα Ιανουαρίου. Και τούτο διότι το αποτέλεσμά τους θα ληφθεί υπόψη για να αξιολογηθούν οι επιδόσεις της οικονομίας, οι οποίες θα επηρεάσουν τη χρηματοδότηση της χώρας. Δεν έχουμε λοιπόν την πολυτέλεια για παρατεταμένες συλλογικές διαπραγματεύσεις. Πρέπει να ολοκληρωθούν πολύ σύντομα.

- Παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί, έχουμε ακόμα πολύ δρόμο μπροστά μας, σε ό,τι αφορά όχι μόνο την μείωση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων αλλά και τη βελτίωση της λειτουργίας των αγορών και αποκατάσταση της ανταγωνιστικότητας. Μέσα στις αμέσως επόμενες εβδομάδες θα έχουμε την αποτίμηση των εταίρων μας για το αν μπορούν να εξακολουθούν να στηρίζουν την οικονομία μας. Υπάρχει ισχυρός σκεπτικισμός ως προς την πρόοδο που έχει συντελεστεί σε σχέση με την έκταση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουμε. Εάν δεν κάνουμε σημαντικά βήματα, εάν δεν κερδίσουμε τις εντυπώσεις, η αξιολόγηση των εταίρων και της τρόικα δεν θα είναι θετική.

- Δεν μπορούμε να εθελοτυφλούμε. Δεν μπορούμε να ξεκινάμε το διάλογο από τη βάση δεδομένων και αμετακίνητων κεκτημένων, διότι αύριο κινδυνεύουμε να μην έχουμε τίποτα.

- Εάν δεν κάνουμε τις αναγκαίες προσαρμογές, είναι δεδομένο ότι δεν μπορούμε να αναμένουμε ότι τα άλλα κράτη της ΕΕ και οι διεθνείς οργανισμοί θα συνεχίσουν να χρηματοδοτούν μια χώρα που δεν προσαρμόζεται στην πραγματικότητα και δεν αντιμετωπίζει τα προβλήματά της. Εάν αυτό συμβεί, εάν η χρηματοδότηση των εταίρων μας διακοπεί, τότε οι επιπτώσεις θα είναι πραγματικά τραγικές για τα εισοδήματα των εργαζομένων, και η ανεργία θα αυξηθεί ακόμα περισσότερο.

- Εάν θέλουμε να διασφαλίσουμε τα πιο σημαντικά κεκτημένα –την συμμετοχή μας σε ένα ισχυρό νόμισμα, το ευρώ, την αποφυγή της μαζικής, κατακόρυφης υποτίμησης των εισοδημάτων που μια ανεξέλεγκτη χρεοκοπία και έξοδος από το ευρώ θα συνεπάγονταν. Εάν θέλουμε να εξασφαλίσουμε τα πιο σημαντικά κεκτημένα της χώρας μας, τότε πρέπει να δεχτούμε μια μείωση των εισοδημάτων βραχυπρόθεσμα, στο βαθμό που είναι αναγκαία για την ανάκτηση ανταγωνιστικότητας, και για την δημιουργία πρόσφορων συνθηκών για την αύξηση της απασχόλησης και της οικονομικής δραστηριότητας. Σε μια τέτοια περίπτωση, και αφού θα έχουμε διασφαλίσει το θεμελιώδες πλαίσιο σταθερότητας, μπορούμε να προσδοκούμε βάσιμα μια μεσοπρόθεσμη αύξηση των εισοδημάτων, με τη βελτίωση της παραγωγικότητας και ανταγωνιστικότητας. Θα χρειαστεί να δεχτούμε περιορισμένες θυσίες για να αποτρέψουμε μια καταστροφική έκβαση, να δώσουμε λίγα προκειμένου να μην χάσουμε τα πολλά.

- Αυτά δεν συνιστούν εκβιασμό, ούτε ψευδή διλήμματα, ούτε επιχείρηση τρομοκράτησης της κοινής γνώμης, όπως ορισμένοι ενδεχομένως να σπεύσουν να πουν. Αυτά είναι χωρίς ωραιοποιήσεις η πραγματικότητα. Και οφείλω να εκθέσω ενώπιόν σας την πραγματική κατάσταση της χώρας, όσο οδυνηρή κι αν είναι η περιγραφή της. Και έχω επίσης την υποχρέωση να πω ότι οι προσαρμογές που πρέπει να γίνουν δεν είναι μόνο αναγκαίες για να πάρουμε την επόμενη δόση της χρηματοδότησης, αλλά για να ανορθώσουμε την οικονομία μας αποκαθιστώντας την χαμένη ανταγωνιστικότητα και επιτυγχάνοντας τη δημοσιονομική εξυγίανση. Μόνο έτσι διαθέτουμε ελπίδα οικονομικής ανάκαμψης.

- Αυτά τα ζητήματα σας καλώ να εξετάσετε με προσοχή, λαμβάνοντας υπόψη τις συνθήκες που επικρατούν σε γειτονικές χώρες αλλά και σε χώρες της Ευρωζώνης. Δεν πρέπει να δείτε μόνο τη διαχρονική εξέλιξη της αμοιβής εργασίας αλλά και τη σύγκρισή της με ό,τι ισχύει σε άλλες χώρες που μας ανταγωνίζονται οικονομικά.

- Στον κοινωνικό διάλογο που ανοίγει, οι εταίροι πρέπει να δείξουν πνεύμα συνεννόησης και συνεργασίας. Ο επιχειρηματικός κλάδος να αναλάβει τις υποχρεώσεις του, με πνεύμα κοινωνικής ευθύνης και διασφάλισης θέσεων εργασίας. Τα συνδικάτα να προσαρμόσουν τα αιτήματά τους σε αυτή την δύσκολη συγκυρία υψηλής ανεργίας, προστατεύοντας το αγαθό της κοινωνικής και εργασιακής ειρήνης, που αποτελεί προϋπόθεση για επενδύσεις και δημιουργία θέσεων εργασίας.

- Οι συνθήκες επιτάσσουν μια μεγάλη κοινωνική συμφωνία, με άξονες την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση. Τέτοιες μεγάλες κοινωνικές συμφωνίες έχουν γίνει σε πολλές χώρες, όπως η Γερμανία, η Ολλανδία, οι Σκανδιναβικές χώρες. Γενναίες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, με τη συναίνεση των συνδικάτων, από τις οποίες η οικονομία κέρδισε σε ανάπτυξη και οι εργαζόμενοι ανταμείφθηκαν με σημαντική μείωση της ανεργίας και μεταγενέστερη αύξηση των εισοδημάτων. Από αυτές τις κοινωνικές συμφωνίες κέρδισαν όλοι.

Αθήνα, 29 Δεκεμβρίου 2011

Εισερχόμεθα στο κύριο θέμα της ημερήσιας διάταξης του σημερινού Υπουργικού Συμβουλίου, το οποίο περιλαμβάνει τρεις ενότητες. Το κύριο αντικείμενο αυτού του σχεδίου νόμου είναι η ενσωμάτωση στην ελληνική έννομη τάξη δύο κοινοτικών Οδηγιών στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος: της Οδηγίας 99 του 2008 για την ποινική προστασία του περιβάλλοντος, και της Οδηγίας του 98 του 2008 για την παραγωγή και τη διαχείριση αποβλήτων. Επιπροσθέτως, το νομοσχέδιο έχει μια τρίτη ενότητα που περιλαμβάνει ρυθμίσεις επί διαφόρων θεμάτων αρμοδιότητας επίσης του Υπουργείου Περιβάλλοντος.

Δυο-τρεις εισαγωγικές παρατηρήσεις από πλευράς μου:

Στην πρώτη ενότητα γίνεται ενσωμάτωση στο εθνικό Δίκαιο της κοινοτικής Οδηγίας που αφορά την ποινική προστασία του περιβάλλοντος. Με την ποινική προστασία επιτυγχάνεται η συμπλήρωση άλλων διατάξεων που αφορούν τη διοικητική και την αστική προστασία. Ειδικότερα, επιδιώκεται τα κράτη-μέλη της ΕΕ να προστατεύσουν το περιβάλλον, υποχρεώνοντάς τα να κάνουν χρήση ποινικών εργαλείων. Αλλά το Ποινικό Δίκαιο είναι της αρμοδιότητας κάθε-κράτους μέλους ξεχωριστά. Με άλλα λόγια, η Οδηγία αυτή προδιαγράφει τις πράξεις εκείνες και τις παραλείψεις που συνιστούν προσβολή στο περιβάλλον κατά τρόπο παράνομο και αφήνει σε εμάς, δηλαδή στη δική μας έννομη τάξη, την υποχρέωση να προσδιορίσουμε τον ποινικό κολασμό τους σύμφωνα με τις ιδιαιτερότητες του δικού μας ποινικού συστήματος.

Η δεύτερη ενότητα, που αφορά την ενσωμάτωση στο εθνικό Δίκαιο της Οδηγίας για τα απόβλητα και την κατάργηση ορισμένων συναφών οδηγιών, αφορά την εναρμόνιση του Δικαίου και επιβάλλει τη συμμόρφωση και τον εκσυγχρονισμό του θεσμικού πλαισίου που διέπει τη διαχείριση των αποβλήτων στην Ελλάδα, έτσι ώστε να είναι συμβατό με τις επιταγές της Οδηγίας.

Με αυτό το σχέδιο νόμου καθορίζεται μια νέα στρατηγική αντίληψη και μια πολιτική στη διαχείριση των αποβλήτων με κύριο στόχο την μετάβαση σε μια κοινωνία ανακύκλωσης με υψηλό επίπεδο αποδοτικότητας των πόρων.

Μετά την παρουσίαση του σχεδίου νόμου από τον καθ’ ύλην αρμόδιο υπουργό, Γιώργο Παπακωνσταντίνου, ο Πρωθυπουργός Λουκάς Παπαδήμος τόνισε:

Συγχαίρω τον Υπουργό ΠΕΚΑ για την εισήγηση που μας έκανε. Όλοι συμφωνούμε ότι το ΣΝ που αφορά την «Ποινική προστασία του περιβάλλοντος» και το πλαίσιο «Παραγωγής και διαχείρισης αποβλήτων» είναι ιδιαίτερα σημαντικό κυρίως για την προστασία του περιβάλλοντος αλλά και για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής, πράγμα που θα συμβάλει τόσο στην ενίσχυση της οικολογικής δραστηριότητας όσο και στην ανάπτυξη πόρων.

Το Υπουργικό Συμβούλιο εγκρίνει το ΣΝ, και οι επισημάνσεις-παρατηρήσεις που έγιναν από τα μέλη του Υπουργικού Συμβουλίου για συμπλήρωση επιμέρους διατάξεων έχουν ως στόχο την περαιτέρω προστασία του περιβάλλοντος ώστε να καθίσταται αποτελεσματική η εφαρμογή των διατάξεων αυτών.

Όμως οι νόμοι δεν αρκούν. Αποτελούν ένα αναγκαίο πρώτο βήμα, ωστόσο θα πρέπει να ακολουθήσουν και άλλα, που να εγγυώνται την εφαρμογή τους. Προς τούτο απαιτούνται συντονισμένες ενέργειες από την κυβέρνηση, την περιφέρεια και την τοπική αυτοδιοίκηση, με σαφή όμως οριοθέτηση των αρμοδιοτήτων τους.

Αθήνα,22 Δεκεμβρίου 2011

Πριν δώσω το λόγο στον Υπουργό Δικαιοσύνης κ. Μιλτιάδη Παπαϊωάννου για να παρουσιάσει το Σχέδιο νόμου < <για τη δίκαιη δίκη και την αντιμετώπιση φαινομένων αρνησιδικίας>>, θα ήθελα συνοπτικά να κάνω ορισμένες σχετικές παρατηρήσεις. Πρώτον, να υπογραμμίσω ότι η αναμόρφωση και ο εκσυγχρονισμός του συστήματος απονομής δικαιοσύνης αποτελεί βασική προτεραιότητα στο πλαίσιο των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που καλείται να εφαρμόσει η ελληνική κυβέρνηση.

Δεύτερον, η βελτίωση της ποιότητας και της αποτελεσματικής λειτουργίας του δικαστικού συστήματος έχει μεγάλη σημασία, όχι μόνο για την ενίσχυση της σχέσης εμπιστοσύνης του πολίτη με το δικαστικό σύστημα και την εμπέδωση του αισθήματος δικαίου στην κοινωνία, αλλά και για την ορθή και δίκαιη λειτουργία της αγοράς και της οικονομίας.
Πιστεύω ότι ένα σύγχρονο και αποτελεσματικό δικαιοδοτικό σύστημα και ένα εύρυθμο και λειτουργικό δικαστικό πρότυπο θα ενθαρρύνουν τις ιδιωτικές επενδύσεις και την οικονομική δραστηριότητα. Αν βελτιωθεί το δικαιοδοτικό σύστημα που σήμερα υπάρχει –και αυτό είναι το αντικείμενο του νομοσχεδίου– αυτό θα δώσει ευκαιρίες σε νέους επιχειρηματίες, θα συντελέσει στην καταπολέμηση της διαφθοράς, θα αμβλύνει τις ανισότητες και γενικότερα θα διευκολύνει τη λειτουργία της οικονομίας και θα ενισχύσει τις επενδύσεις.

Επομένως, θεωρώ ότι το σχέδιο νόμου που θα συζητηθεί σήμερα , είναι ουσιαστικό όχι μόνο για τη βελτίωση της ποιότητας της δικαιοσύνης και την αποτελεσματική λειτουργία του δικαστικού συστήματος, αλλά έχει και σημασία για τη στήριξη της οικονομίας σε μεσομακροπρόθεσμη βάση.

Όπως ξέρετε, το νομοσχέδιο αυτό έχει ήδη αναρτηθεί στην ιστοσελίδα open government από τις 14 Δεκεμβρίου και έχει ξεκινήσει η διαδικασία της δημόσιας διαβούλευσης, η οποία θα συνεχιστεί ως τις αρχές της επόμενης εβδομάδας. Μετά τη σημερινή συζήτηση στο Υπουργικό Συμβούλιο θα οριστικοποιηθεί το νομοσχέδιο, με στόχο να κατατεθεί στη Βουλή στις αρχές Ιανουαρίου. Είναι ένα σημαντικό νομοσχέδιο το οποίο καλύπτει όλο το φάσμα της διοικητικής, πολιτικής, και ποινικής δίκης, και αποτελεί προτεραιότητα του έργου της κυβέρνησης.

Ο Πρωθυπουργός Λουκάς Παπαδήμος συνοψίζοντας τα αποτελέσματα της συζήτησης του σχεδίου νόμου «για τη δίκαιη δίκη και την αντιμετώπιση φαινομένων αρνησιδικίας», είπε τα εξής:

«Δύο ειδικές παρατηρήσεις και δύο γενικότερου χαρακτήρα. Όσον αφορά το νομοσχέδιο: θεωρώ ότι περιλαμβάνει πολλές ορθές και καινοτόμες ρυθμίσεις για τη βελτίωση και αναμόρφωση του συστήματος απονομής δικαιοσύνης, και προτείνω να το στηρίξουμε.

Άκουσα τις παρατηρήσεις μελών του Υπουργικού Συμβουλίου και θα ήθελα να προσθέσω δύο δικές μου επισημάνσεις:

Η πρώτη αφορά τις προτεινόμενες τροποποιήσεις του ποινικού κώδικα και των ειδικών ποινικών νόμων, με τις οποίες μετατρέπονται σε πταίσματα κατηγορίες αδικημάτων και αποποινικοποιούνται συγκεκριμένες συμπεριφορές, όπως στα άρθρα 24 και 38. Πρέπει να προσέξουμε ότι αυτές οι τροποποιήσεις, που προφανώς προτείνονται προκειμένου να επιταχυνθεί η διαδικασία απονομής δικαιοσύνης, δεν δημιουργούν προβλήματα.

Η δεύτερη παρατήρηση αφορά ρυθμίσεις που αποσκοπούν στην επιτάχυνση της εκδίκασης υποθέσεων, η οποία έχει μεγάλη σημασία, με τη σύσταση μονομελών εφετείων για κακουργήματα. Η προτεινόμενη ρύθμιση ενέχει κινδύνους και αυτό επισημάνθηκε από ορισμένα μέλη του Υπουργικού Συμβουλίου. Αυτοί οι κίνδυνοι πρέπει να ληφθούν υπόψη και να αντιμετωπιστούν. Δεν έχω συγκεκριμένη πρόταση. Εναλλακτική λύση θα ήταν να διατηρήσουμε το σημερινό σύστημα, αλλά αν αυτό συνεπάγεται δυσλειτουργίες πρέπει να βρούμε κάποια αλλαγή. Θα ήθελα να παρακαλέσω τον Υπουργό Δικαιοσύνης κ. Μιλτιάδη Παπαϊωάννου να εξετάσει αυτό το θέμα με προσοχή.

Γενικότερα, δύο τελευταία σημεία. Όλοι συμφωνούμε πως η βελτίωση της ποιότητας και της λειτουργίας του δικαστικού συστήματος είναι επιτακτική ανάγκη τόσο για την εμπέδωση αισθήματος δικαίου, όσο και για την επιτάχυνση της επενδυτικής δραστηριότητας και τη στήριξη της οικονομίας. Και για τους δύο αυτούς λόγους, οι ρυθμίσεις του σχεδίου νόμου που συζητούμε σήμερα αποτελούν δέσμευση που εντάσσεται στο πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής της Ελλάδας. Είμαστε επομένως υποχρεωμένοι να προχωρήσουμε στην αντιμετώπιση των προβλημάτων που έχουν εντοπισθεί όσον αφορά την απονομή της δικαιοσύνης.

Τέλος, ως προς τον τρόπο λειτουργίας του Υπουργικού Συμβουλίου σε μια Κυβέρνηση συνεργασίας, γνωρίζετε όλοι ότι ακόμα και σε μία μονοκομματική Κυβέρνηση μπορεί να διατυπωθούν και διατυπώνονται διαφορετικές απόψεις για επιμέρους θέματα. Και αυτό είναι φυσικό. Δεν έχουν όλα τα μέλη, ακόμα και μιας μονοκομματικής Κυβέρνησης, μία και απόλυτη άποψη ιδίως όταν πρόκειται για συγκεκριμένες, σύνθετες και πολύπλοκες διατάξεις.

Επομένως, είναι αναμενόμενο σε μια Κυβέρνηση συνεργασίας να υπάρχουν διαφορετικές απόψεις. Αλλά, όπως υπογραμμίστηκε και από αρκετά μέλη του Υπουργικού Συμβουλίου, ο σκοπός μας εδώ είναι να χρησιμοποιήσουμε αυτές τις διαφορετικές απόψεις προκειμένου να εμπλουτίσουμε τη συζήτηση και να διαμορφώσουμε ένα τελικό σχέδιο νόμου που θα είναι όσο το δυνατόν ευρύτερα αποδεκτό. Επιδίωξη είναι να πετύχουμε σύγκλιση απόψεων. Αν όμως αυτή η σύγκλιση δεν είναι εφικτή για επιμέρους θέματα, είναι αναγκαίο – αλλιώς δεν μπορεί να λειτουργήσει το Υπουργικό Συμβούλιο – να εγκριθεί ένα νομοσχέδιο με πλειοψηφία. Και στη συνέχεια, οι όποιες διαφορετικές απόψεις μπορούν να εκφραστούν στο πλαίσιο της συζήτησης που θα γίνει στο Κοινοβούλιο.»

Ας έρθουμε τώρα στο πρώτο και κύριο θέμα της ημερησίας διατάξεως που είναι η πολιτική στους τομείς κοινωνικής ασφάλισης και εργασίας. Αυτό το θέμα είναι ιδιαίτερα σημαντικό: Και για λόγους ουσιαστικούς και ενόψει της ανάγκης να προωθηθούν αναγκαίες μεταρρυθμίσεις, πριν ξεκινήσουν οι διαβουλεύσεις με την τρόικα στα μέσα Ιανουαρίου. Το ουσιαστικό ζήτημα είναι η αντιμετώπιση των αυξανόμενων ελλειμμάτων των επικουρικών ταμείων και η διασφάλιση της βιωσιμότητάς τους.

Όπως ξέρετε –και έχει επισημανθεί, νομίζω, σε προηγούμενη συνάντηση– οι αποκλίσεις των δημοσιονομικών αποτελεσμάτων από τους στόχους σε σημαντικό βαθμό αντανακλούν τα αυξανόμενα ελλείμματα από τα ασφαλιστικά ταμεία και ειδικότερα τα επικουρικά. Υπάρχει, λοιπόν, ένα άμεσο θέμα, αλλά υπάρχει και ένα μεσομακροπρόθεσμο πρόβλημα το οποίο είναι πολύ σημαντικό.

Με βάση εκτιμήσεις των αναλογιστικών μελετών που έχουν γίνει και είναι στη διάθεσή μας, στα περισσότερα επικουρικά ταμεία θα παρατηρηθεί μια σημαντική επιδείνωση στα επόμενα χρόνια και αυτό το θέμα πρέπει να αντιμετωπιστεί. Όπως είπα πριν, και για λόγους ουσιαστικούς, γιατί πρέπει να διασφαλίσουμε τη βιωσιμότητα των ταμείων, και ενόψει των διαπραγματεύσεων.

Στη σημερινή συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου, ο Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης κ. Κουτρουμάνης θα παρουσιάσει πρώτα την κατάσταση στα επικουρικά ταμεία και τις προοπτικές με βάση τις εκτιμήσεις των αναλογιστικών μελετών που υπάρχουν στη διάθεσή μας. Θα παρουσιάσει, επίσης, μια πρώτη προσέγγιση για τον τρόπο με τον οποίο θα αντιμετωπιστούν τα προβλήματα αυτά. Μια προσέγγιση που εμπεριέχει και θεσμικές διαρθρωτικές αλλαγές, αλλά εμπεριέχει επίσης σκέψεις όσον αφορά την αντιμετώπιση των ελλειμμάτων μέσα από την προσαρμογή των συντάξεων.

Μετά την παρουσίαση του κ. Κουτρουμάνη και μετά τη συζήτηση που θα ακολουθήσει στο Υπουργικό Συμβούλιο, κατά τη διάρκεια της οποίας θα ήθελα να σας παρακαλέσω να κάνετε συγκεκριμένες παρατηρήσεις, θα γίνει μια περαιτέρω επεξεργασία ούτως ώστε να διαμορφωθεί μια τελική πρόταση που θα περιέχεται σε ένα νομοσχέδιο, το οποίο πρέπει να ολοκληρωθεί, το αργότερο θα έλεγα, έως τις 10-12 Ιανουαρίου. Και βεβαίως αυτό το νομοσχέδιο θα έρθει για συζήτηση πάλι στο Υπουργικό Συμβούλιο που θα περιέχει και τις τελικές προτάσεις.
Μεταξύ της σημερινής συνεδρίασης και της ολοκλήρωσης αυτού του νομοσχεδίου, θα υπάρξει περαιτέρω επεξεργασία των προτάσεων και θα υπάρξουν επίσης και διαβουλεύσεις με τα κόμματα. Και ειδικότερα, για θέματα που είναι ιδιαίτερα κρίσιμα, θα ακολουθούμε αυτή τη διαδικασία. Το θέμα, όπως είπα, είναι πάρα πολύ σύνθετο και θεωρώ ότι είναι χρήσιμο να έχουμε όλοι μια κατανόηση της κατάστασης και των προοπτικών και να ακούσουμε τον κ. Κουτρουμάνη για μια πρώτη προσέγγιση αντιμετώπισης του θέματος.

Γενικότερα, θα ήθελα να επισημάνω ότι στις επόμενες εβδομάδες, τις κρίσιμες τρεις εβδομάδες που έπονται, πρέπει να προωθήσουμε τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, είτε αυτές που εκκρεμούν εν μέρει ή νέες που απαιτούνται, προκειμένου να διαμορφώσουμε ένα αξιόπιστο οικονομικό πρόγραμμα και ειδικότερα να έχουμε αποτελεσματικές διαβουλεύσεις με την τρόικα στα μέσα του Ιανουαρίου, οι οποίες θα επικεντρωθούν στη διαμόρφωση ενός αξιόπιστου οικονομικού προγράμματος για τα επόμενα χρόνια.

Και να επισημάνω κάτι που πιστεύω ότι το γνωρίζετε όλοι: Ότι το τελικό αποτέλεσμα αυτών των διαπραγματεύσεων θα είναι καθοριστικό, προκειμένου να συνεχιστεί η χρηματοδότηση της χώρας, η οποία τον Μάρτιο αφορά τεράστια ποσά. Αφορά ένα ποσό που προσεγγίζει τα 80 δισ. ευρώ. Δηλαδή είναι περίπου δεκαπλάσιο του ποσού χρηματοδότησης που εδόθη τον Δεκέμβριο. Διότι αφορά όχι μόνο τη χρηματοδότηση των ομολόγων που λήγουν , αλλά επιπλέον αφορά τη χρηματοδότηση του PSI, καθώς και της ανακεφαλαίωσης των τραπεζών και άλλα λιγότερο σημαντικά θέματα.

Επομένως, έχουμε μπροστά μας ένα τεράστιο θέμα που πρέπει να αντιμετωπιστεί, της ομαλής συνέχισης της χρηματοδότησης της χώρας με ποσά τα οποία είναι απολύτως αναγκαία και για τη στήριξη της οικονομίας, αλλά και για τη στήριξη του χρηματοπιστωτικού συστήματος, καθώς και για την ολοκλήρωση της διαδικασίας συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα στη χρηματοδότηση του χρέους.

Γι’ αυτό, πρέπει να κάνουμε όλοι ό,τι μπορούμε, προκειμένου –όπως σας είπα– να αντιμετωπιστούν εκκρεμότητες από το παρελθόν και επιπλέον να προωθήσουμε, όσο ταχύτερα γίνεται, τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις για να έχουμε μια αποτελεσματική διαβούλευση με τους εταίρους της τρόικας στα μέσα του Ιανουαρίου.

Μετά από αυτές τις γενικές παρατηρήσεις, θα ήθελα να παρακαλέσω τον Υπουργό Εργασίας να κάνει την εισήγησή του και θα ακολουθήσει η συζήτηση στο πλαίσιο το οποίο διαμόρφωσα πριν από λίγο.

—

Μετά την παρουσίαση από τον Υπουργό Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Γιώργο Κουτρουμάνη, της κατάστασης των επικουρικών ταμείων και των προοπτικών με βάση τις εκτιμήσεις των αναλογιστικών μελετών, καθώς και τις παρεμβάσεις – επισημάνσεις – παρατηρήσεις μελών του Υπουργικού Συμβουλίου επί της εισήγησης του Υπουργού Εργασίας, ο Πρωθυπουργός Λουκάς Παπαδήμος, συνοψίζοντας, τόνισε τα εξής:
«Κύριε Κουτρουμάνη να σας ευχαριστήσω διπλά και για την εισήγηση που κάνατε επί του θέματος, καθώς και για την εμπεριστατωμένη και εκτενή δευτερολογία.

Τώρα επιτρέψτε μου να συνοψίσω για το τι θα γίνει στις επόμενες εβδομάδες. Πρώτα απ’ όλα, πιστεύω ότι υπάρχει ευρεία συμφωνία, ότι είναι αναγκαία η αποτελεσματική και άμεση αντιμετώπιση του προβλήματος των επικουρικών ταμείων.

Με τον τρόπο αυτό, θα συμπληρωθεί και θα ολοκληρωθεί η ασφαλιστική μεταρρύθμιση που ξεκίνησε το 2010. Και η αντιμετώπιση του προβλήματος είναι αναγκαία, όχι μόνο όπως πολλοί από εσάς – κι εγώ στην αρχή – υπογραμμίσατε για να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα των επικουρικών ταμείων, αλλά επιπλέον και για να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα των δημοσίων οικονομικών. Εφόσον, όπως ξέρουμε, τόσο πρόσφατα αλλά και στα επόμενα χρόνια, η ανάγκη στήριξης από τον κρατικό προϋπολογισμό των ταμείων αν δεν υπάρχει η μεταρρύθμιση, θα είναι αυξανόμενη.

Και τρίτον και συναφές, θα ήθελα κι εγώ να υπογραμμίσω, εάν δεν ολοκληρωθεί η συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση έως τα μέσα του Ιανουαρίου, θα αντιμετωπίσουμε σημαντικές δυσκολίες στις διαβουλεύσεις με την τρόικα, που συνδέονται και με την αξιολόγηση της δημοσιονομικής προοπτικής της χώρας, αλλά και με την αξιολόγηση της πορείας υλοποίησης των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Διότι τα προβλήματα των επικουρικών ταμείων δεν είναι μόνο ταμειακά, αλλά αντανακλούν και χαρακτηριστικά αυτών των ταμείων και επομένως απαιτούν θεσμικές και διαρθρωτικές αλλαγές.

Μεγάλος αριθμός μελών του Υπουργικού Συμβουλίου στήριξε την πρόταση του κ. Κουτρουμάνη. Ταυτόχρονα, αρκετά μέλη του Υπουργικού Συμβουλίου έκαναν επισημάνσεις, αναφέρθηκαν σε διάφορες διαστάσεις και πτυχές του προβλήματος, που απαιτούν περαιτέρω διερεύνηση. Ενδεικτικά αναφέρω προβλήματα που συνδέονται με την ενοποίηση, την ανάγκη να εξετάσουμε λεπτομερέστερα τον τρόπο με τον οποίο θα γίνει η ενοποίηση των ταμείων, το ποσοστό αναπλήρωσης, τις σχέσεις αυτής της μεταρρύθμισης με τα θέματα της ανταγωνιστικότητας.

Έγιναν πάντως ορισμένες – θα έλεγα – ουσιαστικές παρατηρήσεις που θα πρέπει να ληφθούν υπόψη στο επόμενο διάστημα όπου θα ολοκληρωθεί η επεξεργασία. Πιστεύω ότι αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι, μετά την παρουσίαση που έγινε και τις τοποθετήσεις των μελών του Υπουργικού Συμβουλίου, να εγκρίνουμε την περαιτέρω επεξεργασία της πρότασης από τον κ. Κουτρουμάνη, ο οποίος θα λάβει υπόψη τις παρατηρήσεις και τις συστάσεις που έγιναν, σε συνδυασμό με διαβουλεύσεις που θα γίνουν σε ανώτατο επίπεδο, με τα κόμματα τα οποία στηρίζουν την Κυβέρνηση, στο βαθμό κατά τον οποίο οι εκπρόσωποί τους στο Υπουργικό Συμβούλιο έχουν και κάποιες διαφορετικές απόψεις.

Το επόμενο θέμα για έγκριση είναι – και νομίζω ότι πρέπει να συμφωνήσουμε – ότι μετά την περαιτέρω εξειδίκευση της πρότασης και τις διαβουλεύσεις που θα γίνουν με τα κόμματα, να ετοιμαστεί ένα νομοσχέδιο το οποίο θα περιλαμβάνει την τελική πρόταση την οποία θα πρέπει να συζητήσουμε το αργότερο – θα έλεγα – έως τις 15 Ιανουαρίου, αλλά θα ήταν ευχής έργο να ολοκληρωθεί αυτή η συζήτηση έως τις 10, να μην το αφήσουμε έως την τελευταία στιγμή.

Και μια γενικότερη αναφορά: πολλοί από εσάς αναφερθήκατε στα διάφορα προβλήματα, στο πώς δηλαδή προέκυψαν τα προβλήματα στα ταμεία. Νομίζω ότι είναι γενικά αποδεκτό ότι ήταν αποτέλεσμα και μη ορθολογικών χαρακτηριστικών των ταμείων αυτών, τα οποία επηρέασαν τη σχέση εισφορών και συντάξεων. Όμως, ήταν και αποτέλεσμα πολιτικών αποφάσεων που ελήφθησαν σε βάθος χρόνου – δεν είναι θέμα δύο, πέντε ή δέκα ετών, αλλά και περισσότερων. Και τέλος, είναι και συνέπεια της αναποτελεσματικής διαχείρισης ορισμένων ταμείων. Αυτό είναι το παρελθόν. Το παρελθόν δεν μπορούμε να το αλλάξουμε.

Αυτό που πρέπει να δούμε είναι με ποιον τρόπο θα επιλύσουμε το θέμα μέσα από μία μεταρρύθμιση, η οποία – όπως είπα και πριν – είναι αναγκαία και για δημοσιονομικούς λόγους, αλλά και για να βελτιώσει ένα βασικό στοιχείο που θα επηρεάσει και την ανταγωνιστικότητα. Γι’ αυτό πρέπει να το δούμε μέσα σε ένα ευρύτερο πλαίσιο.

Τέλος, πιστεύω ότι υπάρχει συμφωνία να ξεκινήσει ο κοινωνικός διάλογος μεταξύ των εταίρων, ο οποίος θα πρέπει να γίνει με την κατάλληλη καθοδήγηση από την Κυβέρνηση, προκειμένου να ληφθούν αποφάσεις μέσα σε ένα σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα. Αλλά το μόνο που αποφασίζουμε εδώ είναι να ξεκινήσει αυτός ο κοινωνικός διάλογος και να αντιμετωπίσει τα θέματα, τα οποία και ο κ. Κουτρουμάνης και άλλα μέλη του Υπουργικού Συμβουλίου υπογράμμισαν.

Σας ευχαριστώ.»

>>Φωτογραφικό υλικό

Κύριε Πρόεδρε του Ελληνοαμερικανικού Επιμελητηρίου,
Κύριε Γραμματίδη,
Κύριε Πρέσβη των Ηνωμένων Πολιτειών,
Κύριοι Πρέσβεις,
Εκλεκτοί προσκεκλημένοι, κυρίες και κύριοι,

Από το 1932, επί ογδόντα σχεδόν χρόνια, το Ελληνο-Αμερικανικό Επιμελητήριο προωθεί τη συνεργασία της Ελλάδος και των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής και, ειδικότερα, την ανάπτυξη των διμερών οικονομικών, εμπορικών και στρατηγικών σχέσεων των δυο χωρών. Σήμερα, οι σχέσεις αυτές είναι καλύτερες από ποτέ. Αυτό είχα την ευκαιρία να επαληθεύσω την περασμένη εβδομάδα, κατά τη συνάντησή μου με τον Αντιπρόεδρο των ΗΠΑ, κ. Joe Biden, ο οποίος με διαβεβαίωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι, και θα είναι, στο πλευρό της Ελλάδος, στην προσπάθεια για ανόρθωση της οικονομίας της.

Είμαι ιδιαίτερα ευτυχής που συμμετέχω, μετά από αρκετά χρόνια, στο συνέδριο που οργανώνει το Ελληνο-Αμερικανικό Εμπορικό Επιμελητήριο για την ελληνική οικονομία. Η ετήσια αυτή εκδήλωση έχει αναδειχθεί σε κορυφαίο φόρουμ παρουσίασης θέσεων και ανταλλαγής απόψεων για τις οικονομικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η χώρα μας. Δυστυχώς, αρκετές από τις προκλήσεις οικονομικής πολιτικής που είχαν εντοπισθεί στο παρελθόν δεν έχουν ακόμη πλήρως αντιμετωπιστεί. Παρά τη μεγάλη προσπάθεια που έχει γίνει και τα μέτρα που έχουν ληφθεί, κατά τα τελευταία δύο έτη, παρά τη σημαντική βελτίωση των δημοσιονομικών μεγεθών, οι συνθήκες στις αγορές κεφαλαίου εξακολουθούν να είναι δυσμενείς, ενώ η κατάσταση της πραγματικής οικονομίας έχει επιδεινωθεί.

Έχει έλθει πράγματι “η ώρα ευθύνης, αποφάσεων και δράσης”.

Στη σημερινή διεθνή οικονομική συγκυρία, Ελλάδα και Ευρώπη δοκιμάζονται σκληρά. Βαρύτερη είναι η οικονομική κρίση για την Ελλάδα, λόγω των μεγάλων διαρθρωτικών προβλημάτων και των σωρευμένων δημοσιονομικών ελλειμμάτων της χώρας μας. Αλλά και άλλες οικονομίες της Ευρωζώνης, συμπεριλαμβανομένων οικονομιών του πυρήνα της, αντιμετωπίζουν σοβαρά οικονομικά και δημοσιονομικά προβλήματα. Το διεθνές αυτό περιβάλλον δυσχεραίνει την αντιμετώπιση της κρίσης. Επιβάλει μεγαλύτερες προσπάθειες και απαιτητικότερους στόχους προσαρμογής, σε περιορισμένο χρονικό διάστημα.

Το κρίσιμο και γενικό ερώτημα για την Ευρώπη και την Ελλάδα είναι πόσο αποτελεσματικά και πόσο γρήγορα η ασκούμενη πολιτική θα επιτύχει την αντιμετώπιση της κρίσης και την επάνοδο της οικονομίας σε τροχιά βιώσιμης ανάπτυξης. Στην ομιλία μου θα επικεντρωθώ σε τρία συγκεκριμένα ζητήματα:

- Πρώτον, ποιες είναι οι αναμενόμενες συνέπειες για την Ελλάδα των αποφάσεων που ελήφθησαν στην πρόσφατη Ευρωπαϊκή Σύνοδο Κορυφής;

- Δεύτερον, ποιες είναι οι προτεραιότητες και βασικές προκλήσεις οικονομικής πολιτικής της νέας κυβέρνησης συνεργασίας; και

- Τρίτον, με ποιο τρόπο ο επιχειρηματικός τομέας μπορεί να συμβάλει στην ανάκαμψη και ανόρθωση της οικονομίας;
Με τις τελευταίες αποφάσεις της Συνόδου Κορυφής της 9ης Δεκεμβρίου, η Ευρώπη έκανε ένα σημαντικό βήμα προς την οικοδόμηση μιας συνεκτικότερης Ευρωζώνης, τη διασφάλιση δημοσιονομικής σταθερότητας και την αντιμετώπιση της κρίσης.

Οι αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου περιλαμβάνουν δύο δέσμες μέτρων. Η πρώτη δέσμη αποσκοπεί στην ενίσχυση του οικονομικού πυλώνα της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης, και στην πιο αποτελεσματική οικονομική διακυβέρνηση στην Ευρωζώνη. Επιδίωξη είναι να δημιουργηθεί ένα πιο συμμετρικό πλαίσιο για την άσκηση πολιτικής που θα διασφαλίσει τη σταθερότητα και αξιοπιστία του ευρώ.

Η δεύτερη δέσμη μέτρων αφορά την αντιμετώπιση της παρούσας δημοσιονομικής κρίσης.

Όσον αφορά την πρώτη δέσμη μέτρων, οι αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου θα συντελέσουν καθοριστικά στην αποτροπή μιας νέας δημοσιονομικής κρίσης στο μέλλον με την υιοθέτηση ενός κοινού και αποτελεσματικότερου πλαισίου άσκησης δημοσιονομικής πολιτικής από όλα τα κράτη-μέλη. Το πλαίσιο αυτό θα διασφαλίσει την άσκηση συνετής δημοσιονομικής πολιτικής στην Ελλάδα μακροπρόθεσμα, δηλαδή μετά τη λήξη του προγράμματος οικονομικής προσαρμογής.

Γενικότερα, με τις πρόσφατες αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ενισχύονται οι διαδικασίες παρακολούθησης και εποπτείας της οικονομικής πολιτικής των κρατών-μελών. Η ενίσχυση της οικονομικής διακυβέρνησης θα συμβάλλει στη σύγκλιση των εθνικών οικονομικών πολιτικών. Με αυτό τον τρόπο θα αποτραπεί και η εφαρμογή πολιτικών που έχουν δυσμενείς επιπτώσεις στην ανταγωνιστικότητα. Η διπλή απόκλιση των επιδόσεων της ελληνικής οικονομίας, απόκλιση δημοσιονομική και απόκλιση ανταγωνιστικότητας, ήταν ο καταλυτικός παράγοντας που οδήγησε στην κρίση που βιώνει σήμερα η χώρα μας, και τη συνακόλουθη δυσμενή εξάρτησή της από τον εξωτερικό δανεισμό.

Συνεπώς, η Ευρωζώνη προχωρά προς το μεγαλύτερο συντονισμό οικονομικής πολιτικής των χωρών που μετέχουν σε αυτή και προς μια δημοσιονομική ενοποίηση. Η δημοσιονομική πειθαρχία, που στηρίζεται σε σταθερούς, απλούς και αξιόπιστους κανόνες είναι αναγκαία προϋπόθεση για την ομαλή λειτουργία της Νομισματικής Ένωσης, και απαραίτητο συμπλήρωμα της νομισματικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας που αποσκοπεί στην σταθερότητα των τιμών.

Η υιοθέτηση ενός «δημοσιονομικού συμβολαίου» που εμπεριέχει ένα ενιαίο και αποτελεσματικό κανόνα ισοσκελισμένων προϋπολογισμών θα είναι ιδιαίτερα επωφελής για χώρες που δεν κατόρθωσαν από μόνες τους να εφαρμόσουν μία συνετή δημοσιονομική πολιτική. Ο κανόνας αυτός, ο οποίος δε θα επιτρέπει το διαρθρωτικό δημοσιονομικό έλλειμμα να υπερβαίνει το 0,5% του ΑΕΠ, θα πρέπει να ενσωματωθεί στην εθνική έννομη τάξη των κρατών-μελών, είτε στο σύνταγμα είτε σε νόμο ισοδύναμης ισχύος. Επιπλέον, ο κανόνας αυτός θα συνοδεύεται από αυτόματο διορθωτικό μηχανισμό που θα ενεργοποιείται προκειμένου να αντιμετωπιστούν τυχόν αποκλίσεις. Σε μια οικονομία χρόνιων δημοσιονομικών ελλειμμάτων, όπως η ελληνική, ο κανόνας αυτός θα αποτρέψει την επανεμφάνιση των ανεξέλεγκτων ελλειμμάτων που οδήγησαν το ελληνικό κράτος στην υπερχρέωση και στην παρούσα κρίση.

Η Ελλάδα έχει συμφέρον να στηρίξει τη στενότερη οικονομική ενοποίηση της Ευρωζώνης, η οποία είναι αναγκαία για την εύρυθμη λειτουργία της νομισματικής ένωσης. Δεν μπορεί να υπάρξει περαιτέρω οικονομική ενοποίηση χωρίς διασφάλιση της δημοσιονομικής πειθαρχίας. Η Ελλάδα χαιρετίζει τη δημοσιονομική σύγκλιση, ως ένα ακόμα βήμα της πορείας προς πραγματική οικονομική εμβάθυνση της Ευρωζώνης. Στα επόμενα βήματα αυτής της πορείας προσβλέπουμε σε πολιτικές που θα ενισχύουν την συνοχή στο εσωτερικό της Ευρωζώνης, όπως με την έκδοση κοινού ευρωομολόγου. Το θέμα αυτό θα εξετασθεί σε επόμενη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

Η δεύτερη δέσμη μέτρων, όπως προανέφερα, αφορά τη βελτίωση της λειτουργίας των μηχανισμών αντιμετώπισης της κρίσης χρέους και την ενίσχυση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας στην Ευρωζώνη. Μεταξύ των όσων αποφασίστηκαν, ιδιαίτερα σημαντικά για την αποτελεσματική και ευέλικτη λειτουργία του νέου Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας είναι τα εξής: πρώτον, η συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα στη χρηματοδότηση των κρατών-μελών θα βασίζεται στις αρχές και πρακτικές του ΔΝΤ, και, δεύτερον, σε περιπτώσεις εκτάκτου ανάγκης, οι αποφάσεις θα λαμβάνονται με ειδική πλειοψηφία και όχι με ομοφωνία.

Η ενίσχυση των μηχανισμών αντιμετώπισης της κρίσης εμπεριέχει πλεονεκτήματα για την Ελλάδα. Ειδικότερα, εμπεδώνει το κεκτημένο της συμφωνίας της 26ης Οκτωβρίου, που αποτελεί τη βάση του προγράμματος ευνοϊκής αναδιάρθρωσης του δημόσιου χρέους της χώρας μας.

Συμπερασματικά, σημαντικό για την Ελλάδα είναι ότι η Ευρωζώνη πορεύεται συμπαγής, ακέραιη και ενωμένη. Η χώρα μας υποστηρίζει την περαιτέρω ενοποίηση της ΟΝΕ. Η Ελλάδα είναι αναπόσπαστο μέλος στην πρώτη ταχύτητα της Ευρώπης, σε όλα τα βήματα ενοποίησης του ευρώ. Όχι όμως χωρίς υποχρεώσεις. Θα απαιτηθεί η πιστή τήρηση των δεσμεύσεων προς τους εταίρους, η αποτελεσματική εφαρμογή του προϋπολογισμού κι η υλοποίηση του μεσοπρόθεσμου οικονομικού προγράμματος. Η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη απαιτεί την εθνική υπευθυνότητα ως προϋπόθεση συμμετοχής στην κοινή πορεία.

Στη δυσμενή αυτή διεθνή και ευρωπαϊκή συγκυρία, η Ελλάδα καλείται να εφαρμόσει τις αναγκαίες οικονομικές και διαρθρωτικές πολιτικές που θα επιτύχουν τη δημοσιονομική εξυγίανση στον ταχύτερο δυνατό χρόνο και θα δημιουργήσουν συνθήκες πρόσφορες για την ανόρθωση και τη μεσο-μακροπρόθεσμη ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας.

Η οικονομική κρίση που αντιμετωπίζει η χώρα είναι κυρίως, αλλά όχι μόνο, αποτέλεσμα υπερχρέωσης του δημόσιου τομέα. Είναι επίσης αποτέλεσμα ανισορροπιών που διογκώθηκαν επί σειρά ετών, λόγω και ενός στρεβλού μοντέλου οικονομικής μεγέθυνσης που βασίστηκε στην εσωτερική ζήτηση και κατανάλωση, με αποτέλεσμα τη διόγκωση των εισαγωγών και την αύξηση του εξωτερικού δανεισμού.

Το περασμένο έτος, η μείωση του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών, σε συνδυασμό με τον περιορισμό των τραπεζικών χορηγήσεων και την αύξηση της αβεβαιότητας συνέβαλαν στην υποχώρηση της ιδιωτικής κατανάλωσης. Παράλληλα, η μείωση των ιδιωτικών επενδύσεων και του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων επέτειναν τη συρρίκνωση της εσωτερικής ζήτησης.

Ήδη από το 2008, η ελληνική οικονομία βρίσκεται βυθισμένη στην ύφεση, με την ανεργία σε υψηλά επίπεδα. Το 2011 αναμένεται να είναι το χειρότερο έτος της ύφεσης. Η μείωση του ΑΕΠ αναμένεται ότι θα υπερβεί το 5,5%. Η στασιμότητα της ζήτησης στην ευρωπαϊκή και διεθνή οικονομία δυσκολεύει την ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας μέσω των εξαγωγών.

Δεν υπάρχει αμφιβολία για τη δυσκολία των συνθηκών που αντιμετωπίζουμε και το μέγεθος των προκλήσεων που έχουμε μπροστά μας. Οι παράγοντες του διεθνούς και ευρωπαϊκού οικονομικού περιβάλλοντος είναι ιδιαίτερα επιβαρυντικοί. Στασιμότητα προβλέπεται για την ευρωπαϊκή οικονομία το 2012.

Η Ελλάδα βρίσκεται στο βαθύτερο σημείο της ύφεσης. Έχουμε ακόμα πολλή και σκληρή δουλειά μπροστά μας. Έχουμε όμως ήδη διανύσει μεγάλη απόσταση στον ανηφορικό δρόμο προσαρμογής της οικονομίας μας.

Η δημοσιονομική εξυγίανση συνιστά μια επώδυνη εθνική προσπάθεια. Όμως η επιστροφή σε πρωτογενές δημοσιονομικό πλεόνασμα, που είναι ο φιλόδοξος στόχος για το 2012, θα σηματοδοτήσει μια σταδιακή αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στην ελληνική οικονομία. Κατά τα επόμενα έτη, τα πρωτογενή πλεονάσματα θα πρέπει να αυξηθούν περαιτέρω, ώστε το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ να βαίνει μειούμενο και να προσεγγίσει το 120% το 2020.

Τόσο η δημοσιονομική εξυγίανση όσο και οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις είναι αναγκαίες για την βελτίωση του επενδυτικού κλίματος και τη δημιουργία των προϋποθέσεων ανάκαμψης της οικονομίας. Η πρόοδος στους τομείς αυτούς είναι όχι μόνο προαπαιτούμενο για την ανάπτυξη, αλλά και προϋπόθεση διατηρήσιμης συμμετοχής μας στους θεσμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ευρώ.

Στο δυσμενές εγχώριο και διεθνές υφεσιακό περιβάλλον, υπάρχουν ορισμένες ενθαρρυντικές ενδείξεις, που δημιουργούν προσδοκίες επιστροφής σε θετικό ρυθμό ανάπτυξης στη διάρκεια του 2013.

Πρώτον, εκτιμάται ότι τα πραγματικά εισοδήματα θα σταθεροποιηθούν, καθώς δεν αναμένονται περαιτέρω μειώσεις των ονομαστικών μισθών και συντάξεων ούτε και αυξήσεις φορολογικών συντελεστών.

Δεύτερον, οι εξαγωγές έχουν ανακάμψει θεαματικά τα τελευταία δύο χρόνια. Το έλλειμμα του εξωτερικού ισοζυγίου μειώνεται, ως συνέπεια τόσο της αύξησης των εξαγωγών όσο και της μείωσης των εισαγωγών. Η ανάκτηση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας αναμένεται να υποστηρίξει περαιτέρω τη θετική πορεία των εξαγωγών. Εκτιμάται ότι μέχρι το τέλος του 2012 η χώρα θα έχει περιορίσει κατά 3/5 τη μεγάλη απώλεια ανταγωνιστικότητας (σε όρους σχετικού κόστους) που κατέγραψε την περίοδο 2001-2009. Το μέλλον της ελληνικής οικονομίας συνδέεται με την αποφασιστική μετάβαση σε ένα νέο εξωστρεφές υπόδειγμα βιώσιμης ανάπτυξης, όπου η Ελλάδα θα παράγει ανταγωνιστικά προϊόντα και υπηρεσίες για τις διεθνές αγορές.

Τρίτος σημαντικός παράγοντας που θα διευκολύνει την επιστροφή σε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης κατά το 2013, είναι η επανεκκίνηση των μεγάλων έργων και η επιτάχυνση της απορρόφησης των διαθέσιμων κονδυλίων του ΕΣΠΑ, ύψους 14 δις ευρώ. Η κυβέρνηση αποδίδει υψηλή προτεραιότητα στους τομείς αυτούς, που θα ενισχύσουν την απασχόληση και θα βελτιώσουν το επενδυτικό κλίμα. Στην προσπάθεια αυτή συμβάλλουν υποστηρικτικά τόσο η χρηματοδότηση των μεγάλων έργων από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων όσο και η τεχνική βοήθεια που προσφέρουν οι εταίροι μας για την αναδιοργάνωση του δημόσιου τομέα με τη συνδρομή της Ομάδας Δράσης (Task Force).

Διαχρονική και καθοριστική προϋπόθεση για την προσέλκυση παραγωγικών επενδύσεων αποτελεί το λειτουργικό και θεσμικό πλαίσιο που διέπει την επιχειρηματικότητα και τις αγορές προϊόντος και εργασίας. Η δημιουργία ενός σταθερού, απλουστευμένου, εύρυθμου και αποτελεσματικού επενδυτικού πλαισίου είναι προτεραιότητα της ελληνικής κυβέρνησης και στόχος ευρείας πολιτικής αποδοχής.

Η κυβέρνηση καταβάλλει προσπάθειες ώστε να αντιμετωπιστούν οι στρεβλώσεις στις αγορές προϊόντος και εργασίας. Η διεθνής ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας έχει βελτιωθεί αισθητά, όπως προκύπτει όχι μόνο από την εξέλιξη του κόστους παραγωγής, αλλά και από την αξιολόγηση άλλων δεικτών που καταγράφουν τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της ανταγωνιστικότητας. Στο πλαίσιο αυτό, προτεραιότητα θα δοθεί, μεταξύ άλλων, στην ολοκλήρωση του ανοίγματος των κλειστών επαγγελματικών υπηρεσιών.

Τα τελευταία χρόνια έχει γίνει προσπάθεια να αντιμετωπισθούν οι γραφειοκρατικές αγκυλώσεις όσον αφορά τις διαδικασίες ίδρυσης και αδειοδότησης εταιρειών, καθώς και συμμετοχής σε διαγωνισμούς του Δημοσίου. Η προώθηση της λογικής του fast-track , του one-stop shop, της αυτοματοποίησης και της διαφάνειας σε όλα τα στάδια της διαδικασίας έθεσαν τις βάσεις για τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος. Επιθυμία όλων, είναι η δημόσια διοίκηση να παρέχει περισσότερες και πιο ολοκληρωμένες ψηφιακές υπηρεσίες στον πολίτη, τον καταναλωτή, τον επενδυτή και τον εξαγωγέα.

Κορυφαία προτεραιότητα των διαρθρωτικών αλλαγών αποτελεί η μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, η ενίσχυση των θεσμών και η δικαιότερη λειτουργία του Κράτους. Αυτές οι διαρθρωτικές αλλαγές δεν σημαίνουν μόνο ενδυνάμωση του κράτους δικαίου και της κοινωνικής δικαιοσύνης, είναι επίσης απαραίτητες για την τόνωση της επενδυτικής δραστηριότητας και καίριας σημασίας για την αναπτυξιακή στρατηγική της χώρας.

Τέλος, μεγάλο μέρος της προσπάθειάς μας για την προσέλκυση επενδύσεων εστιάζεται στη μεταρρύθμιση του φορολογικού συστήματος. Οι κύριοι άξονες είναι η απλούστευση και ο εξορθολογισμός της φορολογικής νομοθεσίας, η ριζική αναδιάρθρωση του φοροεισπρακτικού μηχανισμού και η πάταξη της φοροδιαφυγής και της εισφοροδιαφυγής. Μέτρα όπως η μείωση του φορολογικού συντελεστή από 24% σε 20%, στη φορολογία νομικών προσώπων και η αναγνώριση επιπλέον 50% στην έκπτωση δαπανών για έρευνα και τεχνολογία αναμένεται να ενισχύσουν τις επενδύσεις.

Βασική μας επιδίωξη, τέλος, είναι οι ιδιωτικοποιήσεις να προχωρήσουν με ταχύτερο ρυθμό και γνώμονα όχι μόνο τη μείωση του χρέους αλλά και τη βέλτιστη αποτελεσματικότητα των οργανισμών που ιδιωτικοποιούνται. Το 2012 τα ιδιωτικά κεφάλαια που αναμένεται να επενδυθούν είναι τουλάχιστον 9 δις ευρώ.
Καθοριστική για την ανάπτυξη θα είναι η παρουσία ενός ισχυρού και υγιούς χρηματοπιστωτικού συστήματος. Η υλοποίηση των αποφάσεων της Συνόδου Κορυφής της 26ης Οκτωβρίου 2011, αλλά και η πλήρης διαφάνεια που θα προσδώσει η ολοκλήρωση της διαγνωστικής μελέτης στο χαρτοφυλάκιο δανείων των τραπεζών, θα δημιουργήσουν νέες προοπτικές στο ελληνικό χρηματοπιστωτικό σύστημα. Είναι απαραίτητη η σημαντικού μεγέθους κεφαλαιακή θωράκιση του τραπεζικού συστήματος καθώς η ενίσχυση της ρευστότητας. Με αυτό τον τρόπο θα διασφαλιστεί η χρηματοπιστωτική σταθερότητα, και θα βελτιωθεί η χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας από το τραπεζικό σύστημα.

Τα οφέλη από την προώθηση των αναγκαίων διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων θα είναι μόνιμου χαρακτήρα. Εφόσον ολοκληρωθούν οι αναγκαίες δομικές αλλαγές, η Ελλάδα θα είναι έτοιμη να επωφεληθεί πλήρως από την αντιστροφή του οικονομικού κύκλου και του επενδυτικού κλίματος.

Οι προσπάθειες θα συνεχιστούν και θα διευρυνθούν, προκειμένου να αξιοποιηθούν πλήρως τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της Ελλάδος σε υλικούς και ανθρώπινους πόρους. Η Ελλάδα βρίσκεται σε κομβική γεωγραφική θέση, μεταξύ Ανατολής και Δύσης και έχει ήδη αναπτύξει στενές εμπορικές και επιχειρηματικές σχέσεις με μεγάλο αριθμό χωρών της Νοτιανατολικής Ευρώπης και Μεσογείου, αξιοποιώντας θαλάσσια και επίγεια δίκτυα μεταφορών. Μπορεί να λειτουργήσει ως ενεργειακός κόμβος με έμφαση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αλλά και ως ενδιάμεσος σταθμός αποθήκευσης και αναδιανομής εμπορικών αγαθών. Παράλληλα, η Ελλάδα, χώρα με μακρά πολιτιστική παράδοση, δυνατότητες ποιοτικής γεωργικής παραγωγής και ελκυστικό φυσικό περιβάλλον, διαθέτει σημαντικές προοπτικές για περαιτέρω ανάπτυξη της συμβολής αυτών των τομέων για την οικονομία.
Κυρίες και Κύριοι,

Δεν βρίσκομαι εδώ για να σας υποδείξω την τέχνη του επενδύειν και του επιχειρείν. Δεν υπήρξα ποτέ επιχειρηματίας, παρά μόνο πανεπιστημιακός οικονομολόγος και λειτουργός του δημοσίου συμφέροντος στην Ελληνική και στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Εσείς που εκπροσωπείτε το υγιές παραγωγικό και επιχειρηματικό δυναμικό αυτής της χώρας ξέρετε τις δυσκολίες. Εσείς που λαμβάνετε αποφάσεις σε μεσο-μακροπρόθεσμο ορίζοντα, γνωρίζετε τις αντιξοότητες που συνεπάγεται ένα οικονομικό και επιχειρηματικό περιβάλλον κινδύνων και αβεβαιότητας. Όμως σας καλώ, εκτός από τις δεδομένες δυσκολίες, να διακρίνετε και τις σημαντικές ευκαιρίες. Στα μέσα της κρίσης, υπάρχουν πάντα αξιόλογες ευκαιρίες για επενδυτικές αποφάσεις, που εφόσον αναληφθούν, μπορούν να καρποφορήσουν κατά τα επόμενα χρόνια. Σας καλώ να διακρίνετε το μέλλον της Ελλάδας και να επενδύσετε σ’ αυτό.

Η κυβέρνηση συνεργασίας σηματοδοτεί ένα νέο πλαίσιο εθνικής συνεννόησης και συνέχειας. Αποτυπώνει την ισχυρή και αποφασιστική βούληση του ελληνικού λαού να υπερασπιστεί τη θέση της Ελλάδας στους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Με τη στήριξη των εταίρων μας, η χώρα ακολουθεί ένα φιλόδοξο και επώδυνο πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής που θα ανορθώσει την ελληνική οικονομία και θα διασφαλίσει τη θέση μας στη ζώνη του ευρώ. Με τις πρόσφατες αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, επιβεβαιώνεται η δέσμευση της Ευρώπης στη στήριξη και ακεραιότητα του συνόλου της ευρωζώνης, ενώ οι πολιτικές της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας διασφαλίζουν την αναγκαία ρευστότητα του ελληνικού τραπεζικού συστήματος. Όλα αυτά συνιστούν εγγυήσεις σταθερότητας. Η κυβέρνηση αυτή στηρίζεται από μια ευρεία κοινοβουλευτική πλειοψηφία, και εκφράζει τη ρητή δέσμευση των κομμάτων που την στηρίζουν στους βασικούς στόχους του ακολουθούμενου προγράμματος οικονομικής προσαρμογής, παρά τις διαφοροποιήσεις σε επιμέρους εργαλεία πολιτικής.

Με άλλα λόγια, η Ελλάδα βρίσκεται σε πορεία οικονομικής σταθεροποίησης, δεσμευμένη στο ευρώ, σε περιβάλλον ευρείας πολιτικής συναίνεσης και ευρωπαϊκής στήριξης. Θέλω λοιπόν να απευθυνθώ σε σας, τονίζοντας ότι οι προϋποθέσεις επαναπατρισμού των κεφαλαίων σας στο ελληνικό χρηματοπιστωτικό σύστημα αποκαθίστανται. Η Ελλάδα χρειάζεται τη δημιουργική σας συμβολή, η οικονομία το επιχειρηματικό σας ταλέντο, το ελληνικό τραπεζικό σύστημα, τα κεφάλαιά σας.

Επιτρέψτε μου να ολοκληρώσω, λέγοντας ότι με το Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα και τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, για πρώτη φορά η Ελλάδα προγραμματίζει τα δημόσια οικονομικά της σε βάθος χρόνου. Συνεχίζουμε τη διαμόρφωση της οικονομικής πολιτικής για την δεκαετία που διανύουμε και εντείνουμε τις προσπάθειες για την υλοποίησή της.

Αυτό είναι σημαντικό όχι μόνο διότι συνεπάγεται ουσιαστική στρατηγική κατεύθυνση στην οικονομία, αλλά γιατί έτσι μόνο μπορεί να επανέλθει και να ισχυροποιηθεί η εμπιστοσύνη όλων, και δη των εταίρων μας σε Ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο, των αγορών, των επενδυτών, των νοικοκυριών, των καταναλωτών.

Κυρίες και Κύριοι,

Οι προκλήσεις για την ελληνική οικονομία είναι τεράστιες. Η χώρα έχει μεσοπρόθεσμο αλλά και άμεσο πρόγραμμα δράσης, που έχει διαμορφωθεί σε συνεργασία με τους εταίρους μας και περιβάλλεται από ευρύτερη κοινοβουλευτική στήριξη. Ο χρόνος πιέζει. Από τη δράση μας και τα αποτελέσματά της μέσα στους αμέσως επόμενους μήνες θα κριθεί η οικονομική και Ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας. Σε αυτή την εθνική υπερπροσπάθεια δεν υπάρχει χρόνος για χάσιμο και κανείς δεν περισσεύει.

Προτεραιότητα αυτής της κυβέρνησης είναι η πλήρης εφαρμογή όσων μέτρων έχουν ήδη συμπεριληφθεί στις προγραμματικές δεσμεύσεις και συμφωνηθεί με τους εταίρους. Εάν αποδειχθεί στην πράξη ότι η ως τώρα υλοποίηση της πολιτικής δεν κατόρθωσε να επιτύχει τους δημοσιονομικούς στόχους και να προωθήσει έγκαιρα τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις, τότε είναι αυτονόητο ότι η κυβέρνηση θα κάνει ό,τι απαιτείται για να ανταποκριθεί στις δεσμεύσεις της χώρας.

Στην αμέσως επόμενη φάση σταθεροποίησης και ανάπτυξης, το ακολουθούμενο μείγμα πολιτικής πρέπει να επιδιώξει τη δημοσιονομική εξυγίανση και βελτίωση της παραγωγικότητας, δίδοντας μεγαλύτερη έμφαση στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, τον έλεγχο των δαπανών του κράτους και την άμεση είσπραξη των ήδη οφειλόμενων φόρων, και όχι στην περαιτέρω αύξηση της φορολογικής επιβάρυνσης των Ελλήνων. Μια τέτοια πολιτική, επικεντρωμένη στην εξυγίανση του κράτους και την υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων, θα συμβάλει στην απελευθέρωση των παραγωγικών δυνατοτήτων και συνεπώς την αύξηση του παραγωγικού δυναμικού της χώρας προς την κατεύθυνση της αναπτυξιακής εξωστρέφειας.

Με συναίνεση, αποφασιστικότητα και συστηματική εργασία στο εσωτερικό, με επιστράτευση των Ελλήνων και των φίλων της Ελλάδας, μέσα και έξω από τα εθνικά σύνορα, με στενή, έντιμη και μεθοδική συνεργασία με τους εταίρους μας στην Ευρώπη και στον κόσμο, μπορούμε και θα πετύχουμε. Τελικά, από μας εξαρτάται.

Η κυβέρνηση συνεργασίας θα κάνει το καθήκον της. Πιστεύω ότι οι πολιτικές δυνάμεις που την στηρίζουν θα συνεχίσουν να κάνουν το καθήκον τους. Ο επιχειρηματικός κόσμος πρέπει και αυτός να συμβάλει στην εθνική προσπάθεια με τα κεφάλαια που διαθέτει, τις επενδυτικές του δράσεις, καθώς και με την στήριξη των κοινωνικών ομάδων που έχουν πληγεί περισσότερο από την οικονομική κρίση.

Αύριο το πρωί αφιερώστε χρόνο και σκεφτείτε πως θα απαντήσετε στο ερώτημα που έθεσε ο John F. Kennedy πριν από μισό αιώνα: «Ρωτήστε τι μπορείτε να κάνετε εσείς για την πατρίδα». (“Ask what you can do for your country?”) Εάν ο καθένας σας κάνει κάτι θετικό για να βοηθήσει αυτή τη χώρα να ξεπεράσει τις παρούσες δυσκολίες, αυτή η χώρα θα κάνει πολλά για εσάς. Το λιγότερο, θα σας κάνει ξανά υπερήφανους και θα σας δώσει τη δυνατότητα να ατενίζετε το μέλλον με εμπιστοσύνη. Αυτό αξίζει πολλά.

Κυρίες και κύριοι,

Είναι ώρα ευθύνης, αποφάσεων και δράσης.

Ευχαριστώ.